Σαλμάν Ρούσντι: «Ζούμε σε εποχή που η ελεύθερη έκφραση απειλείται»

Την πρώτη δημόσια ομιλία του, εννέα μήνες μετά την επίθεση με μαχαίρι που δέχθηκε με αποτέλεσμα να τυφλωθεί από το ένα μάτι, έκανε ο Βρετανός ινδικής καταγωγής συγγραφέας Σαλμάν Ρούσντι. Σε βίντεο που μεταδόθηκε στα Βρετανικά Βραβεία Βιβλίου, ο Ρούσντι προειδοποίησε ότι η ελευθερία της έκφρασης βρίσκεται σε σοβαρή απειλή, τη σοβαρότερη σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Στα Βρετανικά Βραβεία Βιβλίου, το βράδυ της Δευτέρας, απονεμήθηκε στον συγγραφέα το βραβείο Freedom to Publish (Ελευθερία στη Δημοσίευση), με τους διοργανωτές να σημειώνουν ότι η διάκριση αυτή «αναγνωρίζει την αποφασιστικότητα των συγγραφέων, των εκδοτών και των βιβλιοπωλών που παίρνουν θέση ενάντια στη μισαλλοδοξία, παρά τις συνεχείς απειλές που αντιμετωπίζουν».

Ο Ρούσντι, 75 ετών σήμερα, φορούσε γυαλιά με έναν φιμέ φακό, καθώς στην επίθεση που δέχθηκε τον Αύγουστο του 2022 σε λογοτεχνικό φετιβάλ από τον Χάντι Ματάρ, τυφλώθηκε στο δεξί του μάτι και υπέστη νευρική βλάβη στο χέρι του.

Είπε στην ομιλία του:

«Ζούμε σε μια στιγμή, νομίζω, κατά την οποία η ελευθερία της έκφρασης, η ελευθερία της δημοσίευσης δεν ήταν στη ζωή μου υπό τέτοια απειλή στις χώρες της Δύσης» και πρόσθεσε: «Τώρα κάθομαι εδώ στις ΗΠΑ, όπου βλέπω ακραίες επιθέσεις σε βιβλιοθήκες και σε σχολικά βιβλία για παιδιά». 

«Πρόκειται για επίθεση στην ιδέα των ίδιων των βιβλιοθηκών. Είναι εξαιρετικά ανησυχητικό, αυτό πρέπει να το αναγνωρίσουμε και να το πολεμήσουμε πολύ σκληρά».

Στην ομιλία του, επίσης, επέκρινε επίσης τη σύγχρονη πολιτική ορθότητα με εκδότες να αλλάζουν βιβλία δεκαετιών για να τα προσαρμόσουν σε σύγχρονες ευαισθησίες, κάνοντας μεγάλης κλίμακας περικοπές και ξαναγραφές. Οι εκδότες πρέπει να επιτρέπουν στα βιβλία «να έρχονται σε εμάς από την εποχή τους και να είναι της εποχής τους», είπε. «Και αν αυτό είναι δύσκολο να το αντιληφθεί κανείς, μην το διαβάσετε, διαβάστε ένα άλλο βιβλίο», πρόσθεσε.

Ο Σαλμάν Ρούσντι είχε αναγκαστεί να ζει χρόνια κρυμμένος και υπό αστυνομική προστασία, διότι ο  Αγιατολάχ Χομεϊνί το 1989 εξέδωσε ένα φετφά, ζητώντας τον θάνατό του κατηγορώντας τον για βλασφημία λόγω του μυθιστορήματος «Οι Σατανικοί Στίχοι». Σταδιακά επέστρεψε στη δημόσια ζωή αφότου η ιρανική κυβέρνηση αποστασιοποιήθηκε από την εντολή το 1998, λέγοντας ότι δεν θα υποστήριζε καμία προσπάθεια να σκοτωθεί ο Ρούσντι.

Ο Ρούσντι κέρδισε το Βραβείο Μπούκερ το 1981 για το μυθιστόρημά του «Τα Παιδιά του Μεσονυχτίου» και το 2008 ψηφίστηκε ως ο καλύτερος ποτέ νικητής του διάσημου βραβείου μυθοπλασίας. Το πιο πρόσφατο μυθιστόρημά του, «Πόλη της Νίκης» -που ολοκληρώθηκε ένα μήνα πριν από την επίθεση- κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο.