Σε μια κίνηση που ανατρέπει τα δεδομένα στη βουλγαρική πολιτική, ο πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ ανακοίνωσε τη Δευτέρα το βράδυ την παραίτησή του από το ανώτατο αξίωμα της χώρας, σηματοδοτώντας την πρόθεσή του να εισέλθει ενεργά στην κομματική πολιτική πριν από τις προσεχείς κοινοβουλευτικές εκλογές, οι οποίες πρέπει να διεξαχθούν το αργότερο έως τον Απρίλιο. Η χώρα κατευθύνεται ήδη προς την όγδοη εκλογική αναμέτρηση από το 2021.
«Σήμερα είναι η τελευταία φορά που σας απευθύνομαι ως πρόεδρος», δήλωσε ο Ράντεφ σε τηλεοπτική ομιλία προς τον λαό, προσθέτοντας ότι θα παραιτηθεί επίσημα σήμερα. Δεν δήλωσε ρητά ότι θα είναι υποψήφιος στις κοινοβουλευτικές εκλογές αλλά η ομιλία του υπονοούσε σαφώς ότι θα το πράξει. Εδώ και εβδομάδες κυκλοφορούν φήμες ότι ο Ράντεφ, ο οποίος εξελέγη πρόεδρος το 2016 και επανεκλέχθηκε το 2021, ενδέχεται να παραιτηθεί από το αξίωμά του για να θέσει υποψηφιότητα. Για πολλούς Βούλγαρους, ο Ράντεφ αποτελεί τη μόνη πολιτική σταθερά εν μέσω των συνεχών ανακατατάξεων των κυβερνήσεων.
Το πρακτορείο Associated Press τονίζει ότι η απόφαση του Ράντεφ να παραιτηθεί είναι πρώτη φορά στην ιστορία της μετακομμουνιστικής Βουλγαρίας που ένας εν ενεργεία πρόεδρος εγκαταλείπει τη θέση του πριν από τη λήξη της θητείας του και υπογραμμίζει την πολιτική αστάθεια:
Μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, τα καθήκοντα της προεδρίας θα αναλάβει η Αντιπρόεδρος Ιλιάνα Γιοτόβα, η οποία αναμένεται να θέσει υποψηφιότητα για πλήρη προεδρική θητεία αργότερα μέσα στο έτος. Αν ο Ράντεφ πετύχει στις εκλογές για το κοινοβούλιο, θα μπορέσει να ελέγξει την πολιτική σκηνή της Σόφιας για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, επενδύοντας στην υποσχόμενη «σωτηρία της βουλγαρικής δημοκρατίας» από την ολιγαρχική επιρροή.
Στην ομιλία του, η γεωπολιτική απουσίασε αισθητά, ωστόσο οι παλαιότερες φιλορωσικές του θέσεις έγιναν άμεσα αντικείμενο αντιπαράθεσης από πολιτικούς αντιπάλους και ενδεχόμενους μελλοντικούς συμμάχους. Πολιτικοί αναλυτές στη γειτονική χώρα εκτιμούν ότι ο Ράντεφ έχει ισχυρές πιθανότητες να πετύχει ένα σημαντικό εκλογικό αποτέλεσμα, καθώς οι Βούλγαροι παραμένουν απογοητευμένοι από τους υφιστάμενους πολιτικούς παράγοντες.
Ένας πιθανός συνεργάτης για τον Ράντεφ, σύμφωνα με το βουλγαρικό Mediapool.bg θα μπορούσε να είναι ο ευρωπαϊκής κατεύθυνσης συνασπισμός We Continue the Change–Democratic Bulgaria (PP–DB). Ωστόσο, οι ηγέτες της συμμαχίας ξεκαθάρισαν ότι ο Ράντεφ πρέπει να δηλώσει ξεκάθαρα αν θα υπερασπιστεί την ιδέα μιας «Ισχυρής και Ενωμένης Ευρώπης» ή αν προτίθεται να παίξει τον ρόλο μιας βαλκανικής εκδοχής του Βίκτορ Όρμπαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ίδιος έχει στο παρελθόν εκφράσει θετική γνώμη για τη στρατηγική του Ούγγρου πρωθυπουργού.
Στην ομιλία παραίτησής του, ο Ράντεφ τόνισε: «Τα τελευταία εννέα χρόνια, η Βουλγαρία ολοκλήρωσε τη διαδικασία ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης, με στόχους όπως η ένταξη στη Σένγκεν και στην Ευρωζώνη. Παρά αυτά, η σταθερότητα και η ικανοποίηση δεν έχουν έρθει». Παράλληλα, προειδοποίησε τους πολίτες για τους κινδύνους στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, προβάλλοντας την έννοια του «εθνικού συμφέροντος» χωρίς να αναφερθεί στη μελλοντική πορεία της ΕΕ.
Η βουλγαρική πολιτική σκηνή παραμένει διαμορφωμένη γύρω από δύο βασικούς άξονες: τη μάχη κατά της διαφθοράς και το γεωπολιτικό διαχωρισμό Ανατολής–Δύσης. Ο Ράντεφ έχει ταχθεί κατά της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία και έχει εκφράσει σκεπτικισμό για την ένταξη της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη το 2025, ενώ ταυτόχρονα προβάλλεται ως ισχυρός υποστηρικτής των μεταρρυθμίσεων κατά της διαφθοράς.
Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο Πάρβαν Σιμεόνοφ από την εταιρεία δημοσκοπήσεων Myara, η συμμαχία PP–DB θα μπορούσε να αποτελέσει ρεαλιστικό εταίρο για την επίτευξη κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας μαζί με τον Ράντεφ, αν και ακόμη και μια νίκη με την πλειοψηφία των ψήφων δεν αρκεί για την εφαρμογή κρίσιμων μεταρρυθμίσεων, όπως η αναμόρφωση της δικαιοσύνης.
Η είσοδος του Ράντεφ στην κομματική πολιτική δεν αφορά μόνο το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Οι αποφάσεις του θα έχουν αντανάκλαση και στις σχέσεις με τις Βρυξέλλες και τα Σκόπια, καθώς η στάση του απέναντι στην Ουκρανία και η διαχείριση των μειονοτικών δικαιωμάτων των Βουλγάρων στη Βόρεια Μακεδονία παραμένουν ζητήματα με διεθνή διάσταση.
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθεί και η Βουδαπέστη τις εξελίξεις καθώς ο απερχόμενος πρόεδρος Ράντεφ πραγματοποίησε πρόσφατα αρκετές συνομιλίες με μέλη της ουγγρικής κυβέρνησης και συναντήθηκε επίσης με τον Ούγγρο πρόεδρο Τάμας Σούλιοκ. Τότε, ο Ράντεφ τόνισε πόσο σημαντική είναι μια στενή και ισορροπημένη σχέση μεταξύ των δύο χωρών, καθώς ο εφοδιασμός της Ουγγαρίας με φυσικό αέριο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον αγωγό TurkStream που διέρχεται από τη Βουλγαρία.
Κανένα ευρωπαϊκό όργανο ή εκπρόσωπος της Κομισιόν δεν έχει εκδώσει επίσημη πολιτική δήλωση για την παραίτηση του Ράντεφ έως τώρα, αλλά η αντίδραση του ευρωπαϊκού Τύπου και παρατηρητών δείχνει ότι στις Βρυξέλλες υπάρχει σχετική ανησυχία σε δύο επίπεδα: πρώτον για την πολιτική αστάθεια και την επανάληψη πρόωρων εκλογικών αναμετρήσεων στη Βουλγαρία, που θεωρούν πρόβλημα για τη διακυβέρνηση σε ένα κράτος-μέλος, ειδικά όταν αυτή υπονομεύει τη σταθερότητα μέχρι την εκλογική διαδικασία. Δεύτερον, για το πώς οι επιλογές και οι δημόσιες θέσεις του Ράντεφ, ειδικά γύρω από ευρωπαϊκά θέματα όπως η στάση του για την Ουκρανία, το ευρώ και θέματα δικαιοσύνης, μπορεί να εντείνουν συζητήσεις στο ευρωπαϊκό επίπεδο για την κατεύθυνση της Βουλγαρίας και τη θέση της εντός ΕΕ.
● Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο oποίο συμμετέχει κατ’αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκaν οι Krasen Nikolov (Mediapool.bg -Βουλγαρία), Boroka Paraszka (HVG-Ουγγαρία)
