Στον αναπτυγμένο Βορρά, τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι εγγυημένα για όλους, όπως συμβαίνει και στην Ευρωπαϊκή Ενωση όπου 20 εκατομμύρια γυναίκες δεν μπορούν να διακόψουν μια ανεπιθύμητη, προβληματική ή επικίνδυνη κύηση. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, μια καμπάνια διεκδικεί να θωρακίσει το δικαίωμα σε ασφαλή, δωρεάν και πραγματικά προσβάσιμη άμβλωση σε ολόκληρη την Ε.Ε. Η εκστρατεία «Η φωνή μου, η επιλογή μου», οργανωμένη από περισσότερες από 100 γυναικείες οργανώσεις οκτώ ευρωπαϊκών χωρών (Αυστρία, Γαλλία, Κροατία, Ιρλανδία, Ισπανία, Πολωνία, Σλοβενία και Φινλανδία), επιδιώκει να συγκεντρώσει ένα εκατομμύριο υπογραφές ώς τις 5 Ιουνίου, πριν ακριβώς ξεκινήσει η διαδικασία των ευρωεκλογών.
Πρόκειται για μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, η οποία, με δεδομένο ότι η άμβλωση αφορά την αρμοδιότητα των εθνικών νόμων, επιδιώκει να παρακάμψει αυτό το κώλυμα μέσα από τη δημιουργία μηχανισμών που θα εγγυώνται πανευρωπαϊκά το δικαίωμα στην εκούσια διακοπή μιας κύησης. Περιλαμβανομένου ενός κοινοτικού ταμείου που θα μπορεί να στηρίζει οικονομικά γυναίκες σε τέσσερις βασικές περιπτώσεις. Πρώτα για να μπορούν να ταξιδεύουν από χώρες όπου απαγορεύεται η άμβλωση σχεδόν απόλυτα (όπως συμβαίνει στη Μάλτα και την Πολωνία) σε κράτη όπου αυτή επιτρέπεται ή όπου προβλέπονται μεγαλύτερες προθεσμίες για αμβλώσεις που βασίζονται σε ιατρικούς λόγους (ώς τη 10η εβδομάδα στην Πορτογαλία, ενώ ώς την 24η στην Ολλανδία).
Κάλυψη εξόδων
Επειτα, για να καλύπτονται τα έξοδα γυναικών σε χώρες όπως η Αυστρία και η Κροατία όπου η άμβλωση δεν είναι δωρεάν, έτσι ώστε η πρόσβαση σε αυτή να μην εμποδίζεται από τις οικονομικές δυνατότητές τους. Τέλος, για να διασφαλίζεται επίσης η κάλυψη της άμβλωσης σε χώρες όπως η Ιταλία ή η Ισπανία όπου αυτή είναι νόμιμη, αλλά προσκόμματα όπως η καταχρηστική επίκληση αντίρρησης συνείδησης από ιατρικό προσωπικό εμποδίζουν τη διακοπή μιας κύησης, αλλά και στις περιπτώσεις γυναικών που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, όπως οι μετανάστριες (ιδίως αν δεν διαθέτουν νομιμοποιητικά έγγραφα) ή οι Ρομά, για τις οποίες η πρόσβαση σε μια άμβλωση είναι ακόμη πιο δύσκολη.
Η Πρωτοβουλία επικαλείται τις λεγόμενες «αρμοδιότητες στήριξης» της Ε.Ε. (που αναλαμβάνονται εκεί όπου δεν μπορεί να εκδίδει νομικά δεσμευτικές πράξεις που απαιτούν από τα κράτη-μέλη να εναρμονίζουν νόμους και κανονιστικές τους διατάξεις), τονίζοντας πως «τα ζητήματα που αφορούν την υγεία γενικά και την άμβλωση εμπίπτουν σε αυτές τις αρμοδιότητες. Οι θεσμοί δεν μπορούν να νομοθετήσουν γι’ αυτά, αλλά μπορούν να υποστηρίξουν, να συντονίσουν ή να συμπληρώσουν τις πολιτικές των κρατών-μελών».
Εφόσον συγκεντρωθούν ένα εκατομμύριο υπογραφές και ευοδωθεί η καμπάνια, θα γίνει δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ η Κομισιόν είναι υποχρεωμένη μέσα σε έξι μήνες να εξετάσει και να αναλύσει την πρόταση και να αποφανθεί αν θα προχωρήσει ή όχι σε νομοθέτησή της, τεκμηριώνοντας και στις δύο περιπτώσεις τη θέση της. Σκοπός είναι να επανέλθει το δικαίωμα στην άμβλωση στη δημόσια συζήτηση και να τεθεί κεντρικά στην ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ενωσης εν όψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου, ώστε να προλάβουν τις πολιτικές αλλαγές που όλα δείχνουν πως έρχονται. Ιδίως η ενίσχυση της συμμετοχής υπερσυντηρητικών και ακροδεξιών σχηματισμών στους ευρωπαϊκούς θεσμούς απειλώντας με οπισθοδρόμηση τα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα του μισού ευρωπαϊκού πληθυσμού.
Πρόσφατη δημοσκόπηση της εταιρείας Ipsos για το Euronews δείχνει πως η Ακροδεξιά θα μπορούσε να κατακτήσει το ένα πέμπτο των εδρών στο προσεχές Ευρωκοινοβούλιο, ενώ τα ακροδεξιά κόμματα προβάλλουν ως βασική πολιτική δύναμη σε αυτές τις εκλογές σε Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία και Ολλανδία. «Βλέπουμε την Ακροδεξιά στην Αργεντινή, στις ΗΠΑ και τώρα στην Ευρώπη… έρχεται ένα αντιδραστικό κίνημα που θα επιτεθεί στα δικαιώματα των γυναικών. Γιατί τα πρώτα δικαιώματα που απειλούν είναι όσα σχετίζονται με τα σώματά μας και ιδίως με την άμβλωση», εξηγούσε κατά την παρουσίαση της Πρωτοβουλίας η Ισπανίδα δημοσιογράφος Κριστίνα Φαγιαράς. «Θέλουμε να δημιουργήσουμε μια φεμινιστική δύναμη, μια δύναμη που να προασπίζεται τα δικαιώματά μας εν όψει όσων μπορεί να συμβούν: δηλαδή να μη λειτουργούμε αντιδρώντας στην καταπάτηση των σωμάτων μας, αλλά να τους περιμένουμε (έτοιμες) για όσα μπορεί να συμβούν».
Η Ακροδεξιά
Οι περιορισμοί ή η υπονόμευση αυτών των δικαιωμάτων έχουν γίνει ήδη πράξη εκεί όπου η Ακροδεξιά έχει επικρατήσει. Το έδειξαν τα 8 χρόνια κυβέρνησης του PiS στην Πολωνία. Αλλά και η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία που επιτρέπει στις οργανώσεις κατά των αμβλώσεων να πηγαίνουν ως «σύμβουλοι στήριξης της μητρότητας» στις κλινικές όπου νόμιμα γίνεται εκούσια διακοπή της κύησης και όπου οι επτά στους δέκα γιατρούς δηλώνουν αντιρρησίες συνείδησης με συνέπεια σε πολλές περιοχές η άμβλωση να είναι αδύνατη. Ανάλογα συμβαίνουν και στην Ισπανία, με μια από τις πιο προηγμένες σχετικές νομοθεσίες, όπου σε πολλές αυτόνομες κοινότητες στις οποίες κυβερνούν η Δεξιά και η Ακροδεξιά δεν τηρούνται οι υποχρεώσεις που ορίζει ο νέος νόμος για τις αμβλώσεις, καθιστώντας τες εξαιρετικά δύσκολες ή αναγκάζοντας τις γυναίκες να πηγαίνουν σε άλλες πόλεις για να κάνουν μια ασφαλή και δωρεάν άμβλωση.
«Οπως έχουμε δει με τόσο οδυνηρό τρόπο στις ΗΠΑ, δεν μπορούμε ποτέ να θεωρήσουμε δεδομένα τα αναπαραγωγικά μας δικαιώματα», προειδοποιούσε η Ορλα Ο΄Κόνορ, διευθύντρια του Εθνικού Συμβουλίου Γυναικών Ιρλανδίας, από τους φορείς που συνδιοργανώνουν αυτή την Πρωτοβουλία Πολιτών. Γι’ αυτό και η Νίκα Κόβατς, η Σλοβένα επικεφαλής της καμπάνιας, έλεγε στο πρακτορείο Efe πως «η συγκέντρωση υπογραφών είναι ένα βήμα, αλλά έπειτα πρέπει να εκλέξουμε και τους πολιτικούς που θα ψηφίσουν υπέρ αυτής της πρότασης. Πρέπει να συμμετέχουμε στις εκλογές για να εξασφαλίσουμε ότι τα άτομα που θα συμμετέχουν στους θεσμούς στηρίζουν αυτόν τον αγώνα».
♦ Υπογραφές συγκεντρώνονται στο https://www.myvoice-mychoice.org/
