Ημερολόγιο Βρυξελλών: Το ενδιαφέρον για την Κύπρο, η επίσκεψη Μερτς στις ΗΠΑ και η διαδοχή στο Ιράν

Ο Κλάους Βέλε, μακροχρόνιος σύμβουλος των Βρυξελλών που τώρα συμβουλεύει τον Επίτροπο Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους, δήλωσε στο Euractiv: «Η Κύπρος δείχνει ότι όλοι μπορούν να επηρεαστούν, όχι μόνο οι χώρες της Ανατολής».

Μετά την εστίαση της περασμένης εβδομάδας στην Ουκρανία, η διεύρυνση αφαιρέθηκε κυριολεκτικά από την ημερήσια διάταξη τη Δευτέρα, όταν το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στη Λευκωσία ακυρώθηκε – ατυχής χρονική στιγμή για τον υπουργό της Γερμανίας, Γκούντερ Κρίχμπαουμ, ο οποίος είχε ήδη φτάσει.

Το άτυπο Συμβούλιο Πολιτισμού που είχε προγραμματιστεί για την Πέμπτη στη Λευκωσία έχει επίσης αναβληθεί, αφού οι επιθέσεις στο Ιράν διέκοψαν τις πτήσεις προς την Κύπρο. Οι συνεδριάσεις της Προεδρίας θα μεταφερθούν διαδικτυακά ή θα επαναπρογραμματιστούν. Η Kaja Kallas θα πραγματοποιήσει συνάντηση με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου την Πέμπτη.

Εν τω μεταξύ, ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Guido Crosetto, μιλώντας στο Κοινοβούλιο τη Δευτέρα, δήλωσε ότι οι χώρες του Κόλπου ζήτησαν βοήθεια από τα έθνη της ΕΕ, «ιδίως στον τομέα της αεράμυνας και της προστασίας από μη επανδρωμένα αεροσκάφη».

Αλλά η Λευκωσία δεν έχει κάνει καμία κίνηση για να ενεργοποιήσει τη ρήτρα συλλογικής άμυνας 42.7 της ΕΕ, μια κίνηση που θα μπορούσε να φέρει την ΕΕ πιο κοντά στο να γίνει μέρος του πολέμου. Ένα άλλο σημάδι της ανησυχίας της Ευρώπης: ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Johann Wadephul δήλωσε χθες το βράδυ ότι η χώρα του δεν θα συμμετάσχει «με κανέναν τρόπο», συμπεριλαμβανομένης της παροχής στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Η αποφυγή των επιπτώσεων είναι ένα άλλο ζήτημα. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αγωνίζονται να απομακρύνουν τους πολίτες τους από την περιοχή εν μέσω σοβαρής ταξιδιωτικής αναταραχής. Το Βερολίνο, για παράδειγμα, αποστέλλει ομάδες αντιμετώπισης κρίσεων στο Μουσκάτ, τη Ντόχα και το Ντουμπάι, εξερευνώντας χερσαίες διαδρομές μέσω χωρών των οποίων ο εναέριος χώρος παραμένει ανοιχτός και χρησιμοποιώντας την πρεσβεία του στο Κάιρο για να βοηθήσει στην οργάνωση των αναχωρήσεων από το Ισραήλ.

Ένας αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε στο POLITICO ότι υπάρχει επίσης ανησυχία στις Βρυξέλλες για τον αντίκτυπο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή στην αναζωπύρωση μιας προσφυγικής κρίσης. Ο Επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ είχε συνομιλίες τη Δευτέρα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για την κατάσταση.

Ο επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιούργκενσεν κατευθύνεται σήμερα στο Αζερμπαϊτζάν για να συζητήσει τους ενεργειακούς δεσμούς της ΕΕ, ακριβώς τη στιγμή που οι προμήθειες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν περαιτέρω πιέσεις με το Ιράν, τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να χτυπούν τις ακτές του Κόλπου. H σύγκρουση θα μπορούσε να εμποδίσει τις προσπάθειες της ΕΕ να διαφοροποιήσει τον ενεργειακό της εφοδιασμό μακριά από τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού το Κατάρ – ένας βασικός εναλλακτικός προμηθευτής – σταμάτησε την παραγωγή στο μεγαλύτερο εργοστάσιο υγρού φυσικού αερίου στον κόσμο.

Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν δήλωσε χθες το βράδυ ότι το Στενό του Ορμούζ – ένα ζωτικό σημείο συμφόρησης για τις εξαγωγές πετρελαίου – είναι κλειστό και ότι θα πυροβολήσει οποιοδήποτε πλοίο προσπαθήσει να το περάσει, αναφέρει το Reuters. Ο Ρούμπιο είπε ότι η Ουάσινγκτον έχει ένα σχέδιο για τη σταθεροποίηση των τιμών του πετρελαίου που έχουν πληγεί από τη σύγκρουση: «Θα καταστρέψουμε το Ναυτικό τους», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Ο Μερτς στο Λευκό Οίκο

Ο πόλεμος κατά του Ιράν και η απάντηση της Ευρώπης αναμφίβολα θα τεθούν στο προσκήνιο όταν ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συναντήσει τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο στις 6 μ.μ. ώρα Ελλάδας. Αν ελπίζετε σε ένα ακόμη θέαμα στο Οβάλ Γραφείο, πιθανότατα θα απογοητευτείτε – ο Τραμπ φαίνεται να έχει σταματήσει να δίνει συνεντεύξεις Τύπου με ηγέτες που τον επισκέπτονται, γράφουν οι Αμερικανοί συνάδελφοί μου.

Στη μάχη της διαδοχής το Ιράν

Η επίσημη γραμμή στις Βρυξέλλες -και αλλού- είναι ότι μόνο ο ιρανικός λαός μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον του. Ωστόσο, με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να πιέζουν για αλλαγή καθεστώτος, οι Ευρωπαίοι μένουν με ένα ερώτημα. Ποιον πρέπει να υποστηρίξουν για να καλύψουν το διαφαινόμενο κενό;

Η επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχει καταρτίσει έναν κατάλογο προσωπικοτήτων της ιρανικής αντιπολίτευσης που θα προσκληθούν να μιλήσουν σε μια επερχόμενη συνάντηση, λέει το Euractiv.

Ο κατάλογος των οκτώ ατόμων -που εξακολουθεί να υπόκειται σε εσωτερική έγκριση- περιλαμβάνει τον Ρεζά Παχλεβί, τον εξόριστο γιο του τελευταίου Σάχη του Ιράν. Ο Παχλεβί έχει καλλιεργήσει δεσμούς με την αμερικανική κυβέρνηση και φαίνεται να έχει κάποια υποστήριξη στο εσωτερικό του Ιράν, όπου διαδηλωτές φώναζαν το όνομά του εν μέσω μιας βίαιης καταστολής του καθεστώτος.

Μια πρόσκληση για ομιλία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προφανώς δεν είναι εισιτήριο μονής κατεύθυνσης για την εξουσία στην Τεχεράνη – ειδικά όταν ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να έχει τα δικά του σχέδια για τη μελλοντική ηγεσία του Ιράν.

Ωστόσο, ο κατάλογος προσφέρει μια εικόνα για το ποιους πολιτικούς σε όλη την ΕΕ θεωρούν αξιόπιστους – και ποιους θεωρούν άσχετους, ή χειρότερα. Το υπουργικό συμβούλιο της Roberta Metsola και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης συμβουλεύτηκαν για τη λίστα, αλλά δεν σχολίασαν, σύμφωνα με ένα email που είδε ο Εισηγητής. Οι πολιτικές ομάδες αναμένεται να υπογράψουν τις προσκλήσεις την Τετάρτη.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο Παχλαβί βρίσκεται στην κορυφή της λίστας. Έχει αυτοαποκαλεστεί μια κοσμική, δημοκρατική εναλλακτική λύση στο καθεστώς των μουλάδων και σε μαζικές διαμαρτυρίες σε όλη την Ευρώπη φέτος – από τις Βρυξέλλες μέχρι το Μόναχο – έχει αναδειχθεί σε αγαπημένη προσωπικότητα μεταξύ τμημάτων της ιρανικής διασποράς.

«Θα δώσει την επιλογή στον λαό να αποφασίσει τι είδους μορφή θα έχει το νέο κράτος του Ιράν», δήλωσε ο Sebastian Tynkkynen, Φινλανδός βουλευτής του ECR που έχει αγωνιστεί για την πρόσκληση του Παχλαβί.

Ο Tynkkynen πιστεύει ότι ο Παχλαβί θα δεχόταν. «Η διεθνής προβολή και αναγνώριση είναι τα σημαντικά πράγματα που χρειάζεται ο Reza Pahlavi», είπε.

Οι παραλείψεις είναι επίσης ενδεικτικές. Το Εθνικό Συμβούλιο Αντίστασης του Ιράν (NCRI), γνωστό και ως Mujahedin-e Khalq (MEK) – αρχικά μια ισλαμο-μαρξιστική οργάνωση – δεν μπήκε στη λίστα παρά την εκτεταμένη άσκηση πίεσης σε ευρωβουλευτές, την οποία έχουμε καταγράψει εδώ.

Η ομάδα έχει δείξει ότι μπορεί να προσελκύσει στις εκδηλώσεις της μεγάλα στελέχη της ΕΕ, όπως ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου Guy Verhofstadt. Στις ΗΠΑ, έχει την έντονη υποστήριξη των πρώην συμμάχων του Τραμπ, Mike Pompeo και Mike Pence, οι οποίοι πέταξαν στις Βρυξέλλες για μια συγκέντρωση του NCRI πέρυσι. Ο Rudy Giuliani, μακροχρόνιος υποστηρικτής του, επιτίθεται στον Pahlavi ως «επικίνδυνο».

Στις Βρυξέλλες, άτομα όπως ο Petras Auštrevičius του Renew και ο Milan Zver του ΕΛΚ πιέζουν να δοθεί στο NCRI μια θέση στο τραπέζι. Άλλα μέλη στη λίστα περιλαμβάνουν τη βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Shirin Ebadi και το Κόμμα Komala του Ιρανικού Κουρδιστάν, μια άλλη αρχικά μαρξιστική ομάδα.

Η Χάνα Νόιμαν, Γερμανίδα Πράσινη και επί χρόνια ειδικός σε θέματα Ιράν, δήλωσε: «Για να πετύχει μια μετάβαση, χρειάζεται όλοι να συμμετάσχουν. Πρόκειται για μια ισορροπημένη εκπροσώπηση της κοινωνίας των πολιτών και της αντιπολίτευσης στη διασπορά».

Πρόσθεσε μια σημείωση προσοχής. «Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν επίσης πολλοί μέσα στο Ιράν και ακόμη και στη φυλακή Έβιν που δυστυχώς -προς το παρόν- δεν μπορούν να συμμετάσχουν σε μια τέτοια συζήτηση».

Σε μια συμβολική χειρονομία, μια ένατη έδρα στην εκδήλωση θα μείνει κενή, «εκπροσωπώντας όσους βρίσκονται στο Ιράν», σύμφωνα με το email.