Πολιτικοί «μετασεισμοί» απειλούν τον Ερντογάν

Το πραγματικό μέγεθος της τραγωδίας θα αργήσει να αποκαλυφθεί στις σεισμόπληκτες περιοχές της νότιας Τουρκίας. Ηδη όμως πολλοί μιλούν για τις κακοτεχνίες και την κακή ποιότητα υλικών στην κατασκευή κτιρίων σε μια εξαιρετικά σεισμογενή περιοχή, για ad hoc μέτρα διάσωσης από έναν ελλιπώς προετοιμασμένο κρατικό μηχανισμό, ακόμη και για εγκληματική κυβερνητική αδιαφορία σε μια προαναγγελθείσα βιβλική καταστροφή.

«Ουδείς, είτε από το προεδρικό γραφείο είτε από τις τοπικές διοικήσεις, έλαβε υπόψη την έκθεσή μας, στην οποία επισημαίναμε την ανάγκη διενέργειας εδαφολογικών ερευνών πριν από την ανέγερση κτιρίων», δήλωσε στο γερμανικό περιοδικό Der Spiegel o Χουσεΐν Αλάν, πρόεδρος του τουρκικού Επιμελητηρίου Μηχανικών Γεωλογίας. «Ακόμη και το αεροδρόμιο του Χατάι», που εγκαινιάστηκε το 2007, «βρίσκεται πάνω σε ρήγμα», ανέφερε, «πράγμα απαράδεκτο»…

Οπως και στον μεγάλο σεισμό του 1999 στο Ιζμίτ -που «βύθισε» στην ανυποληψία την κυβέρνηση Ετζεβίτ και επί της ουσίας άνοιξε τον δρόμο στον Ταγίπ Ερντογάν προς την εξουσία- τα ερωτήματα γύρω από τους οικοδομικούς κώδικες και τα πρότυπα ασφαλείας πληθαίνουν.

Μόνο που αυτή τη φορά τίθενται έπειτα από δύο δεκαετίες διακυβέρνησης του ισλαμοσυντηρητικού AKP, τα οποία χαρακτηρίζονται από ενδημική διαφθορά, με μια κλίκα φιλοερντογανικών εργολάβων να έχει «σαρώσει» τους δημόσιους διαγωνισμούς, κερδίζοντας δισεκατομμύρια και δικαίως τον τίτλο «Συμμορία των Πέντε».

Εγείρονται επίσης μόλις τρεις μήνες πριν από τις κρίσιμες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές της 14ης Μαΐου – όσο και το διάστημα που ο Τούρκος πρόεδρος κήρυξε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης τις δέκα σεισμόπληκτες νότιες επαρχίες της χώρας.

Πολλά θα κρίνουν μέχρι τότε εάν οι δεκάδες ισχυροί μετασεισμοί θα γίνουν και πολιτικοί, φτάνοντας μέχρι την Αγκυρα και το «Λευκό Παλάτι» του οιονεί νεο-σουλτάνου, που βλέπει το 2023 -χρονιά ορόσημο για την Τουρκική Δημοκρατία, αλλά και για τον ίδιο- να εξελίσσεται αναπάντεχα σε εφιάλτη.

Για τον Ερντογάν, η καταστροφή είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της 20ετούς θητείας του στο «τιμόνι» της Τουρκίας. Οχι τυχαία, ο ίδιος τη χαρακτήρισε τη χειρότερη από τον σεισμό του Ερζιντζάν το 1939, με απολογισμό πάνω από 33.000 νεκρούς, προϊδεάζοντας για τις -ανυπολόγιστες ακόμη- διαστάσεις της τραγωδίας. Και σε ανθρώπινο κόστος, αλλά και σε οικονομικό, σε μια χώρα που οδεύει στις κάλπες «τρεκλίζοντας» από τη χαίνουσα νομισματική και πληθωριστική κρίση. Η αμνηστία σε αυθαίρετες κατασκευαστικές εργασίες που έδωσε η κυβέρνηση Ερντογάν προεκλογικά το 2018 για να κερδίσει ψήφους, μετατρέποντας ολόκληρες πόλεις σε υποψήφια «νεκροταφεία» σε περίπτωση σεισμού, έρχεται τώρα ως Ερινύα.

Εχοντας προφανώς στο πίσω μέρος του μυαλού του τους καταστροφικούς χειρισμούς της κυβέρνησης Ετζεβίτ -όταν η Τουρκία ήταν ακόμα κοινοβουλευτική δημοκρατία- ο Ερντογάν δέχεται τώρα πρόθυμα τη διεθνή βοήθεια από τουλάχιστον 70 χώρες.

Στο μεσοδιάστημα, πέρα από την Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας AFAD -που ιδρύθηκε δέκα χρόνια μετά τον σεισμό του 1999- έχει κινητοποιήσει ισλαμιστικές φιλανθρωπικές οργανώσεις και φιλοκυβερνητικές αδελφότητες. Ανακοίνωσε τη διάθεση ακόμη και ξενοδοχείων στο τουριστικό θέρετρο της Αττάλειας για την προσωρινή φιλοξενία σεισμοπαθών αστέγων, που συνολικά ωστόσο ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Αυτά, σε μια χώρα που ήδη φιλοξενεί σε καταυλισμούς πάνω από 3,5 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες, τους οποίους διακηρύττει -όπως και η αντιπολίτευση- ότι θα τους στείλει πίσω.

Προς τούτο, προεκλογικά και προ σεισμού, οργάνωνε ακόμη μία στρατιωτική επέμβαση στη βόρεια Συρία, που «σκόνταφτε» στις αντιρρήσεις της Ουάσινγκτον και της Μόσχας. Στον αντίποδα, η τελευταία προωθεί την επαναπροσέγγιση της Αγκυρας με τη Δαμασκό, που τώρα μετρούν αμφότερες πληγές από τα φονικά χτυπήματα του Εγκέλαδου.

Για να τις επουλώσει, η Τουρκία θα χρειαστεί -πέρα από τη δεδομένη ευνοϊκή κάλυψη των γεγονότων από τα ποδηγετημένα εγχώρια ΜΜΕ- τη συνδρομή της διεθνούς κοινότητας. Γνωρίζει άλλωστε εξ εμπειρίας ότι από τον χειρισμό της τραγωδίας θα κριθεί πλέον σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της κάλπης.

Ομως στους χαλεπούς καιρούς του νέου Ψυχρού Πολέμου, η παροχή ξένης βοήθειας -ένθεν κακείθεν- θεωρείται το πλέον πιθανό να συνδεθεί παρασκηνιακά με όρους.

Ως προς τη Δύση, λέει πολλά το γεγονός ότι για την αποστολή αμερικανικής βοήθειας εξέδωσε ανακοίνωση ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Τζέικ Σάλιβαν. Σε ένα περίεργο δε παιχνίδι της μοίρας, την εκ περιτροπής προεδρία στην Ε.Ε. ασκεί μέχρι τον προσεχή Ιούλιο η Σουηδία, την ένταξη της οποίας στο ΝΑΤΟ μπλοκάρει μέχρι σήμερα ο Ερντογάν.

Μένει τώρα να φανεί εάν και πώς ο Τούρκος πρόεδρος θα χειριστεί αυτή την κρίση, εντός κι εκτός συνόρων – όπως είχε κάνει και με το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016.

Ισως «το πιο άμεσο ερώτημα», επισημαίνει ο ιστότοπος Al Monitor, «είναι εάν οι εκλογές θα διεξαχθούν ως έχουν προγραμματιστεί στις 14 Μαΐου»…