Ακόμη πιο σκληρή αντιμεταναστευτική στροφή η Ε.Ε.

Με πιο σκληρή γλώσσα για το μεταναστευτικό, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 27 χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν στη Σύνοδο Κορυφής χθες να μειώσουν τον αριθμό των παράτυπων μεταναστών που φτάνουν στην Ευρώπη. Η έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων ήταν το βασικό θέμα συζήτησης των ηγετών, που χθες αποφάσισαν να μιλήσουν για όσα τους ενώνουν και όχι για το Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ που θα προβλέπει υποχρεώσεις για τα κράτη -μέλη.

«Θα ενεργήσουμε για την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων μας και την αποτροπή της παράτυπης μετανάστευσης», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μετά τις εργασίες της άτυπης συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα.

Τα μέτρα που συμφωνήθηκαν συμπεριλαμβάνουν πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των υποδομής φύλαξης των συνόρων της Βουλγαρίας με την Τουρκία, όπως το να εγκατασταθούν κάμερες και να οικοδομηθούν φυλάκια. Επίσης, η Κυπριακή πλευρά πίεσε και πέτυχε να υπάρχει αναφορά για σχέδιο δράσης κατά της μετανάστευσης στην Ανατολική Μεσόγειο, κάτι που εμμέσως συμπεριλαμβάνει και την Τουρκία. Η Κύπρος δέχεται τεράστια πίεση από αυξημένες ροές από τα κατεχόμενα.

Οι χώρες μέλη της ΕΕ επιδιώκουν επίσης την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων για τις απελάσεις, ώστε να αυξηθούν, είπε η κυρία φον ντερ Λάιεν. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν, ο οποίος ζήτησε χρηματοδότηση φρακτών από την ΕΕ προκειμένου να γίνει πιο αποτελεσματικός ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν αποφασίστηκε επισήμως -το κείμενο των συμπερασμάτων μιλά για χρηματοδότηση υποδομών και μέσων επιτήρησης στα σύνορα.

Ο γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς χαρακτήρισε σημαντικό οι χώρες μέλη της ΕΕ να συνεργαστούν για τη μετανάστευση, «για τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, τη βελτίωση των υποδομών, τη συνεργασία με τις χώρες καταγωγής και διέλευσης (των μεταναστών)».

Η σύνοδος —την οποία επισκίασε ο προσκεκλημένος πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι— είχε αρχικά συγκληθεί εξαιτίας της αύξησης των αιτήσεων ασύλου και των αφίξεων παράτυπων μεταναστών στις χώρες της ΕΕ, που ώθησαν αρκετές κυβερνήσεις να ζητήσουν τη λήψη αυστηρότερων μέτρων.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Πρόεδρος της Κομισιόν στους 27 ηγέτες, το 2022, οι αρχές κατέγραψαν αύξηση κατά 64% των παράτυπων διελεύσεων των συνόρων σε σύγκριση με την αμέσως προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (FRONTEX). Ενώ οι αιτήσεις για τη χορήγηση ασύλου αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50%.

Επιπλέον, περίπου 4 εκατομμύρια πρόσφυγες από την Ουκρανία βρήκαν καταφύγιο σε κράτη μέλη της ΕΕ.

Πριν από τη σύνοδο, ο καγκελάριος της Αυστρίας Καρλ Νεχάμερ ζήτησε να χρησιμοποιηθούν 2 δισεκ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για να χρηματοδοτηθεί συνοριακός φράκτης στα σύνορα Βουλγαρίας-Τουρκίας. Ωστόσο, η δαπάνη αυτή δεν αναφέρεται ρητώς στο κείμενο συμπερασμάτων της συνόδου.

Για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα

Στο μέτωπο της οικονομίας, οι ηγέτες επί της αρχής συμφώνησαν στην εισήγηση της Κομισιόν να γίνουν πιο ευέλικτες οι επιχορηγήσεις τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον, ώστε να βοηθηθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία να ανταγωνιστεί με αυτές στις ΗΠΑ και στην Κίνα.

Όπως αναφέρει το κείμενο των συμπερασμάτων, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να προσφέρουν φορολογικά κίνητρα σε βιομηχανίες που χαρακτηρίζονται στρατηγικής σημασίας.

Θα διατεθούν επιπλέον ποσά από προϋπάρχοντα κονδύλια της ΕΕ προκειμένου να υποστηριχθούν κάποιοι τομείς και ταυτόχρονα να διασφαλιστεί η αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Δεν γίνεται καμία αναφορά στην έκδοση νέου κοινού χρέους.

Οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ακόμη πως πρέπει να γίνουν περισσότερα για να καταπολεμηθεί η έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και να εξασφαλιστεί η προμήθεια σημαντικών πρώτων υλών. Το ζήτημα θα συζητηθεί πιο λεπτομερειακά στην επόμενη σύνοδο κορυφής, τον Μάρτιο.

Επιπλέον, στο κείμενο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί εξάλλου τη Σερβία και το Κόσοβο να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους μετά τις πρόσφατες εντάσεις.

Για τον πόλεμο στην Ουκρανία

Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, στη σύνοδο συμφωνήθηκε να «ενισχυθούν» οι κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας και να γίνουν αυστηρότερα τα μέτρα αποτροπής της παράκαμψής τους, ενώ εκφράζεται υποστήριξη στις προσπάθειες να «λογοδοτήσουν όλοι» οι υπεύθυνοι για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «επαναλαμβάνει πως το μέλλον της Ουκρανίας είναι εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Υπογραμμίζεται πως η ΕΕ ενέκρινε την εκταμίευση έβδομης δόσης 500 εκατ. ευρώ για τη χορήγηση στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, όπως και την εκπαίδευση 30.000 ουκρανών στρατιωτικών εντός 2023.

Η ΕΕ και κράτη μέλη της προσέφεραν στρατιωτική βοήθεια σχεδόν 12 δισεκ. ευρώ στο Κίεβο από το ξέσπασμα του πολέμου τον Φεβρουάριο του 2022, συνοψίζει το κείμενο, ενώ διατυπώνεται εκ νέου η υπόσχεση πως θα υποστηριχθεί «η μακροοικονομική σταθερότητα» του Κιέβου και το εγχείρημα μεταπολεμικής ανοικοδόμησης. Για την τελευταία, σημειώνεται πως συνεχίζονται διαδικασίες ώστε να χρησιμοποιηθούν οι ρωσικοί πόροι που έχουν δεσμευτεί στη δικαιοδοσία της.

Ο Τύπος για τη Σύνοδο

«Το αποτέλεσμα ήταν μια αξιοσημείωτη μετατόπιση σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια, όταν η χρηματοδότηση ενός συνοριακού φράχτη για την ανάσχεση των ανθρώπων που προσπαθούσαν να εισέλθουν στην ΕΕ ισοδυναμούσε με ένα τείχος του Τραμπ», σημειώνει το Politico.

Η δήλωση που προέκυψε καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή “να κινητοποιήσει άμεσα σημαντικά κονδύλια και μέσα της ΕΕ” για να βοηθήσει τις χώρες να ενισχύσουν τις “ικανότητες και τις υποδομές προστασίας των συνόρων τους”. Η δήλωση αναφέρεται συγκεκριμένα στην “επιτήρηση, συμπεριλαμβανομένης της εναέριας επιτήρησης, και στον εξοπλισμό”.

«Η Επιτροπή της ΕΕ συμφώνησε τώρα να παράσχει ουσιαστική στήριξη», δήλωσε ο Αυστριακός καγκελάριος Karl Nehammer, σημειώνοντας ότι αυτό σημαίνει ότι μια συνοριακή χώρα της ΕΕ, όπως η Βουλγαρία, μπορεί τώρα να χρησιμοποιήσει τα χρήματα των Βρυξελλών για συνοριακό προσωπικό και οχήματα και στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει δικά της κεφάλαια “για την ενίσχυση του συνοριακού φράχτη”. Κατά τον Nehammer, αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ χρηματοδοτεί de facto τους συνοριακούς φράχτες, ακόμη και αν λέει ότι δεν το κάνει.

Οι ηγέτες συμφώνησαν επίσης σε “απλούστερους, ταχύτερους και πιο προβλέψιμους” κανόνες σχετικά με το πότε οι κυβερνήσεις μπορούν να βοηθήσουν τις τοπικές εταιρείες. Αλλά ταυτόχρονα τόνισαν ότι η ΕΕ δεν πρέπει να σπάσει την ενιαία αγορά της με αυτόν τον τρόπο, ένα νεύμα προς χώρες όπως η Ολλανδία. Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε εμφανίστηκε αισιόδοξος για τον συμβιβασμό στη συνέχεια, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε χαλάρωση αυτών των κανόνων για τις λεγόμενες κρατικές ενισχύσεις θα είναι “προσωρινή, στοχευμένη, πολύ επικεντρωμένη στην καινοτομία”.

Αυτή η έμφαση στο “προσωρινό” είναι ένα πλήγμα για το Παρίσι, το οποίο ήλπιζε να χρησιμοποιήσει τα κίνητρα “buy American” του νόμου της Ουάσινγκτον για τη μείωση του πληθωρισμού για να προωθήσει μια ευρύτερη χαλάρωση των κανόνων της ΕΕ για τις επιδοτήσεις.

Η αποτίμηση της Συνόδου σύμφωνα με το Bloomberg

Η επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στις Βρυξέλλες ήταν μια ευκαιρία για τους ηγέτες να ανταλλάξουν αγκαλιές με τον δημοφιλή ηγέτη και να γιορτάσουν την ενότητα της ΕΕ απέναντι στη ρωσική εισβολή. Αλλά οι συγκινητικές στιγμές δεν βοήθησαν πολύ το μπλοκ να εξομαλύνει άλλες βαθιές διαιρέσεις, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου αντιμετώπισης της επιδεινούμενης μεταναστευτικής κρίσης.

Η Ευρώπη απέχει πολύ από το να συμφωνήσει σε μια συνολική προσέγγιση για να βοηθήσει τα έθνη που κατακλύζονται από μετανάστες να προστατεύσουν καλύτερα τα σύνορά τους και να στείλουν τους ανεπιτυχείς αιτούντες άσυλο πίσω στην πατρίδα τους. Οι παράτυπες διελεύσεις συνόρων στην ΕΕ έφτασαν πέρυσι στο υψηλότερο επίπεδο από το 2016.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία υποκίνησε νέες ροές και οι αξιωματούχοι εξετάζουν τώρα τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του καταστροφικού σεισμού στην Τουρκία.

Η Επιτροπή έχει προτείνει τη χρήση κοινών πόρων για την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, αλλά το μπλοκ διχάζεται ως προς τη χρηματοδότηση για την κατασκευή φραχτών.