Σε γενικόλογες υποσχέσεις, χωρίς συγκεκριμένα μέτρα για τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να καταλήξουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατά τη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιείται σήμερα στις Βρυξέλλες.
Αφού έθεσε σε αναμονή τα σχέδια για μια πλήρη αναμόρφωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θα κατευθύνει τη συζήτηση προς μια πιο ευέλικτη «εργαλειοθήκη» αλλά όχι σε πανευρωπαϊκά μέτρα.
Παρόλο που το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων των 27, λόγω των νέων υψηλών τιμών που φέρνει ο πόλεμος στο Ιράν, αλλά και εξαιτίας των εξαρτήσεων της Ε.Ε. που αυξάνουν το κόστος της ενέργειας και πλήττουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, τα κράτη-μέλη δε συμφωνούν στην άμεση λήψη μέτρων, έστω και προσωρινών.
Δύο σχολές σκέψης – Πού ανήκει η Ελλάδα
Η εξαρτώμενη από τον άνθρακα Πολωνία κατηγορεί τις υψηλές τιμές άνθρακα, ενώ η εξαρτώμενη από το φυσικό αέριο Ιταλία παλεύει με την αύξηση του κόστους της βενζίνης. Και οι δύο τάσσονται υπέρ της αποδυνάμωσης της αγοράς άνθρακα της Ε.Ε., μια κίνηση που αντιστέκεται η Γερμανία, η Γαλλία και τα σκανδιναβικά κράτη.
Εντός της Ε.Ε., υπάρχουν δύο «σχολές». Στην πρώτη ανήκουν οι χώρες που λένε «να μη βιαστούμε ως Ε.Ε. να λάβουμε μέτρα και να κάνουμε βιαστικές κινήσεις που θα ανατρέψουν τη δημοσιονομική πειθαρχία και λειτουργία της αγοράς ενέργειας», όπως εξήγησε Ευρωπαίος διπλωμάτης. Η δεύτερη «σχολή» αφορά τις ομάδες των χωρών που βλέπουν ότι ήδη υπάρχουν σοβαρά ζητήματα, οι τιμές έχουν αυξηθεί και όπως έχει δείξει το προηγούμενο της πανδημίας, καλό είναι να παρεμβαίνεις για να ανακουφίζεις τον ευρωπαϊκό πληθυσμό».
Η Ελλάδα είναι σαφέστατα υπέρ της δεύτερης «σχολής». Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ο Έλληνας Πρωθυπουργός αναμένεται να τονίσει ότι η πυξίδα σε όλες τις αποφάσεις θα πρέπει να είναι η αγοραστική δύναμη των πολιτών, «η οποία είναι η άλλη όψη της ανταγωνιστικότητας». Εφόσον χρειαστεί, «η Ε.Ε. πρέπει να έχει έτοιμο ένα σχέδιο που θα προσφέρει προσωρινή και στοχευμένη στήριξη σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά», θα προτείνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η επιστολή που έστειλε η Πρόεδρος της Κομισιόν στους ηγέτες ενόψει Συνόδου είχε δημιουργήσει προσδοκίες για άμεση συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση. Η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, την πιθανότητα επιβολής ανώτατων ορίων (πλαφόν) στις τιμές του φυσικού αερίου και για αναδιανομή υπερκερδών από μονάδες παραγωγής ενέργειας.
Η ίδια είχε τονίσει πάντως ότι οι παρεμβάσεις «θα πρέπει να είναι στοχευμένες και προσωρινές, ώστε να αποφευχθούν στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά και να διατηρηθούν τα επενδυτικά σήματα για καθαρή ενέργεια».
Τελικά, στο κείμενο των συμπερασμάτων που έχει δει η «Εφ.Συν.», οι 27 ηγέτες αναμένεται να καλέσουν την Κομισιόν να παρουσιάσει «χωρίς καθυστέρηση» μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων αυξήσεων, αφού εξετάσει όλα τα στοιχεία των χονδρικών και λιανικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις αναβάλλονται.
Θα καλούν επίσης την Επιτροπή να παρουσιάσει επειγόντως μέτρα για συγκεκριμένες δράσεις για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας βραχυπρόθεσμα, διατηρώντας παράλληλα τα μακροπρόθεσμα επενδυτικά μηνύματα για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και χαμηλές εκπομπές άνθρακα.
Για τον πόλεμο στο Ιράν
Οι ηγέτες θα συζητήσουν και για το νέο ρήγμα που δημιούργησε η κατηγορηματική άρνησή τους να συνδράμουν με πλοία ή άλλο τρόπο την επιτήρηση στα Στενά του Ορμούζ, όπως πίεζε ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Στόχος τους είναι η αποκλιμάκωση, η επιστροφή στη διπλωματική οδό, σε συνεργασία με τους εταίρους της Ε.Ε. στον Κόλπο.
Στο κείμενο των συμπερασμάτων, θα τονίζεται ότι «η Ε.Ε. υποστηρίζει σθεναρά και κατηγορηματικά τα κράτη μέλη που βρίσκονται κοντά στην περιοχή». Αναφορά θα υπάρχει και στην Κύπρο: η ΕΕ «χαιρετίζει την υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη σε αυτό το πλαίσιο, ιδίως μέσω της ανάπτυξης στρατιωτικών μέσων στην Ανατολική Μεσόγειο και προς υποστήριξη της Κύπρου».
Παρόλο όμως που οι 27 θα αναφέρονται στην «ενίσχυση» της επιχείρησης ΑΣΠΙΔΕΣ, η συζήτηση για την επέκτασή για τα Στενά του Ορμούζ «έχει κλείσει», είπε στην «Εφ.Συν.» Ευρωπαίος διπλωμάτης. Κάποιες χώρες όπως η Γαλλία συζητούν για ανάπτυξη πλοίων στην περιοχή «όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν» και «σε συντονισμό με εταίρους της περιοχής».
Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι ο Πρωθυπουργός θα υπογραμμίσει ότι «η αμυντική στρατηγική της ΕΕ πρέπει να έχει προσέγγιση 360 μοιρών. Δηλαδή η Ευρώπη να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις απειλές όχι μόνο στα Ανατολικά, αλλά και στα νότια σύνορα της Ε.Ε. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, όπως απέδειξε το παράδειγμα της Κύπρου, κράτους μέλους της ΕΕ που αντιμετωπίζει απειλές ασφαλείας».
Σημεία σύγκρουσης
Παρά το εκτεταμένο προσχέδιο, δύο ζητήματα θα μπορούσαν ακόμη να ξαναγραφτούν από τους ηγέτες στην αίθουσα: το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και η έννοια της «ευρωπαϊκής προτίμησης».
Η αγορά άνθρακα της Ε.Ε., ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής για το κλίμα, αλλά και συμβολή στους λογαριασμούς ενέργειας (περίπου 11% κατά μέσο όρο), διχάζει τις πρωτεύουσες. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, περπατά σε τεντωμένο σχοινί εν μέσω αυτών των ανταγωνιστικών θέσεων.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ και εννέα άλλοι, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν παροτρύνει την Επιτροπή να αναθεωρήσει το ETS για να μετριάσει την πίεση στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι προχωρά ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας πλήρη αναστολή του μηχανισμού.
Αλλά ένας συνασπισμός οκτώ χωρών προειδοποιεί ότι η επανέναρξη του ETS κινδυνεύει να εκτροχιάσει την ενεργειακή μετάβαση και να αποδυναμώσει τις προσπάθειες για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Οι ηγέτες θα ασχοληθούν επίσης με τη διαμάχη «Made in EU» και τον προτεινόμενο Νόμο για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή, με τις εντάσεις να αυξάνονται σχετικά με το πόσο μακριά πρέπει να φτάσει η έννοια της «ευρωπαϊκής προτίμησης» σε στρατηγικούς τομείς. Το γνωστό γαλλο-γερμανικό χάσμα επανεμφανίζεται: το Παρίσι πιέζει να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής που προτείνει η Επιτροπή πέρα από τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, τα αυτοκίνητα και τις καθαρές τεχνολογίες, ώστε να συμπεριλάβει τομείς όπως η ψηφιακή τεχνολογία και η υγεία. Οι Γερμανοί αντιτίθενται σε πολιτικές που θεωρούν προστατευτικές.
Το… δράμα της Συνόδου
Το είχαν συμφωνήσει, το είχαν «κλείσει» και δρομολογήσει ήδη από τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου. Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία πιθανά να είχε ήδη αρχίσει να δίνει χρήματα την εμπόλεμη Ουκρανία.
Αλλά ο Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν αποφάσισε να το μπλοκάρει. Και μαζί του συμπαρέσυρε τον Πρωθυπουργό της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο. Και αυτό παρόλο που οι δύο χώρες είχαν εξαιρεθεί από την υποχρέωση να συμβάλουν στο δάνειο!
Ο λόγος ο αγωγός Ντρούζμπα που μεταφέρει πετρέλαιο από τη Ρωσία μέσω της Ουκρανίας στις δύο χώρες, επίσης κατ’ εξαίρεση. Ο αγωγός υπέστη ζημιές σε χτυπήματα του Ιανουαρίου, τις οποίες το Κίεβο και η Επιτροπή αποδίδουν στη Μόσχα. Η Βουδαπέστη όμως έφτασε να κατηγορεί το Κίεβο ουσιαστικά για δολιοφθορά, αν και σύντομα η «κόντρα» εστιάστηκε στην επισκευή του.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος Ζελένσκι δεν ήθελε να αποκαταστήσει τον αγωγό, ο οποίος έχει υποστεί ζημιές και ξαναφτιαχτεί πολλές φορές κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία. Σε μια μάλλον κοντόφθαλμη προσέγγιση, ο Ζελένσκι ήθελε να «κόψει» τη ροή χρημάτων από την Ουγγαρία και τη Σλοβακία στη Ρωσία, αλλά πιθανότατα και να «τιμωρήσει» τον Όρμπαν που δεν στηρίζει την Ουκρανία.
Τα πράγματα είχαν οδηγηθεί στα άκρα, με ουκρανική χρηματαποστολή να ακινητοποιείται στην Ουγγαρία, την ουκρανική κυβέρνηση να διαμαρτύρεται, τη Βουδαπέστη να στέλνει κλιμάκιο στον Ντρούζμπα για να δει τι γίνεται και τον Ζελένσκι να μην το αφήνει να έχει πρόσβαση και πολλά ακόμα επεισόδια.
Όλο αυτό ήταν ένα… δώρο για τον «προεκλογικό» Όρμπαν, που ήθελε να δείξει στους Ούγγρους γιατί θα έπρεπε να τον ξαναψηφίσουν! Δεν αποκλείεται αυτό να αποτελεί και τη βασική αιτία της «κόντρας».
Τελικά, με παρέμβαση της Κομισιόν, την περασμένη Τρίτη, ο Ζελέσνκι δέχθηκε να αποσταλούν τεχνικοί της Ε.Ε. στον αγωγό για να επιθεωρήσουν. Επίσης, την αποκατάσταση θα την πληρώσει η Ευρώπη! Παρόλο που το πετρέλαιο σύντομα θα σταματήσει να ρέει από την Ρωσία, σύμφωνα με τις εξαγγελίες της Κομισιόν.
Οι τεχνικοί εμπειρογνώμονες βρίσκονται ακόμα στο Κίεβο. Και οι Βρυξέλλες ελπίζουν ότι ο Όρμπαν και ο Φίτσο θα πεισθούν να εγκρίνουν την αλλαγή στον προϋπολογισμό που χρειάζεται για το τελικό «πράσινο φως» στο δάνειο.
Μέχρι στιγμής, καμία τέτοια τύχη. Η απογοήτευση με τη Βουδαπέστη έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις γκρίνιες. «Η κριτική έχει γίνει πολύ πιο άμεση», είπε ένας διπλωμάτης. «Αρκετοί υπουργοί εξέφρασαν το θέμα αρκετά ανοιχτά. Αυτό είναι καινούργιο». Ένας άλλος περιέγραψε το μπλοκαρισμένο δάνειο ως «σημείο καμπής», με τον εκνευρισμό να εκφράζεται τώρα με τρόπους «προφανώς ανεξήγητους».
Ωστόσο, αυτό μπορεί να είναι ακριβώς το θέμα. Η ουγγρική κυβέρνηση δήλωσε ότι, κατά τη διάρκεια της συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών της Δευτέρας, ο κορυφαίος διπλωμάτης της Γερμανίας προειδοποίησε για «σοβαρές συνέπειες» εάν η Ουγγαρία διατηρήσει την ίδια γραμμή.
Οι χώρες της Ε.Ε., από την πλευρά τους, είναι επιφυλακτικές στο να δώσουν στον Όρμπαν το θέαμα που επιδιώκει. Η υπερβολική αντίσταση κινδυνεύει να παίξει ρόλο στα χέρια του. Θα «λάτρευε» αν οι ηγέτες συνεργάζονταν μαζί του, είπε ένας διπλωμάτης.
Ο Ούγγρος ηγέτης βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία ενόψει των εκλογών της 12ης Απριλίου που φαίνονται λιγότερο άνετες από το συνηθισμένο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα της αντιπολίτευσης Tisza, με επικεφαλής τον Πέτερ Μαγκιάρ, προηγείται μεταξύ των αποφασισμένων ψηφοφόρων, με το Fidesz του Όρμπαν να ακολουθεί.
Η επίσημη γραμμή από τις περισσότερες πρωτεύουσες παραμένει απλή: μια συμφωνία είναι μια συμφωνία. Ο Δεκέμβριος ισχύει και ο Όρμπαν πρέπει να την τιμήσει. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει καμία πρόθεση να το κάνει.
Πίσω στην πατρίδα του, ο πρωθυπουργός έχει εντείνει τη γνωστή ρητορική του εναντίον των Βρυξελλών. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στον Ζελένσκι να εκβιάζει την Ουγγαρία να εγκαταλείψει τη φθηνή ρωσική ενέργεια», δήλωσε ο Όρμπαν σε συγκέντρωση την Τετάρτη – μια γραμμή προσαρμοσμένη για εγχώρια αυτιά, αλλά που προσγειώνεται στις Βρυξέλλες σαν τούβλο μέσα από παράθυρο.
Και προς το παρόν, λένε οι διπλωμάτες, κανείς γύρω από το τραπέζι δεν τρέφει καμία ψευδαίσθηση ότι τα πράγματα θα λυθούν σήμερα ή από τη μια μέρα στην άλλη. Ο Όρμπαν δεν βιάζεται.
Κοινή επιστολή για πλοίο φάντασμα
Η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Μάλτα και η Κύπρος απέστειλαν επιστολή στη φον ντερ Λάιεν και τον Αντόνιο Κόστα ενόψει της συνόδου κορυφής των ηγετών, ζητώντας άμεση, συντονισμένη αντίδραση της Ε.Ε. στο παρασυρόμενο δεξαμενόπλοιο Arctic Metagaz, σύμφωνα με το Euractiv.
Το πλοίο LNG με ρωσική σημαία, που συνδέεται με τον «σκιώδη στόλο» που υπόκειται σε κυρώσεις και υπέστη ζημιές σε επίθεση με drone την περασμένη εβδομάδα, παρασύρεται μεταξύ Μάλτας, Λιβύης και Ιταλίας, εγείροντας φόβους για πιθανό περιβαλλοντικό ατύχημα στη Μεσόγειο. Η Μόσχα κατηγόρησε την Ουκρανία για την επίθεση. Το Κίεβο δεν έχει σχολιάσει.
Οι πέντε χώρες ζητούν ταχύ συντονισμό από την Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της κινητοποίησης του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, και αναμένεται να θέσουν το ζήτημα στις σημερινές συνομιλίες.
-320x213.jpg)
