Διπλωματικός και έμμεσα προεκλογικός πυρετός για τον Ερντογάν με φόντο τα ερείπια και τα δεκάδες χιλιάδες θύματα που άφησε πίσω του ο φονικός σεισμός των 7,8 Ρίχτερ την περασμένη εβδομάδα. Δέκα μέρες μετά, τα «θαύματα» λιγοστεύουν. Αν και χθες ανασύρθηκαν ζωντανοί μέσα από τα συντρίμμια δυο γυναίκες, η μία 74 ετών και τρία παιδιά, οι ελπίδες να υπάρχουν ακόμα επιζώντες ελαχιστοποιούνται. Μέχρι χθες, οι καταγεγραμμένοι νεκροί σε Τουρκία και Συρία ξεπερνούσαν τις 41.000 και όλοι είναι πλέον σίγουροι ότι ο τελικός απολογισμός θα είναι τρομακτικός.
Ο Τούρκος πρόεδρος, ο οποίος δέχεται εντονότατες επικρίσεις τόσο για τη διαχείριση της κρίσης όσο και για την ασυδοσία των εργολάβων οι οποίοι μετέτρεψαν χιλιάδες κτίρια σε τάφους, επιδίδεται σε μια επίθεση υποσχέσεων και παροχολογίας προκειμένου να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα μέσα στους τρεις μήνες που απομένουν ώς τις εκλογές της 14 Μαΐου. Αυτά, σε συνδυασμό με νέες συλλήψεις εργολάβων που θεωρούνται ύποπτοι για οικοδομικές αυθαιρεσίες στις σεισμόπληκτες περιοχές. Χθες συνελήφθησαν άλλοι 26 και καταζητούνται άλλοι 14 για τους οποίους έχουν εκδοθεί εντάλματα.
Στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε αργά το βράδυ της Τρίτης, μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο Ερντογάν ανακοίνωσε την ανέγερση 30.000 κατοικιών, με τις εργασίες να ξεκινούν τον Μάρτιο. Στόχος, όπως είπε, είναι να ολοκληρωθούν μέσα σε ένα έτος, ώστε να λυθεί το στεγαστικό πρόβλημα για σχεδόν 200.000 ανθρώπους στις πληγείσες περιοχές. «Εν τω μεταξύ», πρόσθεσε, «σχεδιάζουμε να ανταποκριθούμε στις τρέχουσες ανάγκες των σεισμόπληκτων, κάνοντας χρήση όλων των διαθέσιμων πόρων, σκηνές, κοντέινερ, λυόμενες κατασκευές, υπνωτήρια, δωμάτια ξενοδοχείων και δημόσιους ξενώνες, καθώς και νοικιασμένα σπίτια. Ζητώ από τους πολίτες μας στη ζώνη του σεισμού να κάνουν υπομονή για έναν χρόνο».
Ο Ερντογάν ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα προσφέρει 15.000 λίρες Τουρκίας για έξοδα μετακίνησης, 2.000 – 5.000 λίρες ως βοήθημα ενοικίου για κάθε νοικοκυριό που το σπίτι του έχει καταστεί μη κατοικήσιμο, καθώς κι ένα αρχικό βοήθημα, ύψους 10.000 λιρών. Υποσχέθηκε πως η κυβέρνηση θα καλύψει το κόστος της βενζίνης για όσους χρειαστεί να μεταβούν με τα οχήματά τους σε άλλες περιοχές, καθώς και ότι θα παράσχει αποζημίωση 100.000 λιρών στους συγγενείς των νεκρών.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογου, δήλωσε, χθες, ότι διασώστες από 76 χώρες εξακολουθούσαν να μετέχουν στις επιχειρήσεις, ενώ διασώστες από 12 χώρες έχουν επιστρέψει στις πατρίδες τους. Αφού ευχαρίστησε όλες τις χώρες για τη βοήθειά τους, δήλωσε ότι η Τουρκία έχει παραλάβει 36.000 σκηνές από το εξωτερικό, ενώ αναμένονται άλλες 51.000 από το Κατάρ, από εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν στο Μουντιάλ για να στεγάσουν τους ποδοσφαιρόφιλους.
Για τον ίδιο, η χθεσινή ήταν μια μέρα έντονης δραστηριότητας. Είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ, ο οποίος τον διαβεβαίωσε ότι «η Ε.Ε. θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις προσπάθειες αρωγής και να συμβάλλει στην ανοικοδόμηση των περιοχών που επλήγησαν από τους σεισμούς», όπως έγραψε σε ανάρτησή του στο τουίτερ.
Παράλληλα, συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών της Αρμενίας, Αραράτ Μιργιοζάν, ο οποίος στη συνέχεια μετέβη στο Αντιγιαμάν, όπου συναντήθηκε με μέλη της αποστολής διάσωσης της χώρας του. Ηταν άλλη μια κίνηση στο πλαίσιο της προσπάθειας εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων, οι οποίες βρίσκονταν στον πάγο επί περίπου 30 χρόνια, λόγω της στήριξης της Τουρκίας απέναντι στο Αζερμπαϊτζάν στη διένεξή της με την Αρμενία για τη διαφιλονικούμενη περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Τουρκία και Αρμενία άρχισαν να έχουν πάλι διπλωματικές επαφές στα τέλη του 2021, ενώ, μετά τον σεισμό, οι τουρκικές αρχές άνοιξαν συνοριακή διέλευση στη μεθόριο με την Αρμενία, για να περάσουν διασώστες και ανθρωπιστική βοήθεια. «Η Αρμενία έτεινε χέρι φιλίας και αλληλεγγύης σε μια δύσκολη για μας περίοδο», ανέφερε ο Τσαβούσογλου στην κοινή συνέντευξη Τύπου, εκφράζοντας και πάλι τις ευχαριστίες του στη γειτονική χώρα.
Με ενδιαφέρον αναμένεται, επίσης, για σήμερα η άφιξη στην Τουρκία του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, όπου θα συναντηθεί με Ερντογάν και Τσαβούσογλου και θα επισκεφθεί τις πληγείσες περιοχές. Ο γ.γ., βέβαια, δεν πηγαίνει μόνο για να εκφράσει «τα συλλυπητήρια και την αλληλεγγύη» του, όπως δήλωσε χθες, αλλά και για να ασκήσει πίεση στην Αγκυρα, ώστε να άρει το βέτο της για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Το ΝΑΤΟ επιθυμεί ταυτόχρονη ένταξη των δύο χωρών, αν και χθες ο Στόλτενμπεργκ σε συνέντευξη Τύπου άφησε ένα μικρό «παράθυρο» για συμβιβασμό. «Το αν η Τουρκία θέλει να εγκρίνει μόνο την ένταξη της Φινλανδίας, είναι κάτι που εξαρτάται από την ίδια», ανέφερε.
Είναι, βέβαια, δύσκολο να προβλέψει κανείς πόσο νερό θα θελήσει να βάλει στο κρασί του ο Ερντογάν. Από τη μια χρειάζεται επειγόντως τη στήριξη των χωρών του ΝΑΤΟ, από την άλλη όμως έχει ποντάρει πολύ στις εθνικιστικές κορόνες, για να υποχωρήσει μέσα στην προεκλογική περίοδο. Κι ενώ εξακολουθούν τα σενάρια για αναβολή της ημερομηνίας των εκλογών, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, αρχηγός του αντιπολιτευόμενου κεμαλικού CHP, δήλωσε χθες ότι δεν τίθεται τέτοιο ενδεχόμενο. «Σας λέω ότι οι εκλογές θα γίνουν στην ώρα τους. Το κράτος δικαίου, το σύνταγμα και οι όλοι οι θεσμοί το γνωρίζουν αυτό πολύ καλά».
Ο Κιλιτσντάρογλου εξήγησε ότι οι εκλογές μπορούν να αναβληθούν μόνο σε περίπτωση πολέμου και, πάλι, μια τέτοια απόφαση θα πρέπει να ληφθεί από τη Βουλή. Εκανε αναφορά στα άρθρα 78 και 101 του συντάγματος και τόνισε πως ούτε το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο ούτε η Βουλή έχουν την αρμοδιότητα να αναβάλουν τις εκλογές σε περίπτωση φυσικής καταστροφής. «Αν το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο ζητήσει κάτι τέτοιο», προειδοποίησε, «θα συνιστά πραξικόπημα κατά της δημοκρατίας».
