Ευρωεκλογές: Το παζάρι της επόμενης ημέρας και οι ημερομηνίες κλειδιά

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζει τη ζωή περισσότερων από 448 εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ευρώπη. Οι ευρωεκλογές χαρακτηρίζονται από χαμηλή συμμετοχή, συχνά λόγω της έλλειψης γνώσεων για το ίδιο το θεσμικό όργανο.

Η συμμετοχή στις τελευταίες ευρωεκλογές του 2019 κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό από το 1994, φτάνοντας κατά μέσο όρο στην Ε.Ε., το 50,66%. Το 2014 η συμμετοχή στις ευρωεκλογές ήταν 42,6% και το 2009 ήταν 42,97%.

Το απερχόμενο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: 

Το απερχόμενο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα μέλη του οποίου θα ανανεωθούν μετά τις ευρωεκλογές της 9ης Ιουνίου, σήμερα έχει 705 έδρες που κατανέμονται σε 7 πολιτικές οικογένειες:

1. Κοινοβουλευτική Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Χριστιανοδημοκράτες) , με 176 έδρες
2. Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, με 139 έδρες
3. Renew Europe (Φιλελεύθεροι), με 102 έδρες
4. Ομάδα των Πρασίνων/ Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία, με 72 έδρες
5. Ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, με 69 έδρες
6. Ομάδα Ταυτότητα και Δημοκρατία, με 49 έδρες
7. Ομάδα της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – GUE/NGL, με 37 έδρες

Οι ευρωβουλευτές που δεν ανήκουν σε καμία πολιτική ομάδα της Ευρωβουλής, οι Μη Εγγεγραμμένοι (NI), έχουν σήμερα 61 έδρες.

Το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα έχει 720 έδρες: 

Μετά τις ευρωεκλογές, οι έδρες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα αυξηθούν από 705 σε 720. Αυτή η αύξηση κατά δεκαπέντε έδρες αντικατοπτρίζει «δημογραφικές αλλαγές στα κράτη μέλη». Ωφελήθηκαν δώδεκα χώρες που απέκτησαν επιπλέον έδρες. Ο αριθμός των εδρών για την Ελλάδα παρέμεινε ο ίδιος και εκλέγει 21 ευρωβουλευτές.

Μεταξύ 6 και 9 Ιουνίου, περίπου 370 εκατομμύρια Ευρωπαίοι από τα 27 κράτη μέλη καλούνται στις κάλπες για να εκλέξουν τους 720 βουλευτές της 10ης νομοθετικής περιόδου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Αύριο, Πέμπτη 6 Ιουνίου, ψηφίζουν οι πολίτες της Ολλανδίας. Μεθαύριο, Παρασκευή 7 Ιουνίου, ψηφίζουν η Ιρλανδία και η Τσεχία, χώρα στην οποία οι ψηφοφόροι έχουν δύο ημέρες για να ψηφίσουν (Παρασκευή και Σάββατο).

Το Σάββατο 8 Ιουνίου θα προσέλθουν στις κάλπες οι ψηφοφόροι της Σλοβακίας, της Μάλτας και της Λετονίας. Την Κυριακή, 9 Ιουνίου, ψηφίζουν οι πολίτες σε 21 χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας.

Στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε., δικαίωμα ψήφου έχουν οι πολίτες άνω των 18 ετών, εκτός από την Ελλάδα (άνω των 17 ετών), τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Αυστρία και τη Μάλτα (άνω των 16 ετών).

Η ψήφος είναι υποχρεωτική μόνο σε πέντε κράτη μέλη: Ελλάδα, Κύπρο, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Βουλγαρία. Στο Βέλγιο, η ψηφοφορία δεν είναι υποχρεωτική για ψηφοφόρους ηλικίας 16 και 17 ετών.

Τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Είναι το κύριο εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε. και θεματοφύλακας των Συνθηκών.

Είναι το όργανο που προτείνει την ευρωπαϊκή νομοθεσία – η καρδιά του μηχανισμού της ΕΕ. Η Επιτροπή κάνει νομοθετικές προτάσεις και χαράσσει τους βασικούς προσανατολισμούς της ΕΕ. Έχει σημαντικές εκτελεστικές εξουσίες σε τομείς όπως ο ανταγωνισμός και το εξωτερικό εμπόριο. Συνίσταται σε ένα σώμα μελών που απαρτίζεται από 27 Επιτρόπους – ένας ανά κράτος μέλος.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 

Είναι το όργανο που λαμβάνει τις αποφάσεις.

Κάθε τρεις μήνες συνέρχονται στις Βρυξέλλες οι 27 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ, οι οποίοι αποφασίζουν για τους γενικούς προσανατολισμούς της Ένωσης που πρέπει να υλοποιηθούν. Δίνει το σφυγμό στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το Συμβούλιο της Ε.Ε.

Είναι το όργανο που ψηφίζει.

Οι 27 υπουργοί, που συνεδριάζουν ανά τομέα, διαπραγματεύονται και υιοθετούν τους νόμους και αποφασίζουν κοινές πολιτικές (οικονομία, εσωτερικές υποθέσεις, μεταφορές κλπ.). Η νομοθεσία της Ε.Ε. και ο προϋπολογισμός πρέπει να περνούν από το Συμβούλιο της ΕΕ.

Το Συμβούλιο αποτελεί το θεσμικό όργανο που, από κοινού με το Κοινοβούλιο, εγκρίνει τη νομοθεσία της ΕΕ μέσω κανονισμών και οδηγιών και καταρτίζει αποφάσεις και μη δεσμευτικές συστάσεις. Στους τομείς αρμοδιότητάς του λαμβάνει τις αποφάσεις του με απλή πλειοψηφία, ειδική πλειοψηφία ή ομοφωνία, ανάλογα με τη νομική βάση των πράξεων που χρειάζονται την έγκρισή του.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 

Είναι το μόνο ευρωπαϊκό όργανο, τα μέλη του οποίου εκλέγονται απευθείας από τους πολίτες των 27 μελών της ΕΕ κάθε 5 χρόνια. Είναι η μοναδική άμεσα εκλεγόμενη πολυεθνής συνέλευση στον κόσμο.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψηφίζει νομοθετικά κείμενα που προτείνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μαζί με το Συμβούλιο της ΕΕ είναι συννομοθέτης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που εκπροσωπεί τα συμφέροντα των πολιτών της ΕΕ, και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπώντας τα συμφέροντα των χωρών, διαμορφώνουν τις προτάσεις της Επιτροπής και, εάν συμφωνούν, τις εγκρίνουν.

Όπως οι εθνικοί βουλευτές, έτσι και οι ευρωβουλευτές ψηφίζουν νόμους που τα κράτη-μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι εκείνο που προετοιμάζει και ψηφίζει τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης λειτουργία παρακολούθησης. Τα μέλη του εκλέγουν τον/την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Το Κοινοβούλιο μπορεί επίσης να επικρίνει την Επιτροπή, η οποία στη συνέχεια πρέπει να υποβάλει την παραίτησή της.

Περίπου 400 εκατομμύρια Ευρωπαίοι καλούνται να επιλέξουν τους ευρωβουλευτές που θα τους εκπροσωπήσουν την επόμενη πενταετία στην πιο κρίσιμη ίσως αναμέτρηση των τελευταίων ετών. Η αυλαία ανοίγει αύριο, Πέμπτη, με την Ολλανδία, ενώ τα περισσότερα από τα κράτη μέλη της Ε.Ε. θα ψηφίσουν την Κυριακή 9 Ιουνίου.

Το «παζάρι» της επόμενης ημέρας και οι ημερομηνίες «κλειδιά»

Οι συσχετισμοί και οι συνεργασίες της επόμενης ημέρας βρίσκονται ήδη στο τραπέζι, χωρίς ωστόσο κανείς να μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα τι μέλλει γενέσθαι στις 10 Ιουνίου.

Το παζάρι εντούτοις θα ξεκινήσει στην πράξη αμέσως μόλις γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών. Διότι σειρά έχουν οι θέσεις κλειδιά των ευρωπαϊκών θεσμών. Οι νέοι ευρωβουλευτές αναμένεται να ορκιστούν στο Στρασβούργο την εβδομάδα 15-18 Ιουλίου. Πιθανόν πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το πρώτο μισό της θητείας να είναι και πάλι η Ρομπέρτα Μέτσολα (ΕΛΚ), η οποία σύμφωνα με πληροφορίες στη συνέχεια θα μπορούσε να επιστρέψει στη Μάλτα για να είναι υποψήφια στις βουλευτικές εκλογές κάτι που θα την οδηγούσε στο μέλλον και πάλι στις Βρυξέλλες για να αναλάβει κάποιο υψηλότερο αξίωμα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή το Συμβούλιο.

To φαβορί για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παραμένει η νυν πρόεδρος και υποψήφια του ΕΛΚ Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρότι ο δρόμος είναι δύσβατος, αναφέρει ευρωπαϊκή πηγή. Σύμφωνα με πληροφορίες 14 από τους 27 ηγέτες του Συμβουλίου λένε ναι σε μια δεύτερη θητεία της, ενώ το 2019 αρχικά τη στήριζαν μόλις 6. Εάν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δώσει το πράσινο φως στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τότε θα πρέπει να περάσει ακρόαση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για να παραμείνει στον 13ο όροφο του Μπερλεμόν (σ.σ. έδρα της Κομισιόν), χρειάζεται την στήριξη 361 ευρωβουλευτών σε σύνολο 720. Ευρωπαϊκή πηγή αναφέρει ότι «οι ευρωβουλευτές θα κληθούν να αναλάβουν την ευθύνη της ψήφου τους σε μία ασταθή γεωπολιτικά περίοδο».

Εάν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν καταφέρει να είναι εκείνη που θα ηγηθεί της νέας Επιτροπής, τότε θα αναζητηθεί νέο πρόσωπο. Εφόσον οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν και το ΕΛΚ είναι πρώτο σε δύναμη, όπως αναφέρουν κύκλοι των Βρυξελλών δεν πρόκειται να «επιτρέψει» η Κομισιόν να περάσει σε άλλη πολιτική ομάδα, καθώς όποιος έχει την πλειοψηφία είθισται να έχει και την ηγεσία της Επιτροπής. Σε περίπτωση που η πρώτη πολιτική ομάδα έχει μεγάλη διαφορά από την δεύτερη, μπορεί να διεκδικήσει και την προεδρία του Συμβουλίου, κάτι όμως που σε αυτή την εκλογική αναμέτρηση δεν φαίνεται να συμβαίνει. Εάν οι σοσιαλιστές παραμείνουν στη δεύτερη θέση, εκτιμάται ότι από τη δική τους ομάδα θα είναι ο επόμενος επικεφαλής του Συμβουλίου με επικρατέστερο τον Πορτογάλο Αντόνιο Κόστα. Τη θέση φαίνεται να επιθυμούσε και η Δανή Μέτε Φρεντερίκσεν, αλλά μάλλον δεν συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά που θα επιθυμούσαν τα κράτη-μέλη.

Μέχρι τις οριστικές αποφάσεις οι ζυμώσεις αναμένεται να συνεχιστούν και να ενταθούν τόσο στη Σύνοδο της G7 (13-15 Ιουνίου) στην Ιταλία όσο και στη Σύνοδο για την ειρήνη στην Ουκρανία που θα πραγματοποιηθεί στην Ελβετία (15-16 Ιουνίου). Ταυτόχρονα, θα πραγματοποιηθεί στις 17 Ιουνίου το άτυπο Συμβούλιο των ηγετών των κρατών-μελών της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες και η Σύνοδος Κορυφής στις 27-28 Ιουνίου όπου πρέπει να ανακοινωθούν τα ονόματα των προέδρων Κομισιόν και Συμβουλίου. Στις Βρυξέλλες εκτιμάται ότι η ακρόαση του/της υποψήφιου/ας προέδρου της Κομισιόν στο ΕΚ είναι καλό να γίνει εντός του Ιουλίου, αμέσως μετά την ορκωμοσία των ευρωβουλευτών στέλνοντας μήνυμα σταθερότητας και συνέχειας της Ε.Ε. σε μία ταραγμένη περίοδο. Ειδάλλως, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο κάτι που όμως δεν θεωρείται ιδανικό σενάριο.