«Μίλησα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ο οποίος με ενημέρωσε για το μοναδικό περιστατικό που συνέβη λίγο μετά τα μεσάνυχτα και αφορούσε ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος που στόχευε τη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι», έγραψε πριν από λίγο στο Χ η Πρόεδρος της Κομισιόν.
«Ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ήταν ο στόχος, επιτρέψτε μου να είμαι σαφής: στεκόμαστε συλλογικά, σταθερά και κατηγορηματικά στο πλευρό των κρατών μελών μας απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή», τόνισε η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν.
Διαβάστε όλες τις εξελίξεις στο Live Blog της efsyn.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ξύπνησε σε μια νέα εβδομάδα και έναν νέο κόσμο μετά τον Χαμενεΐ, στον οποίο τα γεγονότα εξελίσσονται ραγδαία. Η αμερικανοϊσραηλινή σύγκρουση με το Ιράν απείλησε να επεκταθεί χθες το βράδυ, με το Ισραήλ να εξαπολύει επιθέσεις εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και αναφορές για επίθεση με drone σε βρετανική αεροπορική βάση στην Κύπρο – φέρνοντας τον πόλεμο ακόμη πιο κοντά στην EE.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση των Ευρωπαίων επιτρόπων σήμερα, ύστερα από μια Κυριακή πολλών συνεδριάσεων.
Κατά τη διάρκεια συνάντησης την Κυριακή, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ δεν ενέκριναν καμία αντιπολιτευτική δύναμη για το Ιράν. Σύμφωνα με διπλωματική πηγή, είναι πολύ νωρίς για την ΕΕ να στηρίξει οποιαδήποτε αντιπολιτευτική ομάδα. Άλλωστε το καθεστώς, αν και αποδυναμωμένο, εξακολουθεί να βρίσκεται στη θέση του. «Μπορεί να φτάσουμε εκεί, αλλά δεν είμαστε ακόμα εκεί», είπε η πηγή. «Βρισκόμαστε σε πολύ πρώιμο στάδιο».
Τρεις είναι οι προτεραιότητες για την ΕΕ.
Καταρχάς οι Ευρωπαίοι πολίτες. Υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός στην ευρύτερη περιοχή. Η ΕΕ και η Κυπριακή Προεδρία έχει θεσπίσει προξενικό συντονισμό, ένα δίκτυο, για να διευκολύνει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών.
Οι πρέσβεις της ΕΕ που συναντήθηκαν την Κυριακή με πρωτοβουλία της Κυπριακής Προεδρίας στην ΕΕ εξέτασαν λεπτομερώς πώς η κρίση στη Μέση Ανατολή θα επηρεάσει την ασφάλεια χιλιάδων Ευρωπαίων στην περιοχή, καθώς και τις επιπτώσεις για το μπλοκ εάν συνεχιστούν οι μάχες.
Οι πρέσβεις επικεντρώθηκαν στον αντίκτυπο των επιθέσεων στην εναέρια και θαλάσσια κυκλοφορία, ιδίως εάν κλείσει το βασικό Στενό του Ορμούζ. Το στενό, το οποίο βρίσκεται εν μέρει σε ιρανικά χωρικά ύδατα, είναι μια βασική οδός ναυτιλίας μέσω της οποίας διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Κατά δεύτερον, τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ. Η επιχείρηση Aspides (ΑΣΠΙΔΕΣ) συμβάλλει στην τήρησή τους. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν τρία πλοία στο πλαίσιο της επιχείρησης: στην Ερυθρά Θάλασσα, στο Στενό Bab el-Mandeb και στον Κόλπο του Άντεν (από τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Ιταλία).
Έχει ήδη καταγραφεί αύξηση στα αιτήματα προστασίας από πλοία. Δύο πολεμικά πλοία από τη Γαλλία θα συμμετάσχουν στην επιχείρηση αυτή την εβδομάδα, σε μια περιοχή γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα. Σε αυτό έρχεται να προστεθεί και η απειλή του Ιράν να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, μια βασική εμπορική οδό.
Το ερώτημα είναι πώς θα προστατευθούν τα θαλάσσια συμφέροντα της Ευρώπης εκεί. Το Στενό δεν είναι κλειστό, από την Κυριακή, ορισμένα πλοία διέρχονται, αλλά όχι όλα.
Σε εξέλιξη βρίσκεται συζήτηση για την αναθεώρηση της εντολής Aspides επειδή έχει «αρκετά περιορισμένα εργαλεία εμπλοκής», αλλά τυχόν αλλαγές στους κανόνες εμπλοκής της «δεν είναι για αυτήν την εβδομάδα».
Σε άλλες υπάρχουσες αποστολές της ΕΕ στην περιοχή, ορισμένες επιχειρήσεις έχουν ανασταλεί, το προσωπικό είναι ασφαλές, τα πράγματα είναι «σε καλό δρόμο».
Τρίτον, η αποκλιμάκωση στην περιοχή. Η Ευρώπη θέλει να δει μια καλύτερη και πιο σταθερή Μέση Ανατολή να βγαίνει από αυτό. Εκτιμά ότι η απαλλαγή από ένα αιματηρό καθεστώς του Ιράν είναι θετική. Το καθεστώς έχει αποδυναμωθεί αλλά δεν έχει εξαφανιστεί ακόμα.
Επίσης, η ΕΕ ανησυχεί για τις δευτερογενείς επιπτώσεις εκτός της περιοχής, κυρίως τον αντίκτυπο στις τιμές της ενέργειας (αύξηση του πετρελαίου) και τη μετανάστευση. Για την Ευρώπη, ωστόσο, υπήρξε μια σημαντική επίδραση στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Ρωσία δεν βοηθά τον σύμμαχό της, κάτι που είναι ενδιαφέρον για το μέλλον, αλλά διαθέτει πόρους για να επικεντρωθεί στην Ουκρανία.
Για την ΕΕ, ο πόλεμος υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει τις δυνατότητες αεράμυνάς της. Επίσης, οι Αμερικανοί μπορούν να μετακινήσουν μια αρμάδα για να επιτύχουν αποτελέσματα. Η Ευρώπη θέλει να βρίσκεται σε παρόμοια θέση. Αλλά «για να είσαι ισχυρός, πρέπει να βεβαιωθείς ότι και οι γείτονές σου είναι ισχυροί».
Οι διπλωμάτες τονίζουν ότι «Η Ευρώπη δεν βοηθά στην επιχείρηση. Ούτε οι ευρωπαϊκές χώρες».
Οι Υπουργοί δεν άσκησαν καμία κριτική για τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ, αλλά υπογράμμισαν τη σημασία του σεβασμού του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και ζήτησαν αυτοσυγκράτηση. Κανείς δεν λυπάται που ο Χαμενεΐ και ο αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης είναι νεκροί. Κανείς δεν φάνηκε έκπληκτος από τον τρόπο που αντέδρασε το Ιράν.
Η Ευρώπη έχει απαιτήσεις από το Ιράν εδώ και πολύ καιρό, όχι μόνο για το πυρηνικό αλλά και για το πυραυλικό του πρόγραμμα, την υποστήριξη περιφερειακών πληρεξουσίων, τις υβριδικές δραστηριότητες στην Ευρώπη, την κράτηση Ευρωπαίων πολιτών καθώς και τις θηριωδίες του καθεστώτος εναντίον του ίδιου του λαού του.
Ε3 αναλαμβάνουν δράση
Στο μεταξύ, οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης προειδοποίησαν το Ιράν αργά την Κυριακή ότι ήταν έτοιμες να αναλάβουν «αμυντική δράση» για να καταστρέψουν την ικανότητα του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους και drones «στην πηγή τους», εκτός εάν η Τεχεράνη σταματήσει τις «αδιάκριτες επιθέσεις» της. Η προειδοποίηση από τις δυνάμεις της E3, δηλαδή τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν φέρνει αυτές τις χώρες άμεσα στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ, αλλά υποδηλώνει ότι είναι πρόθυμες να αναλάβουν δράση εναντίον ενός καθεστώτος που έχει αποδυναμωθεί σοβαρά από τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ το Σάββατο.
Η δήλωση ήρθε καθώς η Γαλλία κινήθηκε για να ενισχύσει τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή μετά από μια ιρανική επίθεση που έπληξε μια γαλλική βάση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αναφέρει το POLITICO.
Και στο Λονδίνο, ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Keir Starmer προειδοποίησε το Ιράν να «σταματήσει αμέσως αυτές τις απερίσκεπτες επιθέσεις». Η Βρετανία έχει πει στις ΗΠΑ ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική βάση Ντιέγκο Γκαρσία στα νησιά Τσάγκος για να εξαπολύσει αεροπορικές επιδρομές — κάτι που ο Στάρμερ δεν ήταν πρόθυμος να κάνει προηγουμένως, προς μεγάλη απογοήτευση (και αγανάκτηση) του Τραμπ.
Ανησυχίες για την Κύπρο
Ο υπουργός Άμυνας της Βρετανίας δήλωσε την Κυριακή ότι ιρανικοί πύραυλοι εκτοξεύτηκαν «προς την κατεύθυνση» της Κύπρου – προκαλώντας μια έντονη διάψευση από τη Λευκωσία, η οποία δήλωσε ότι η χώρα μέλος της ΕΕ δεν είχε στοχοποιηθεί. Το βράδυ, το BBC ανέφερε ότι το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας διερευνούσε μια ύποπτη επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στη βάση της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας στο Ακρωτήρι στην Κύπρο περίπου τα μεσάνυχτα τοπική ώρα.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής von der Leyen θα προεδρεύσει της σημερινής συνεδρίασης του Κολλεγίου Ασφαλείας — μιας νέας μορφής που έχει σχεδιαστεί για να προωθήσει την επίγνωση της κατάστασης στην Κομισιόν. Ο επικεφαλής του υπουργικού της συμβουλίου, Bjoern Seibert, έγραψε σε βασικούς αξιωματούχους ζητώντας τους να προετοιμάσουν ενημερώσεις σχετικά με την ασφάλεια, τις μεταναστευτικές τάσεις και τις τιμές της ενέργειας, μεταξύ άλλων θεμάτων.
Σύμφωνα με τον ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, η κρίση υπογραμμίζει την ανάγκη της Ευρώπης να ενισχύσει την αεράμυνα και την ικανότητά της σε σκληρή ισχύ. «Εργαζόμαστε για να διασφαλίσουμε ότι θα βρεθούμε επίσης σε θέση να δείξουμε μεγαλύτερη ισχύ», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Η ΕΕ έχει δημιουργηθεί για συναντήσεις και δηλώσεις, όχι για επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από μια αποδυναμωμένη περιφερειακή δύναμη. Η Ευρώπη μπορεί να προσαρμόζεται, αλλά η περιορισμένη ικανότητά της σημαίνει ότι οι προσπάθειές της είναι αμυντικές — προς το παρόν.
