Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συναντιούνται σήμερα στις Βρυξέλλες, μία μέρα αφότου το ΝΑΤΟ ενέκρινε την αλματώδη αύξηση των αμυντικών δαπανών. Στο επίκεντρο των συζητήσεων οι συγκρούσεις της ευρύτερης περιοχής, αλλά και μια σειρά άλλων ζητημάτων που απασχολούν την Ένωση.
Ωστόσο, καμία σημαντική απόφαση δεν αναμένεται από τους 27 σήμερα. Οι ηγέτες θα κάνουν ένα ποτ πουρί για θέματα από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, μέχρι το διεθνή ρόλο του ευρώ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ελπίζουν να αποχωρήσουν -έστω- αργά το βράδυ της Πέμπτης για να γυρίσουν στην εσωτερική τους επικαιρότητα.
Στον απόηχο της Συνόδου στη Χάγη, οι ηγέτες θα υιοθετήσουν πλήρως όλες τις θέσεις της Συμμαχίας. Η συμφωνία του ΝΑΤΟ ήταν ένα δώρο για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε πιέσει τα ευρωπαϊκά μέλη της συμμαχίας να διαθέσουν περισσότερα χρήματα. Αλλά ήταν εξίσου σημαντική και για τα μέλη της ΕΕ, τα οποία είχαν αξιοποιήσει… «κάποια βασιλική μεγαλοπρέπεια και πολλές κολακείες για να πείσουν τον Τραμπ για τη σημασία του ΝΑΤΟ» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το Bloomberg.
Τώρα οι ηγέτες της ΕΕ ετοιμάζουν ένα μήνυμα ισχυρής υποστήριξης προς την Ουκρανία, παρά το γεγονός ότι η Ουγγαρία μπλοκάρει την πρόοδο στις ενταξιακές συνομιλίες για το κατεστραμμένο από τον πόλεμο έθνος. Η σύνοδος κορυφής αναμένεται να δώσει το πράσινο φως σε ένα νέο πακέτο ρωσικών κυρώσεων, αλλά πριν από αυτό, η Επιτροπή πρέπει να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας σχετικά με τα σχέδια σταδιακής κατάργησης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027.
Πίσω από τις λέξεις του κειμένου συμπερασμάτων της Συνόδου
Η φιλοδοξία για τη σημερινή σύνοδο κορυφής του Συμβουλίου είναι σαφής: η Ευρώπη πρέπει να ξεφύγει από τη δύσκολη θέση της και να γίνει η υπερδύναμη που της αξίζει. Για να το πετύχουν αυτό, οι ηγέτες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν μια σειρά από σημαντικά εξωτερικά και εσωτερικά ζητήματα, όπως την ουσιαστική ανταπόκριση στο 5% του ΝΑΤΟ που δεσμεύτηκαν -τουλάχιστον οι 23 από τους 27 ως μέλη της Συμμαχίας.
Βασικός προβληματισμός των 27 θα είναι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ. Παρά το γεγονός ότι κατάφεραν να “απασχολήσουν δημιουργικά” τον Ντόναλντ Τραμπ για να μη βαρεθεί στο ΝΑΤΟ, τώρα μένει μια εμπορική συμφωνία να κλειστεί.
Το ουσιαστικό όριο είναι στις 7 Ιουλίου όταν λήγει η διορία για το “διάλειμμα” που έχει ορίσει ο Αμερικανός Πρόεδρος, ενώ αν δεν υπάρξει συμφωνία, στις 14/7 ο Αντιπρόεδρος της Κομισιόν και αρμόδιος για τη διαπραγμάτευση Μάρος Σέφτσοβιτς θα ανακοινώσει τα αντίμετρα της ΕΕ. Υπεύθυνη για το θέμα των εμπορικών σχέσεων είναι η Κομισιόν, αλλά οι ηγέτες θα κληθούν να δώσουν την καθοδήγησή τους -άλλωστε, τα αντίμετρα πρέπει να εγκριθούν από τους 27.
Οι ηγέτες πρέπει επίσης να χαράξουν μια πορεία στη Μέση Ανατολή, αφού μια εσωτερική αξιολόγηση διαπίστωσε ότι το Ισραήλ παραβίασε τις ανθρωπιστικές του υποχρεώσεις και δέχεται αυξανόμενη πίεση για ανάληψη δράσης από έναν συνασπισμό χωρών.
Και επιπλέον, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας σχετικά με την προγραμματισμένη έξοδο από τη ρωσική ενέργεια, κερδίζοντας υποστήριξη για νέες κυρώσεις στις ροές εσόδων που χρηματοδοτούν τον πόλεμο της Μόσχας.
Αναμένονται εντάσεις και για την πράσινη ατζέντα, αφού η Γαλλία πίεσε για την αναβολή ενός βασικού ορόσημου για το κλίμα.
Λιβύη στο κείμενο συμπερασμάτων και μεταναστευτικό
Το θέμα της Λιβύης και το μεταναστευτικό θα συζητηθούν ελάχιστα στη Σύνοδο, αλλά τελικά μπήκε στο κείμενο ύστερα από πίεση της Ελλάδας.
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέτασε την ανησυχητική κατάσταση στη Λιβύη και τις πιθανές συνέπειές της, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ευρωπαϊκή ασφάλεια, καθώς και τις μεταναστευτικές ροές», αναφέρεται.
Οι ηγέτες «επιβεβαιώνουν εκ νέου την ακλόνητη υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τη Λιβύη και την Αποστολή Υποστήριξης των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη για την προώθηση της εθνικής συμφιλίωσης, της θεσμικής ενότητας και ενός διαφανούς, χωρίς αποκλεισμούς διαλόγου που βασίζεται στην οικειοποίηση και τη συναίνεση της Λιβύης».
Και η σημαντική προσθήκη: «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης Τουρκίας-Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο Θάλασσα παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να έχει καμία νομική συνέπεια για τρίτα κράτη».
Άλλες αλλαγές που προώθησε η ελληνική διπλωματία αφορά στην αλλαγή λέξεων όπως “προστασία στα εξωτερικά (και όχι μόνο ανατολικά) σύνορα, στην αναφορά σε «ομονοούντες εταίρους» στις χώρες που μπορούν να συνεργαστούν με την ΕΕ (άρα όχι Τουρκία υπονοεί Ελλάδα και Κύπρος) και η προσθήκη της ναυτιλίας στους τομείς που πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή.
Καθώς η Δανία ετοιμάζεται να αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ από την Πολωνία τον Ιούλιο, η Κοπεγχάγη αναμένεται να προσπαθήσει να προωθήσει αυστηρότερους κανόνες για τους αιτούντες άσυλο και μια πιο ισχυρή προσέγγιση στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Σημειώνεται, πάντως, ότι στο περιθώριο της Συνόδου πραγματοποιείται και συνάντηση για το μεταναστευτικό με τη συμμετοχή Ελλάδας, Κύπρου, Δανίας, Ιταλίας, Ολλανδίας, Πολωνίας, Αυστρίας, Μάλτας και Βελγίου. Η σύσκεψη ξεκίνησε λίγο μετά τις 11 το πρωί στα γραφεία της Ιταλίας
Αναφορά στη Συρία και το τρομοκρατικό χτύπημα στον Προφήτη Ηλία
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα χαιρετίσει την πρόσφατη άρση των οικονομικών κυρώσεων κατά της Συρίας, στο πλαίσιο της σταδιακής, αναστρέψιμης προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Θα υπενθυμίζει ωστόσο «τη σημασία μιας ειρηνικής και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης στη Συρία, απαλλαγμένης από επιβλαβείς ξένες παρεμβάσεις, της προστασίας των δικαιωμάτων των Σύριων από όλα τα εθνοτικά και θρησκευτικά υπόβαθρα χωρίς διακρίσεις, και της μεταβατικής δικαιοσύνης και της συμφιλίωσης».
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει την πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στην εκκλησία Προφήτη Ηλία στη Δαμασκό και ζητά να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι. Η ανεξαρτησία, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Συρίας εντός ασφαλών συνόρων θα πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστές, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο», σημειώνεται στο κείμενο των συμπερασμάτων.
Φιλόδοξοι για τα οικονομικά
Ορισμένες από τις φιλοδοξίες του Συμβουλίου είναι πράγματι υπερβολικά υψηλές. Σύμφωνα με τα προσωρινά συμπεράσματα του Συμβουλίου, που έχει δει η “Εφ.Συν.”, οι ηγέτες θα εξετάσουν τρόπους για την ενίσχυση του «διεθνούς ρόλου του ευρώ» – μια ολοένα και πιο δημοφιλής φράση που χρησιμοποιούν οι οικονομικοί αξιωματούχοι που επιθυμούν να εκμεταλλευτούν την αναταραχή της επιστροφής του Τραμπ στον Λευκό Οίκο για να παρουσιάσουν το ενιαίο νόμισμα ως εναλλακτική λύση στο δολάριο ΗΠΑ.
Αυτή η ώθηση για προβολή τυχαίνει να παρέχει σαφή δικαιολόγηση για μια σειρά από μακροχρόνια παραμελημένους πολιτικούς στόχους που ευνοούνται ιδιαίτερα από τη Γαλλία και την Ιταλία. Αυτοί περιλαμβάνουν τη συνέχιση της αμφιλεγόμενης προσπάθειας για «απλοποίηση» των χρηματοοικονομικών κανόνων της ΕΕ, την συγκέντρωση και την εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών του μπλοκ και, πάνω απ ‘όλα, τη δημιουργία μιας διαρκούς αγοράς για πανευρωπαϊκά ομόλογα, μετά την ενασχόληση της ΕΕ με την έννοια κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Θεωρητικά, αυτές οι πολιτικές θα ενίσχυαν τις ξένες επενδύσεις, επεκτείνοντας την εμβέλεια του ευρώ και διευκολύνοντας τις χρεωμένες χώρες της ΕΕ να αντλήσουν χρήματα. Αλλά αναμένεται αντίδραση από τους συνήθεις υπόπτους, καθώς τόσο το γερμανικό όσο και το ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών έχουν ήδη επιβεβαιώσει την αποστροφή τους για την προοπτική κοινού χρέους.
Η βασική διαφορά τώρα είναι ότι οι ηγέτες που είναι υπέρ μπορεί να βρουν κάποια απίθανη υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η πρόεδρός της, Κριστίν Λαγκάρντ, ήταν η κορυφαία υποστηρίκτρια ενός πιο δυναμικού ρόλου για το κοινό νόμισμα, ζητώντας μια «παγκόσμια στιγμή ευρώ» τον Μάιο.
Η ΕΚΤ είναι συνήθως επιφυλακτική απέναντι σε οτιδήποτε έχει μια μυρωδιά χρέους, αλλά αρχίζει να προσεγγίζει την προοπτική του κοινού χρέους ειδικότερα, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους του Ευρωσυστήματος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας. Καθώς ο αυξανόμενος σκεπτικισμός για το δολάριο κάνει το ευρώ να φαίνεται αξιόπιστο και η ανάγκη της Ευρώπης για στρατηγική ανεξαρτησία αυξάνεται, «υπάρχει πολύ μεγαλύτερο άνοιγμα» προς την ιδέα, δήλωσε ένας από αυτούς (ομολογουμένως Ιταλός) στο POLITICO.
