Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μεταφέρεται η μάχη για το Σύμφωνο Μετανάστευσης μετά το «πράσινο φως» που έδωσε χθες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ευρωβουλευτές αποφάσισαν να αρχίσουν συνομιλίες με τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις για τη μεταρρύθμιση των πολιτικών για τη μετανάστευση και το άσυλο.
Κι εκεί αναμένεται… ο καβγάς. Ο στόχος είναι να υπάρξει περισσότερη αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, αλλά και ένας συμβιβασμός ο οποίος θα οδηγήσει τελικά στην έγκριση του Συμφώνου που έχει προτείνει η Κομισιόν από το 2020. Βασικά «στρατόπεδα» αποτελούν από τη μία οι χώρες του Νότου, που επιδιώκουν ανακατανομή των προσφύγων ανάμεσα σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., και από την άλλη οι χώρες του Βορρά και της κεντρικής Ευρώπης που αρνούνται τις μετεγκαταστάσεις και τονίζουν τις υποχρεώσεις των χωρών πρώτης υποδοχής με έμφαση στην ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων.
Στο κείμενο που ενέκριναν οι ευρωβουλευτές παραμένει η αρχή του Κανονισμού του Δουβλίνου, η οποία προβλέπει ότι κάθε αιτών άσυλο που έρχεται στην Ευρώπη μπορεί να υποβάλει το αίτημά του μόνο στη χώρα πρώτης εισόδου, παραμένει σε ισχύ. Ωστόσο συμπεριλαμβάνονται περισσότερες εξαιρέσεις, όπως οι οικογενειακοί ή εκπαιδευτικοί δεσμοί των μεταναστών. Σε πρώτη φάση η μεταφορά προσφύγων από ένα κράτος σε άλλο θα είναι εθελοντική, ωστόσο το μέτρο καθίσταται δεσμευτικό όταν ένα κράτος-μέλος δηλώσει κατάσταση «κρίσης». Τότε η Κομισιόν θα πρέπει να αξιολογήσει το αίτημα κρίσης και, εφόσον επιβεβαιωθεί, να ορίσει ποσοστώσεις μεταναστών που θα πρέπει να μεταφερθούν στις άλλες χώρες ανάλογα με τον πληθυσμό και το ΑΕΠ τους. Είναι ο λεγόμενος «δεσμευτικός μηχανισμός αλληλεγγύης».
Για να βρεθεί άκρη στο αδιέξοδο, το κείμενο στέκεται περισσότερο στην ευελιξία της αλληλεγγύης. Κάθε κράτος-μέλος οφείλει να συνεισφέρει, άλλο με μετεγκαταστάσεις, άλλο με εκπαίδευση μεταναστών.
Οι ευρωβουλευτές ενέκριναν και τους κανόνες που θα εφαρμόζονται στα σύνορα της Ε.Ε. για πρόσωπα που δεν πληρούν κατ’ αρχήν τις προϋποθέσεις εισόδου στο εκάστοτε κράτος-μέλος της Ε.Ε. Το σχέδιο προβλέπει διαδικασίες ταυτοποίησης, λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων, ελέγχων ασφαλείας και προκαταρκτικής αξιολόγησης της υγείας και της ευαλωτότητάς τους.
Μέσω των τροπολογιών που ενέκριναν, οι ευρωβουλευτές πρόσθεσαν στο νομοθετικό σχέδιο έναν ανεξάρτητο μηχανισμό παρακολούθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ο οποίος θα ελέγχει επίσης την επιτήρηση των συνόρων προκειμένου να διασφαλίζεται η καταγραφή και η διερεύνηση πιθανών επαναπροωθήσεων.
Εχοντας λάβει την έγκριση της Ολομέλειας οι ευρωβουλευτές μπορούν να αρχίσουν συνομιλίες αναφορικά με την τελική μορφή αυτών των νομοθετικών κειμένων με το Συμβούλιο σχετικά με τους φακέλους για τους οποίους τα κράτη-μέλη έχουν ήδη συμφωνήσει για τη θέση τους, ιδίως για τις διαδικασίες ελέγχου.
