Βαριές ήττες, ματωμένα ψέματα και φτηνές δικαιολογίες

Εχετε ακούσει τον όρο «γνωστική ασυμφωνία»; Στην ψυχολογία η γνωστική ασυμφωνία (cognitive dissonance) χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αίσθηση δυσφορίας που νιώθουμε όταν οι πεποιθήσεις μας δεν συμφωνούν με τις συμπεριφορές μας και ή με τις νέες πληροφορίες που μας παρουσιάζονται. Με άλλα λόγια, είναι ο όρος που περιγράφει το στρες που νιώθουμε όταν συνεχίζουμε να επαναλαμβάνουμε στον εαυτό μας αλλά και στους άλλους τα ίδια ψέματα, για να μην παραδεχτούμε το λάθος μας, ακόμα κι όταν η αλήθεια μάς φτύνει κατάμουτρα.

Ε, λοιπόν, αυτός ακριβώς ο όρος είναι ο μόνος που μπορεί να περιγράψει το τσίρκο που παρακολουθήσαμε πριν από λίγες μέρες στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, με τη συμμετοχή κορυφαίων αξιωματούχων από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ και τιμώμενο πρόσωπο -ποιον άλλον- τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο οποίος, σε μια ομιλία γεμάτη εκνευρισμό, επανέλαβε τις γνωστές ικεσίες του για περισσότερα όπλα και πυρομαχικά και εξέφρασε την ελπίδα ότι το αμερικανικό Κογκρέσο σύντομα θα ξεμπλοκάρει την «παγωμένη» εδώ και μήνες βοήθεια, ύψους 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που τόση ανάγκη έχει η χώρα του. Καταχειροκροτήθηκε, βέβαια, ως συνήθως, και πολλοί αξιωματούχοι έσπευσαν να τον χτυπήσουν στην πλάτη και να εκφράσουν για μια ακόμη φορά τη βαθιά πεποίθησή τους ότι, ναι, η Ουκρανία μπορεί ακόμη κόντρα σε όλες τις ενδείξεις να κερδίσει τον πόλεμο και να ανακτήσει όλα τα χαμένα της εδάφη…

Το αδιέξοδο των ΗΠΑ

Δυστυχώς για την Ουκρανία, η κατάσταση στα μέτωπα δύο χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου και στον απόηχο της αποτυχημένης περσινής αντεπίθεσης είναι πολύ πιο ζοφερή απ’ ό,τι ήταν σε παλιότερες «τουρνέ» του Ζελένσκι: όπως παραδέχεται πλέον ακόμη και ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, «το πολιτικό αδιέξοδο στις ΗΠΑ έχει άμεσες επιπτώσεις στο ουκρανικό μέτωπο». Και βέβαια οι εκκλήσεις του Ζελένσκι προς τους Ευρωπαίους σπόνσορες να αναπληρώσουν το τεράστιο έλλειμμα που προκύπτει από το πάγωμα της αμερικανικής βοήθειας είναι μη ρεαλιστικές, αφού ακόμη κι αν η Ευρώπη το αποφάσιζε, δεν διαθέτει πλέον αρκετά αποθέματα όπλων και πολεμοφοδίων, ούτε πολεμική βιομηχανία για να τα κατασκευάσει…

Η απελπιστική κατάσταση της Ουκρανίας φάνηκε άλλωστε πριν από λίγες μέρες από τη δραματική απώλεια ακόμα μιας στρατηγικής οχυρής πόλης, της Αβντίιβκα ή Αβντέεβκα, στα ρωσικά: μια συντριπτική, όπως θα δούμε, ήττα, με δυνάμει τεράστιες στρατηγικές και ψυχολογικές επιπτώσεις για τους Ουκρανούς, που όπως και πέρσι στο Μπαχμούτ/Αρτεμοφσκ θυσίασαν δεκάδες χιλιάδες άντρες και αμέτρητους τόνους σύγχρονου, δυτικής κατασκευής πολεμικού υλικού για να την υπερασπιστούν, αλλά τελικά αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν ντροπιασμένοι.

Για όσους δεν παρακολούθησαν τη συγκεκριμένη πολύμηνη και σκληρότατη μάχη, η Αβντίιβκα είναι (ή σωστότερα ήταν, αφού έχει πρακτικά ισοπεδωθεί) μια βαριά οχυρωμένη πόλη-προάστιο του Ντονέτσκ, από όπου οι Ουκρανοί βομβάρδιζαν συστηματικά εδώ και δέκα χρόνια την πρωτεύουσα των ρωσόφωνων του Ντονμπάς, σκοτώνοντας εκατοντάδες αμάχους. Οσο η Αβντίιβκα παρέμενε σε ουκρανικά χέρια, κανένας κάτοικος του Ντονέτσκ δεν μπορούσε να νιώθει ασφαλής: γι’ αυτό άλλωστε ο Ζελένσκι, πριν φύγει για το Μόναχο, ζήτησε ρητά από τον νέο επιτελάρχη του Αλεξάντρ Σίρσκι να κρατήσει την πόλη πάση θυσία.

Και όντως, ο Σίρσκι -που έχει το παρατσούκλι «Στρατηγός 200», δηλαδή κάτι σαν… «στρατηγός των νεκρών», καθώς η τυποποιημένη έκφραση «φορτίο 200» σημαίνει «νεκρός στρατιώτης» στην αργκό όλων των σοβιετικών χωρών- έπαιξε το τελευταίο του χαρτί, στέλνοντας στην Αβντίιβκα μία από τις καλύτερα εξοπλισμένες και φανατισμένες ουκρανικές μονάδες, την 3η Ταξιαρχία Εφόδου – μονάδα που στελεχώνεται κυρίως από τους επιζώντες βετεράνους του νεοναζιστικού συντάγματος «Αζόφ», που αποδεκατίστηκε δύο φορές, πρώτα στη Μαριούπολη και μετά στο Μπαχμούτ/Αρτεμόφσκ…

Παράδοση άνευ όρων

Οπως δείχνει φυσικά η έκβαση της μάχης, η 3η Ταξιαρχία και οι άλλες εφεδρείες του Σίρσκι δεν κατάφεραν τον στόχο τους – το αντίθετο μάλιστα. Αρχικά, εκατοντάδες άνδρες της χτυπήθηκαν αιφνιδιαστικά από ρωσικούς πυραύλους σε χώρο εκπαίδευσης στο χωριό Σελίντοβο, πριν καν φτάσουν στην πόλη-φρούριο. Αλλά και όσοι κατάφεραν να μπουν στην ουσιαστικά περικυκλωμένη Αβτντίιβκα βρέθηκαν σε σφαγείο και μόλις έπεσε το φως έφυγαν τρέχοντας από την πόλη -όπως περιγράφουν γλαφυρά αρκετά ανατριχιαστικά δημοσιεύματα στο BBC και αλλού- αφήνοντας πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες και φυσικά βρίζοντας με βαριές κατάρες την ηγεσία τους, που τους καταδίκασε σε βέβαιο θάνατο. Αρκετοί επίσης προτίμησαν να παραδοθούν στους προελαύνοντες Ρώσους – γεγονός ανήκουστο για την υποτίθεται πιο μάχιμη μονάδα του ουκρανικού στρατού.

Να πούμε εδώ ότι ο (γεννημένος στη Ρωσία – το μόνο που τον συνδέει με τη χώρα είναι πως υπηρετούσε εκεί κατά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και ότι είναι παντρεμένος με Ουκρανή) Σίρσκι αποδεικνύεται ανεπίδεκτος μαθήσεως, αφού καταφέρνει για πολλοστή φορά να παγιδεύσει τους άντρες του: αυτός άλλωστε πρωταγωνίστησε αρνητικά από ουκρανικής πλευράς στην «κρεατομηχανή» του Μπαχμούτ, που έπεσε άδοξα, αλλά και σε παλαιότερες χαμένες μάχες με βαριές απώλειες για τους Ουκρανούς, όπως η κρίσιμη μάχη του Ντεμπάλτσεβο το μακρινό 2014, η οποία είχε αναγκάσει τότε την ουκρανική κυβέρνηση να υπογράψει τη συνθήκη του Μινσκ.

Πίσω στο Κίεβο, πάντως, ο εκνευρισμός της πολιτικής ηγεσίας δεν κρύβεται: ο πανίσχυρος σύμβουλος του προέδρου Ζελένσκι, Αλεξέι Ντανίλοφ, ένας από τους ανθρώπους-κλειδιά της ηγεσίας, τόνισε χθες πως η κατάσταση στα μέτωπα είναι «πολύ δύσκολη» και ότι το Κίεβο «χρειάζεται επειγόντως περισσότερα όπλα» για να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις. Αλλά και ο Νταβίντ Αρακάμια, επικεφαλής του κόμματος «Υπηρέτης του Λαού» και βασικός συνεργάτης του Ζελένσκι, προειδοποίησε σε συνέντευξή του ότι η Ουκρανία έχει πυρομαχικά μόνο για δύο μήνες μαχών και κινδυνεύει με κατάρρευση, αν δεν λάβει αμέσως επιπλέον βοήθεια από τη Δύση.

Ο Αρακάμια δεν είναι τυχαίο πρόσωπο: θυμίζουμε ότι πριν από λίγο καιρό αποκάλυψε δημόσια πως, όταν ήταν επικεφαλής της ουκρανικής ειρηνευτικής αντιπροσωπείας στην Κωνσταντινούπολη στις απαρχές της σύρραξης, τον Μάρτη του 2022, είχε συμφωνήσει σε όλα με τους Ρώσους, αλλά ο τότε πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον πραγματοποίησε ταξίδι-αστραπή στο Κίεβο και έπεισε τον Ζελένσκι να συνεχίσει τον αδελφοκτόνο πόλεμο… Εκτοτε εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανοί και δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι σκοτώθηκαν ή σακατεύτηκαν για πάντα σε έναν πόλεμο που είχε ήδη κριθεί. Και ποιος ξέρει πόσοι ακόμη θα πεθάνουν, έως ότου η Δύση επιτρέψει στην Ουκρανία να διαπραγματευτεί ξανά μια σίγουρα πιο ατιμωτική ειρήνη.

Οι πάνοπλοι νεοναζί

Οι επιτελείς του Ζελένσκι δεν φοβούνται πάντως μόνο τις ελλείψεις πυρομαχικών και τους προελαύνοντες Ρώσους, αλλά και τις επόμενες κινήσεις του φιλόδοξου Ζαλούζνι, που αφενός αρνήθηκε να «συνεργαστεί» με τον Ζελένσκι, παραιτούμενος ή αναλαμβάνοντας κάποιο άλλο αξίωμα, και αφετέρου φέρεται να διατηρεί άριστες σχέσεις τόσο με την… εναπομείνασα αντιπολίτευση (Ποροσένκο – Τιμόσενκο) όσο και με τους πάντα επικίνδυνους και πάνοπλους νεοναζί των «Αζόφ» και του «Δεξιού Τομέα», που όπως είδαμε πνέουν μένεα εναντίον του μετά τις διαδοχικές ήττες.

Δεν το λέμε εμείς, αλλά ακόμη και insiders όπως ο Αμερικανός πρώην προσωπάρχης της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας και αναπληρωτής υφυπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Στίβεν Μπράιν, που έγραψε πριν από λίγες μέρες πως «η απώλεια της Αβντίιβκα ίσως να σηματοδοτήσει το τέλος του Ζελένσκι»:

«Ο πρόεδρος Ζελένσκι έθεσε τη φήμη του σε κίνδυνο για την Αβντίιβκα, καθώς ήθελε να την κρατήσει με κάθε κόστος. Εδιωξε τον αρχιστράτηγό του Βαλερί Ζαλούζνι, ο οποίος θεωρούσε την Αβντίιβκα χαμένη υπόθεση. Ο Ζαλούζνι ήθελε να αποσύρει τις ουκρανικές δυνάμεις από την υπάρχουσα γραμμή επαφής και να τις μετακινήσει σε αμυντικά οχυρά που θα μπορούσαν να προστατεύσουν το Κίεβο και άλλες σημαντικές πόλεις… Τώρα έχει χάσει σχεδόν όλους τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του στον στρατό, έχει ταπεινώσει τον πρώην διοικητή του Ζαλούζνι και έχει χάσει το γόητρό του απέναντι στους Ευρωπαίους – και πιθανότατα απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Στο άρθρο του στην επιθεώρηση «Weapons and Strategy», ο Μπράιν σημειώνει πως «Η Ουάσινγκτον δεν θέλει συμφωνία με τους Ρώσους και έχει επικεντρώσει τη στρατηγική της στο να επιφέρει πολλαπλές ήττες στη Ρωσία, να αποδυναμώσει τους Ρώσους και να αντικαταστήσει τον ηγέτη της χώρας, τον Πούτιν. Ομως τα περισσότερα από τα κεντρικά στοιχεία της πολιτικής της Ουάσινγκτον έχουν αποτύχει. Οι υπερβολικές κυρώσεις δεν διέλυσαν τη ρωσική οικονομία, αλλά κατάφεραν να οδηγήσουν τους Ρώσους σε μια εντελώς νέα κατεύθυνση, αγκαλιάζοντας την Κίνα και την Ινδία και τους BRICS. Η αμερικανική τεχνολογία δεν έστρεψε την παλίρροια του πολέμου υπέρ της Ουκρανίας… Το γεγονός ότι δεν έγιναν ποτέ οι συνομιλίες με τους Ρώσους συνέβαλε στην παγίωση της ρωσικής άποψης ότι η Ουάσινγκτον και το ΝΑΤΟ ήταν ο εχθρός, εντείνοντας την ήδη παγιωμένη άποψή τους ότι τους είχαν πει ψέματα όλα αυτά τα χρόνια σχετικά με την επέκταση του ΝΑΤΟ. Ενώ οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είτε δεν μπορούσαν είτε δεν ήθελαν να αναζωογονήσουν την αμυντική βιομηχανική τους βάση, οι Ρώσοι το έκαναν με ορμή», συμπλήρωσε ο Μπράιν.