Η Ε.Ε. ζητούσε από το 2021 εξηγήσεις για κονδύλια 18 εκατ. ευρώ

Το νήμα όσων οδήγησαν στο δυστύχημα με τους τουλάχιστον 57 νεκρούς στα Τέμπη προσπαθεί να ξετυλίξει το Euractiv υποστηρίζοντας ότι Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθούν να θέσουν σε εφαρμογή σύγχρονα συστήματα ασφαλείας και να βελτιώσουν τη διασυνοριακή λειτουργικότητα των ελληνικών σιδηροδρόμων για σύνδεση με την υπόλοιπη Ευρώπη εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια, αλλά σειρά καθυστερήσεων, γκρίζων συμβάσεων και μηδενικής λογοδοσίας αποκαλύπτουν τόσο τον ανεπαρκή επενδυτικό σχεδιασμό της Ελλάδας όσο και τους χαλαρούς μηχανισμούς παρακολούθησης της Ε.Ε. 

Σύμφωνα με έγγραφο, που επικαλείται ο ειδησεογραφικός ιστότοπος, η Κομισιόν πιέζει εδώ και χρόνια τις ελληνικές αρχές και εκφράζει ανησυχίες για δύο έργα βασικά σχετικά με την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου της χώρας, τα οποία όμως δεν υλοποιήθηκαν ποτέ. Πηγή της Ε.Ε. είπε στο Euractiv ότι προγραμματίζεται ακρόαση στο πλαίσιο μιας διαδικασίας αναφορικά με την προβληματική εκτέλεση των εργασιών για τη σηματοδότηση και την επικοινωνία των σιδηροδρόμων από το 2000 μέχρι το 2013.

Το δημοσίευμα σημειώνει πως «το πρώτο έργο αφορούσε την εγκατάσταση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ελέγχου Τρένων (ETCS) για την περίοδο 2000-2006 και το άλλο, την αναβάθμιση του συστήματος σηματοδότησης στα τρένα και του τηλεχειριστηρίου, που υποτίθεται ότι θα ολοκληρωνόταν την περίοδο 2007- 2013. Στόχος ήταν η αναβάθμιση της ασφάλειας των τρένων με ψηφιακές τεχνολογίες για την αποφυγή “ανθρώπινου λάθους”, καθώς οι ελληνικοί σιδηρόδρομοι εξακολουθούν να λειτουργούν χειροκίνητα».

Σε επιστολή της προς την κυβέρνηση τον Ιούνιο του 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε ρητά πως τα δύο έργα συγχρηματοδοτήθηκαν από την Ε.Ε. αλλά δεν υλοποιήθηκαν και ΄ζήτησε διευκρινίσεις διαφορετικά προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα ζητούσε «οικονομική διόρθωση» δηλώνοντας μη επιλέξιμα κονδύλια αξίας σχεδόν 18 εκατ. ευρώ.

Όμως, σύμφωνα με επιστολές που είδε το Euractiv, η ελληνική κυβέρνηση διαφώνησε με την πρόταση περί «οικονομικών διορθώσεων» χαρακτηρίζοντάς «μη αναλογικές» και «άδικες» απέναντι στις προσπάθειες της κυβέρνησης να ολοκληρώσει τα έργα, λαμβάνοντας υπόψη τα ποσά των εθνικών πόρων που επενδύθηκαν στα έργα. 

Ο δημοσιογράφος Σαράντης Μιχαλόπουλος γράφει ωστόσο ότι μάλλον οι αρμόδιοι στην Κομισιόν δεν πείστηκαν και ζήτησαν την ακρόαση και ότι στο μεταξύ, το 2014, υπογράφηκε νέα σύμβαση για την αναβάθμιση του συστήματος σηματοδότησης στα ελληνικά τρένα και τηλεχειρισμού.

Η σύμβαση «717», που ανατέθηκε στην ΤΟΜΗ, κοινοπραξία του ομίλου Aktor και της γαλλικής πολυεθνικής Alstom, «υποτίθεται ότι θα οριστικοποιούσε το έργο εντός δύο ετών, έως το 2016… Όμως είχε πολλές τεχνικές ασάφειες και κενά».

Το δημοσίευμα αναφέρεται στις επικρίσεις αναφορικά με το γνωστό κόλπο να μπει εργολάβος και στη συνέχεια να γίνουν αναπροσαρμογές τιμών προς τα πάνω «χάρη» στις ασάφειες, στο αδιέξοδο που δημιουργήθηκε και σε παράδοση μεγάλο μέρους του έργου που είχε αναλάβει αποκλειστικά η γαλλική Alstom στη Βόρεια Ελλάδα.

«Το αδιέξοδο συνεχίστηκε και όταν η αριστερή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε την εξουσία και για πρώτη φορά στην ελληνική πολιτική σκηνή, η υπόθεση οδηγήθηκε στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Το δικαστήριο έκρινε το 2018 ότι έπρεπε να υπογραφεί συμπληρωματική σύμβαση αυξάνοντας το κόστος κατά 13,3 εκατ. ευρώ ενώ το αρχικό ποσό ήταν 42 εκατ. ευρώ. Ο ΣΥΡΙΖΑ ισχυρίζεται ότι παρέδωσε σύμβαση χωρίς νομικά εμπόδια και το έργο είχε ολοκληρωθεί κατά 70%», αναφέρει το Euractiv για προσθέσει τα εξής:

«Ενώ η συμπληρωματική σύμβαση ήταν έτοιμη το 2018, η σημερινή κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας την υπέγραψε το 2021, τρία χρόνια μετά τη δικαστική απόφαση. Δεν είναι ακόμη σαφές γιατί υπήρξε τέτοια καθυστέρηση για την υπογραφή της συμπληρωματικής σύμβασης. Το Euractiv επικοινώνησε με εκπροσώπους της αλλά δεν έλαβε απάντηση μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης».

Ο Μιχαλόπουλος γράφει πως οι αποφάσεις σχετικά με τη διαχείριση συμβάσεων εναπόκεινται αποκλειστικά στα κράτη – μέλη της Ένωσης, που πρέπει να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με το κεκτημένο της Ε.Ε. για τις δημόσιες συμβάσεις αλλά και πως οι καθυστερήσεις δεν αποκλείουν τις δαπάνες από τη συγχρηματοδότηση.