Συμβούλιο της Ευρώπης: Πέντε κίτρινες κάρτες για τα παράνομα ελληνικά pushbacks

Υπόμνημα σχετικά με τη μετανάστευση και τον έλεγχο των συνόρων στην Ελλάδα δημοσιεύει σήμερα ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Michael O’Flaherty, μετά την επίσκεψή του στη χώρα από τις 3 έως τις 7 Φεβρουαρίου 2025.

Ο Επίτροπος σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει πληγεί ιδιαίτερα από τις παράτυπες αφίξεις, μεταξύ άλλων με σκοπό την αναζήτηση ασύλου. Αναγνωρίζει επίσης ότι οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου που δραστηριοποιούνται στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα αντιμετωπίζουν ένα σύνθετο και δύσκολο περιβάλλον. Παρ’ όλα αυτά, ο Επίτροπος ανησυχεί για τις συνεχείς αναφορές για συνεχιζόμενες πρακτικές pushbacks τόσο στα χερσαία όσο και στα θαλάσσια σύνορα.
 

«Η επιστροφή ανθρώπων χωρίς τη διεξαγωγή ατομικής διαδικασίας ταυτοποίησης εμποδίζει τα κράτη μέλη να διαπιστώσουν αν μπορεί να τους στέλνουν πίσω σε χώρες που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα», σημειώνεται στην ανακοίνωση. 

 

Ο Επίτροπος παρατηρεί ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραβιάσεις του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ και άλλων κανόνων του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της ΕΕ που δεσμεύουν την Ελλάδα. Συνιστά την υιοθέτηση μιας προσέγγισης μηδενικής ανοχής στις επιστροφές με συνοπτικές διαδικασίες και σε άλλες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διασφαλίζοντας ότι οι ισχυρισμοί για τέτοιες πρακτικές διερευνώνται αμέσως, αμερόληπτα, διεξοδικά και αποτελεσματικά και ότι όλα τα πρόσωπα που υποβάλλονται σε συνοριακούς ελέγχους έχουν επαρκή πρόσβαση σε εξατομικευμένες διαδικασίες για την ανάδειξη των αναγκών προστασίας, καθώς και σε αποτελεσματικά ένδικα μέσα.

Ο Επίτροπος εκφράζει επίσης ανησυχίες σχετικά με ζητήματα που επηρεάζουν τη λογοδοσία για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορα. Ενώ έχουν ληφθεί μέτρα για την προώθηση της λογοδοσίας, εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα στη διεξαγωγή αποτελεσματικών ερευνών, όπως πιστοποιείται και από πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο Επίτροπος συνιστά στις ελληνικές αρχές να προβούν σε επανεξέταση των υφιστάμενων μηχανισμών λογοδοσίας που είναι αρμόδιοι για τη διερεύνηση και την αντιμετώπιση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών και να λάβουν μέτρα για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα και την ανεξαρτησία τους. Καλεί επίσης τις ελληνικές αρχές να διασφαλίσουν ότι οι εθνικοί φορείς ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν την ικανότητα να παρακολουθούν και να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τους αιτούντες άσυλο και τους μετανάστες στα σύνορα και ότι οι συστάσεις τους λαμβάνονται υπόψη και ότι οι νέοι μηχανισμοί που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση είναι αποτελεσματικοί.

Όσον αφορά το πολύνεκρο ναυάγιο του «Adriana» στην Πύλο, που μετέφερε περίπου 750 άτομα και βυθίστηκε σε διεθνή ύδατα στα ανοικτά της πόλης της Πύλου στις 14 Ιουνίου 2023, ο Επίτροπος συνιστά στις ελληνικές Αρχές να διασφαλίσουν ότι οι ευθύνες για κάθε πράξη ή παράλειψη που μπορεί να συνέβαλε στο ναυάγιο της Πύλου θα καθοριστούν, σύμφωνα με τα πρότυπα που ορίζονται στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων με την παρακολούθηση της έκθεσης του Έλληνα Διαμεσολαβητή.

Τέλος, ο Επίτροπος υπογραμμίζει τη σημασία της δημιουργίας ενός περιβάλλοντος όπου η κοινωνία των πολιτών, τα μέσα ενημέρωσης και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που προστατεύουν τα δικαιώματα των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών μπορούν να ασκούν ελεύθερα και ανεμπόδιστα το έργο τους.