Εξω στους υπολογισμούς τους, να έχουν ολοκληρώσει στα μέσα Φεβρουαρίου τις διαπραγματεύσεις τους και με ένα κοινό πρόγραμμα να προχωρήσουν στην ορκωμοσία της κυβέρνησής τους, έπεσαν ο νικητής των αυστριακών βουλευτικών εκλογών της 29ης Σεπτεμβρίου, το ακροδεξιό εθνικιστικό Κόμμα των Ελευθέρων (ποσοστό 28,8%), και το δεύτερο σε δύναμη, το δεξιό Λαϊκό Κόμμα (26,3%).
Mε αλληλοκατηγορίες και αποδίδοντας ο ένας την ευθύνη στον άλλο για την αποτυχία, τινάχτηκαν στον αέρα τα σχέδιά τους να βρεθούν για τρίτη φορά σε κυβερνητικό συνασπισμό μετά τις δύο προηγούμενες, το 2000 και 2017. Μόνο που τώρα θα ήταν σε αντίστροφη σειρά, μια και πλέον σε αυτόν θα ηγούνταν η Ακροδεξιά με δικό της τον καγκελάριο –τον σκληροπυρηνικό αρχηγό του κόμματος, Χέρμπερτ Κικλ–, και αυτό για πρώτη φορά στην ιστορία της Δεύτερης Αυστριακής Δημοκρατίας.
Παρά τις μεγάλες συγκλίσεις μεταξύ των δύο κομμάτων, οι διαπραγματεύσεις, που είχαν ξεκινήσει στις αρχές Ιανουαρίου, δεν ήταν τόσο εύκολες όσο ίσως αναμενόταν και τούτο τόσο λόγω των διαφορών τους ως προς συγκεκριμένα σημεία τού υπό κατάρτιση κυβερνητικού προγράμματός τους, στα οποία και τα δύο επέμεναν στις προεκλογικές τους εξαγγελίες, όσο, πολύ περισσότερο, λόγω της «φαγωμάρας» τους στο θέμα της μοιρασιάς των κυβερνητικών θέσεων και αρμοδιοτήτων.
Μάχη για τα χαρτοφυλάκια
Aγνοώντας το γεγονός ότι η διαφορά τους στο εκλογικό αποτέλεσμα ήταν μόνο 2,5 ποσοστιαίες μονάδες, το Κόμμα των Ελευθέρων διεκδικούσε αμετακίνητο τα καίρια υπουργεία Οικονομικών και Εσωτερικών – στο δεύτερο ηγούνταν ως υπουργός ο Χέρμπερτ Κικλ στη δεξιά-ακροδεξιά κυβέρνηση (Δεκέμβριος 2017 – Μάιος 2019) του Σεμπάστιαν Κουρτς, του τότε καγκελάριου και αρχηγού του Λαϊκού Κόμματος.
Τις τελικά αποτυχημένες διαπραγματεύσεις, τις οποίες ο Αντρέας Μπάμπλερ, ο αρχηγός του τρίτου σε δύναμη κόμματος, του Σοσιαλδημοκρατικού (ποσοστό 21,1% στις βουλευτικές εκλογές), χαρακτήρισε «πολιτικό σόου που δεν αξίζει στη χώρα μας», διέκοψε ο εκκολαπτόμενος ως (αυτοαποκαλούμενος) «καγκελάριος του λαού» –όρος που φέρεται να παραπέμπει στη ναζιστική περίοδο– Χέρμπερτ Κικλ.
Για τον αρχηγό των Σοσιαλδημοκρατών, «η Αυστρία γλίτωσε από έναν ακροδεξιό καγκελάριο»· και σε αυτό, μερικοί παρατηρητές στη Βιέννη –παρά τη σοβαρότητα του θέματος– προσθέτουν σκωπτικά «μήπως θα έπρεπε να είμαστε και ευγνώμονες στον Κικλ που μας απάλλαξε από μια τέτοια παρουσία του;».
Δημοσκοπική άνοδος
Οι ίδιοι μπορεί να πέφτουν έξω στις εκτιμήσεις τους, καθώς, σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις, ο Χέρμπερτ Κικλ και οι Ελεύθεροι θα είχαν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό σε περίπτωση πρόωρων εκλογών και θα διεκδικούσαν πολύ περισσότερα για τον εαυτό τους, ηγούμενοι ενός μελλοντικού κυβερνητικού συνασπισμού.
Οι πρόωρες εκλογές είναι ένα από τα ενδεχόμενα στα οποία αναφέρθηκε ο Αυστριακός ομοσπονδιακός πρόεδρος Αλεξάντερ Βαν ντερ Μπέλεν ως προς την αναζήτηση σχηματισμού κυβέρνησης, μετά και την επιστροφή της εντολής από τον Χέρμπερτ Κικλ ως επακόλουθο της αποτυχίας των διαπραγματεύσεών του με το Λαϊκό Κόμμα και τον νέο αρχηγό του, τον Κρίστιαν Στόκερ. Πρόωρες εκλογές, ωστόσο, θα απέβαιναν σε βάρος του Λαϊκού Κόμματος, που σημείωσε περαιτέρω απώλειες σε πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις σε τοπικό (δημοτικό) ή περιφερειακό επίπεδο.
Μία άλλη εκδοχή θα ήταν η υπάρχουσα ανοιχτή πρόσκληση από την πλευρά του τρίτου σε δύναμη Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος προς το Λαϊκό να επανέλθει στις μεταξύ τους διαπραγματεύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης, τις οποίες είχαν τορπιλίσει οι σκληροπυρηνικοί του Λαϊκού Κόμματος, ενώ άλλες εκδοχές είναι είτε ο διορισμός μιας κυβέρνησης τεχνοκρατών είτε μια προσωρινή κυβέρνηση μειοψηφίας η οποία θα είχε την ανοχή της Βουλής.
Απαιτήσεις και τορπιλισμός
Οι δραματικές εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων ξεκίνησαν με την εγκατάλειψη από το μικρό νεοφιλελεύθερο κόμμα ΝΕΟΣ (Νέα Αυστρία) –μόλις μία ημέρα πριν από την επικείμενη ολοκλήρωσή τους– των διαπραγματεύσεων συγκρότησης τρικομματικής κυβέρνησης με τα δύο μεγάλα κόμματα, το Λαϊκό και τους Σοσιαλδημοκράτες, καθώς το ΝΕΟΣ ζητούσε επίμονα περισσότερες φιλοεπιχειρηματικές και γενικότερα φιλοκαπιταλιστικές πρόνοιες στο κυβερνητικό πρόγραμμα.
Ακολούθησε ο τορπιλισμός, από τους σκληροπυρηνικούς του Λαϊκού Κόμματος, της έναρξης διαπραγματεύσεών του με το Σοσιαλδημοκρατικό (με το οποίο θα είχαν στη Βουλή οριακή πλειοψηφία, 92 στο σύνολο των 183 εδρών) και ο εξαναγκασμός από μέρους τους σε παραίτηση του αρχηγού τους και ήδη απελθόντος καγκελάριου Καρλ Νεχάμερ, ο οποίος είχε αποκλείσει αμέσως μετά τις εκλογές κυβερνητική συνεργασία με τους Ελευθέρους και ειδικότερα με τον αρχηγό τους, τον Χέρμπερτ Κικλ.
Στη συνέχεια, έγινε η εκλογή νέου αρχηγού από το Λαϊκό Κόμμα, του πρόθυμου να συνεργαστεί με τους Ελεύθερους, Κρίστιαν Στόκερ, για να προχωρήσει, κατόπιν, «λόγω μη ύπαρξης εναλλακτικής», η ανάθεση εντολής σχηματισμού κυβέρνησης –έπειτα από διαπραγματεύσεις με το Λαϊκό Κόμμα, με το οποίο θα είχαν πλειοψηφία 108 εδρών– στον Χέρμπερτ Κικλ, από τον ομοσπονδιακό πρόεδρο Αλεξάντερ Βαν ντερ Μπέλεν, ο οποίος δεν του την είχε δώσει μετεκλογικά λόγω της τότε άρνησης των υπόλοιπων τεσσάρων κομμάτων να συνασπιστούν με την Ακροδεξιά.
Τώρα, η αρχηγός του ΝΕΟΣ, η Μπεάτε Μάινλ-Ράιζινγκερ, την οποία η Αυστριακή νομπελίστρια της Λογοτεχνίας Ελφρίντε Γέλινεκ χαρακτηρίζει «κυρία του 9% που δεν έχει ιδέα από πολιτική» και η οποία επικρίνεται ότι με τη στάση της είχε φέρει τη χώρα προ του κινδύνου διακυβέρνησής της από την Ακροδεξιά, εμφανίζεται πρόθυμη να επανέλθει σε εκείνες τις διαπραγματεύσεις για τριμερή συνασπισμό.
Από την άλλη πλευρά, ένας τρίτος κυβερνητικός εταίρος με το Λαϊκό και Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα θα μπορούσε να είναι το πέμπτο σε δύναμη κόμμα, οι Πράσινοι, οι οποίοι συμμετείχαν από το 2020 στην έως τώρα κυβέρνηση συνασπισμού με το Λαϊκό Κόμμα.
