Τέλος στο «θρίλερ» με τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια

Λήξη συναγερμού για την τύχη του πυρηνικού σταθμού -με τους έξι αντιδραστήρες- της Ζαπορίζια που πλέον βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή, καθώς οι Ρώσοι μηχανικοί φαίνεται να επανασύνδεσαν τον πυρηνικό σταθμό με το ηλεκτρικό δίκτυο της Ουκρανίας.

Όπως μεταδίδει ο Guardian, επικαλούμενος ουκρανικές πηγές, οι Ρώσοι τεχνικοί ήλπιζαν να συνδέσουν το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο της Ευρώπης – το οποίο βασιζόταν σε εφεδρικές γεννήτριες αφότου η τελευταία εξωτερική γραμμή ρεύματος κόπηκε τον Σεπτέμβριο – με το ρωσικό δίκτυο στις 7 Οκτωβρίου, ως «δώρο γενεθλίων» για τον Πούτιν.

Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή ματαιώθηκε από Ουκρανούς «μαχητές», οι οποίοι επιτέθηκαν σε υποσταθμούς πίσω από τις γραμμές στην κατεχόμενη περιοχή της Ζαπορίζια, προκαλώντας ζημιές σε μια νέα γραμμή υψηλής τάσης που συνέδεε το εργοστάσιο με τη Μαριούπολη και το ρωσικό δίκτυο.

Ως αποτέλεσμα, ανέφεραν οι πηγές, η Ρωσία δεν είχε άλλη επιλογή παρά να επισκευάσει μια γραμμή 750 κιλοβόλτ, η οποία εκτείνεται από τον σταθμό – που ελέγχεται από τη Ρωσία από τον Μάρτιο του 2022 – διασχίζοντας τον ποταμό Δνείπερο και τις γραμμές του μετώπου σε ουκρανικά εδάφη, ώστε να αποκατασταθεί η παροχή εξωτερικής ηλεκτρικής ενέργειας.

Παρόμοιες δηλώσεις έκανε νωρίτερα μέσα στον μήνα ο Βολοντίμιρ Ομέλτσενκο, ειδικός σε θέματα ενέργειας στο think tank Razumkov Centre της Ουκρανίας, σε συνέντευξή του στο ουκρανικό Espresso TV. Είπε ότι οι Ρώσοι του εργοστασίου ήθελαν να «κάνουν ένα δώρο» στον Πούτιν, αλλά η «αντάρτικη» επιχείρηση της 6ης Οκτωβρίου το απέτρεψε.

Στις 7 Οκτωβρίου, ο Γεβγκένι Μπαλίτσκι, ο Ρώσος διορισμένος κυβερνήτης της κατεχόμενης περιοχής της Ζαπορίζια, ανέφερε διακοπές ρεύματος «σε όλους τους οικισμούς» της περιοχής, μετά από αυτό που χαρακτήρισε «τρομοκρατική επίθεση από εχθρικά drones».

Πριν από την επανασύνδεση, ο πυρηνικός σταθμός βασιζόταν σε εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ για να τροφοδοτεί το σύστημα ψύξης, για χρονικό διάστημα πολύ μεγαλύτερο από το τριήμερο όριο ασφαλείας, αφότου η γραμμή των 750 kV κόπηκε στις 23 Σεπτεμβρίου.

Αν και οι έξι αντιδραστήρες βρίσκονται σε κατάσταση ψυχρής παύσης, χωρίς συνεχή ψύξη θα κινδύνευαν να υπερθερμανθούν μέσα σε εβδομάδες, προκαλώντας κίνδυνο για μια αργή πυρηνική καταστροφή τύπου Φουκουσίμα.

«Τριάντα ημέρες μετά την πλήρη απώλεια της εξωτερικής παροχής ρεύματος, η ηλεκτροδότηση αποκαταστάθηκε», ανακοίνωσαν οι Ρώσοι διαχειριστές του σταθμού, λέγοντας ότι αυτό συνέβη μετά από προσωρινή τοπική εκεχειρία που συμφωνήθηκε με τη μεσολάβηση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Λίγο αργότερα, η IAEA επιβεβαίωσε την ολοκλήρωση της επανασύνδεσης. Ο Ραφαέλ Γκρόσι, γενικός διευθυντής της υπηρεσίας, δήλωσε: «Σήμερα είναι μια σπάνια καλή ημέρα για την πυρηνική ασφάλεια και για την προστασία της Ουκρανίας και όχι μόνο, αν και η συνολική κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη».

Η Ουκρανία κατηγόρησε τη Ρωσία ότι εσκεμμένα προκάλεσε ζημιά στη γραμμή υψηλής τάσης τον περασμένο μήνα, ώστε να δημιουργήσει κρίση και να δικαιολογήσει τη σύνδεση του εργοστασίου με το ρωσικό δίκτυο.

Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια καταλήφθηκε από ρωσικές δυνάμεις τον Μάρτιο του 2022 και έκτοτε παραμένει βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του μετώπου – μια πρωτοφανής κατάσταση για μια ενεργή πυρηνική εγκατάσταση. Οι αντιδραστήρες του τέθηκαν σταδιακά εκτός λειτουργίας για λόγους ασφαλείας, αλλά η Ρωσία έχει εκφράσει την πρόθεσή της να επανεκκινήσει τουλάχιστον ορισμένους από αυτούς.

Τεχνική έκθεση που υπέβαλε η Ρωσία στην IAEA στις 3 Ιουνίου ανέφερε ότι, σε περίπτωση αποσύνδεσης των εξωτερικών γραμμών από την Ουκρανία, «έχει αναπτυχθεί διαδικασία για τη μεταφορά τάσης από το ενιαίο ενεργειακό σύστημα της Ρωσίας».

Τον Σεπτέμβριο, ο Αλεξέι Λιχάτσεφ, γενικός διευθυντής της ρωσικής εταιρείας πυρηνικής ενέργειας Rosatom, δήλωσε στη ρωσική τηλεόραση ότι είχε «επανειλημμένα ενημερώσει» τον Πούτιν πως η εταιρεία ήταν έτοιμη να ξαναρχίσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας – πρώτα «για τα εδάφη μας» αλλά ενδεχομένως και για την Ουκρανία, «αν φυσικά προκύψουν οι κατάλληλες συνθήκες».

Ο πυρηνικός σταθμός έχει αποτελέσει αντικείμενο ειρηνευτικών συνομιλιών στις οποίες εμπλέκονταν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Πούτιν, αν και σε κάποιο σημείο ο Τραμπ είχε εκφράσει την ελπίδα ότι οι ΗΠΑ θα αναλάμβαναν τη διαχείρισή του, το Κρεμλίνο έχει καταστήσει σαφές ότι το θεωρεί ρωσικό.