Ο «εκσυγχρονιστής» Γιοχάνις και η στροφή προς τα δεξιά

Με την υπόσχεση να είναι πρόεδρος όλων των Ρουμάνων, ο νεοεκλεγείς Κλάους Γιοχάνις έστειλε ένα μήνυμα ενότητας στο εσωτερικό της χώρας, ενώ και ο ηττημένος ηγέτης των σοσιαλδημοκρατών και πρωθυπουργός του κεντροαριστερού τρικομματικού συνασπισμού, Βίκτορ Πόντα, δεσμεύτηκε για διάλογο και σταθερότητα. Ο Πόντα τόνισε ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει το έργο της μέχρι τις εκλογές του 2016 και πως ο ίδιος δεν έχει καμία πρόθεση να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία, παρά την απρόσμενη ήττα του στις προεδρικές εκλογές, στις οποίες εμφανιζόταν από τις δημοσκοπήσεις ως ο επικρατέστερος.

Στις πρώτες του δηλώσεις ο νέος πρόεδρος έδωσε ένα περίγραμμα των προθέσεών του και υποστήριξε πως θα δώσει μάχη κατά της πολιτικής διαφθοράς, η οποία παραδέχτηκε ότι αγγίζει όλα τα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου και του κόμματός του, των Φιλελεύθερων. «Ολα τα κόμματα πρέπει να αναμορφωθούν» δήλωσε ο 55χρονος πρώτος πρόεδρος της χώρας που είναι προτεστάντης και προέρχεται από μια μειονότητα, τους Γερμανούς της Τρανσυλβανίας.

Ο επί τέσσερις θητείες δήμαρχος του Σιμπίου, εκσυγχρονιστής φιλελεύθερος Γιοχάνις έθεσε ως στόχο του την ενίσχυση της στρατηγικής, όπως τη χαρακτήρισε, σχέσης της Ρουμανίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ενδυνάμωση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ενωση και το ΝΑΤΟ και τη στενή συνεργασία με την Ουκρανία. Ζήτησε την ένταξη της Ρουμανίας στη ζώνη Σέγκεν, «εξέλιξη-κλειδί για μια ισχυρότερη έννομη τάξη» και έθεσε ως προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής του την ενσωμάτωση της Δημοκρατίας της Μολδαβίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Η εξωτερική πολιτική, η Αμυνα και η Δικαιοσύνη αποτελούν προνόμιο του προέδρου, όμως η οικονομία καθορίζεται, σύμφωνα με το Σύνταγμα, από την κυβέρνηση. Στις υπερεξουσίες του προέδρου συμπεριλαμβάνεται και το προνόμιο να αναπέμπει νόμους που ψήφισε η Βουλή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Γιοχάνις κάλεσε τον πρωθυπουργό να καταθέσει τον προϋπολογισμό όσο το δυνατόν συντομότερα και ανακοίνωσε πως θα αναπέμψει στο κοινοβούλιο τον σκανδαλώδη νόμο με τον οποίο χορηγείται αμνηστία σε κρατικούς αξιωματούχους που βαρύνονται με κατηγορίες για διαφθορά.

Με τον ίδιο νόμο, είχε διευρυνθεί ο ήδη μεγάλος αριθμός κρατικών αξιωματούχων οι οποίοι χαίρουν σκανδαλώδους ασυλίας. Η ψήφιση του νόμου είχε αποτελέσει σημείο τριβής με τις Βρυξέλλες. Ο πρωθυπουργός Βίκτορ Πόντα έκανε δεκτή την προεδρική παρέμβαση και αποδέχτηκε να επιστραφεί σύντομα ο νόμος-σκάνδαλο για συζήτηση και αναμόρφωση στο Κοινοβούλιο. Σε μια προσπάθεια δημιουργίας κλίματος συναίνεσης και ενότητας, ο Πόντα εξέφρασε την επιθυμία του να υπάρξει διάλογος και συνεργασία με τον νέο πρόεδρο, καθώς «η Ρουμανία χρειάζεται σταθερότητα».

Αναλυτές στο Βουκουρέστι επισημαίνουν ότι η απρόσμενη νίκη του Γιοχάνις ίσως οφείλεται και στα αντανακλαστικά του ρουμανικού λαού, που μετά τη δραματική εμπειρία της δικτατορίας της οικογένειας Τσαουσέσκου δεν επιθυμούν να υπάρχει ένας ισχυρός ηγέτης που να ελέγχει και τα δύο κέντρα εξουσίας, την προεδρία και την κυβέρνηση. Σε περίπτωση που εκλεγόταν ο Πόντα, θα συγκέντρωνε στα χέρια του υπερβολικά μεγάλη δύναμη χωρίς αντίπαλο δέος. Ο φιλελεύθερος Γιοχάνις θα διαδεχθεί τον Δεκέμβριο τον συντηρητικό Τραϊάν Μπασέσκου, ο οποίος διατέλεσε πρόεδρος της Ρουμανίας επί μία δεκαετία.