Τεράστιος ο λογαριασμός του πολέμου στην οικονομία της Ε.Ε.

«Συζήτηση προσανατολισμού» του Κολεγίου των Επιτρόπων πραγματοποιήθηκε χθες στις Βρυξέλλες, προκειμένου να υπάρξει συντονισμός, αλλά και διαβούλευση για την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και τις δυσκολίες που έρχονται στα ενεργειακά θέματα. Τη συνάντηση συγκάλεσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, η οποία απέφυγε να χρησιμοποιήσει όρους που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πανικό στους πολίτες και ανησυχία στις αγορές.

Στην πραγματικότητα, όμως, η ανησυχία είναι έντονη στις Βρυξέλλες για την κατάσταση στην περιοχή του Ιράν και τις επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία και την ενεργειακή επάρκεια, εν μέσω της εύθραυστης κατάπαυσης του πυρός και της μεγάλης αβεβαιότητας για το τι μέλλει γενέσθαι και πόσο τελικά ο πόλεμος μπορεί να κρατήσει. «Το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι πολύ επιζήμιο και η αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας είναι ύψιστης σημασίας για εμάς», είπε η Φον ντερ Λάιεν, η οποία όμως δεν είπε ούτε λέξη για ενδεχόμενη συμμετοχή της Ευρώπης στον αποκλεισμό του Τραμπ.

Στις δηλώσεις της μετά τη συνάντηση, η Φον ντερ Λάιεν επιχείρησε έναν πρώτο απολογισμό για τις επιπτώσεις του πολέμου. «Από την έναρξη της σύγκρουσης –πριν από 44 ημέρες– ο λογαριασμός μας για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά πάνω από 22 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτό δείχνει τον τεράστιο αντίκτυπο που έχει αυτή η κρίση στην οικονομία μας. Και ακόμα κι αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν αμέσως, οι διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό από τον Κόλπο θα συνεχιστούν για αρκετό καιρό ακόμα», δήλωσε.

Για τον λόγο αυτό, πρόεδρος και επίτροποι συζήτησαν χθες την πολυαναμενόμενη εργαλειοθήκη των μέτρων για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας στα κράτη-μέλη. Η παρουσίασή της είχε συμφωνηθεί ήδη από τη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, όταν οι 27 δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε κοινά μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, εξαιτίας του διαφορετικού αντικτύπου της κατάστασης σε κάθε κράτος-μέλος.

Χθες η Φον ντερ Λάιεν μίλησε για «άμεσα» μέτρα, αλλά στην πραγματικότητα η Κομισιόν είναι που έχει καθυστερήσει την παρουσίασή τους. Στις δηλώσεις της, υποσχέθηκε ότι θα ανακοινώσει μια σειρά βέλτιστων πρακτικών και προτάσεων την επόμενη εβδομάδα, ώστε να πραγματοποιηθεί συζήτηση μεταξύ των ηγετών στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στις 23-24 Απριλίου.

Ακόμα μια φορά, η πρόεδρος της Επιτροπής επέμεινε ότι τα μέτρα που θα ληφθούν πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και άμεσα. Ενώ «σε ό,τι αφορά τις ευρύτερες οικονομικές παρεμβάσεις, θα πρέπει να είναι περιορισμένες, ώστε να μην οδηγήσουν σε αδικαιολόγητη επιδείνωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων».

Η ίδια ξεκαθάρισε ότι «αυτή τη στιγμή, οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση εναλλακτικών εργαλείων, όπως η γενική ρήτρα διαφυγής ή οι εθνικές ρήτρες διαφυγής, δεν πληρούνται», απαντώντας ουσιαστικά σε φωνές κυρίως του Νότου – και δη της Ιταλίας και της Ελλάδας, που ζητούν ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, προκειμένου να υπάρξει δημοσιονομικός χώρος για περισσότερα οικονομικά βοηθήματα. Επίσης άμεσα, η Κομισιόν ξεκινά διαβούλευση με τα κράτη-μέλη για πιο ευέλικτους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, με στόχο την υιοθέτηση νέου προσωρινού πλαισίου, ακόμα και εντός του Απριλίου. Είναι κάτι που επίσης είχε συμφωνηθεί στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου.

Με το σύνθημα «Η λιγότερο δαπανηρή ενέργεια είναι φυσικά η ενέργεια που δεν χρησιμοποιούμε», η Φον ντερ Λάιεν μίλησε και για μείωση της κατανάλωσης, «σεβόμενοι πλήρως την ελεύθερη επιλογή των καταναλωτών, εστιάζοντας σε μοχλούς ενεργειακής απόδοσης, όπως η ανακαίνιση κτιρίων ή η ανανέωση εξοπλισμού σε βιομηχανικές δραστηριότητες», όπως είπε.

Μεγάλη σημασία δίνει η Κομισιόν στον συντονισμό για την πλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου των κρατών-μελών, «για να αποφύγουμε την ταυτόχρονη έξοδο πολλών κρατών-μελών στην αγορά, με αποτέλεσμα να ανταγωνίζονται μεταξύ τους». Θα υπάρξει συντονισμός και στις απελευθερώσεις αποθεμάτων πετρελαίου, αλλά και διασφάλιση ότι «τα μέτρα έκτακτης ανάγκης των κρατών-μελών δεν θα επηρεάσουν την Ενιαία Αγορά».

Η Φον ντερ Λάιεν παραδέχθηκε ότι «χρειαζόμαστε περισσότερα διαρθρωτικά μέτρα, για να μειώσουμε τις τιμές της ενέργειας και να ανακουφίσουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις». Ανακοίνωσε ώς το καλοκαίρι νομοθετικές παρεμβάσεις στα τέσσερα στοιχεία του κόστους για τον λογαριασμό ενέργειας. Οπως είπε, το μεγαλύτερο κομμάτι είναι φυσικά η ίδια η πηγή ενέργειας, δηλαδή τα ορυκτά καύσιμα. Αλλά, επίσης, στην αύξηση των λογαριασμών ρεύματος συμβάλλουν τα τέλη δικτύου, οι φόροι και οι εισφορές.

Η πρόεδρος της Κομισιόν απηύθυνε κάλεσμα στα κράτη-μέλη για άμεση αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, ιδίως από τα Ταμεία Συνοχής, και την εστίαση επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευση και ενεργειακές υποδομές. Προανήγγειλε τη διοργάνωση ευρωπαϊκής επενδυτικής διάσκεψης για κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, καθώς αναγνώρισε ότι οι δημόσιοι πόροι δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών. Η στόχευση είναι διπλή: αφενός η κάλυψη των άμεσων αναγκών του συστήματος και αφετέρου η επιτάχυνση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης.

Τέλος, η πρόεδρος εξέφρασε την ανησυχία της για τις συνεχιζόμενες επιθέσεις στον Λίβανο «που απειλούν να εκτροχιάσουν ολόκληρη τη διαδικασία». Αφού ανακοίνωσε ότι η Ευρώπη στέλνει βοήθεια στον Λίβανο, κάλεσε όλα τα μέρη να σεβαστούν την εδαφική κυριαρχία του Λιβάνου και να εφαρμόσουν πλήρη παύση των εχθροπραξιών. Μια έμμεση υπόδειξη στο Ισραήλ, που δεν συνηθίζεται από τα χείλη της Φον ντερ Λάιεν.