Οι ισπανικές αρχές προχώρησαν στην εκταφή της σορού του στρατηγού Γκονθάλο Κέιπο δε Γιάνο, στενού συνεργάτη του δικτάτορα Φράνκο, ο οποίος φέρεται ότι διέταξε την εκτέλεση του ποιητή και θεατρικού συγγραφέα, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Ο Γιάνο και το δεξί του χέρι, Φρανθίσκο Μποχόρκεθ Βεθίνα, είχαν ταφεί στη βασιλική Μακαρένα της Σεβίλλης, ναό που επισκέπτονταν νοσταλγοί του Φράνκο για να τους αποδώσουν τιμές.
Ο Γκονθάλο Κέιπο δε Γιάνο διοικούσε τη Νότια Στρατιά των Εθνικιστών το 1936-37 και σύμφωνα με τον Ίαν Γκίμπσον, συγγραφέας της βιογραφίας του Γιάνο, που επικαλείται έναν τηλεφωνητή, ο ίδιος ο στρατηγός αυτοπροσώπως διέταξε το εκτελεστικό απόσπασμα να δώσει στον ποιητή «καφέ, πολύ καφέ» – μια συνθηματική φράση για την εκτέλεση.
Ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, ομοφυλόφιλος, αριστερός και υποστηρικτής των Δημοκρατικών στον ισπανικό εμφύλιο, ήταν ήδη διεθνούς φήμης ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, στα έργα του οποίου περιλαμβάνονταν ο «Ματωμένος Γάμος», το «Τσιγγάνικο Τραγουδιστάρι» («Romancero Gitano») και ο «Ποιητής στη Νέα Υόρκη». Η σορός του δεν εντοπίστηκε ποτέ, παρά τις εκτεταμένες έρευνες σε πιθανά και απίθανα σημεία, βάσει των μαρτυριών της εποχής.
Οι εκταφές αυτές είναι οι πρώτες αφότου τέθηκε σε ισχύ, τον περασμένο μήνα, νόμος που έχει στόχο να εξεταστεί η κληρονομιά της δικτατορίας του Φράνκο (1939-75) και των τριών ετών του εμφυλίου που προηγήθηκαν. Είναι επίσης οι πρώτες εκταφές μετά από εκείνη του ίδιου του Φράνκο, η σορός του οποίου απομακρύνθηκε το 2019 από τη βασιλική που είχε χτίσει για τον εαυτό του, έξω από τη Μαδρίτη. Οι σοροί τους μεταφέρονται σε νεκροταφεία.
«Δεν μπορούμε να έχουμε τοποθεσίες που χρησιμοποιούνται για την απόδοση τιμών σε γενοκτόνους δολοφόνους» σχολίασε ο υπουργός Προεδρίας Φέλιξ Μπολάνιος, λέγοντας ότι ο Γιάνο και ο Μποχόρκεθ ευθύνονταν για τις εκτελέσεις 45.000 Ισπανών.
Άλλωστε, η κληρονομιά της δικτατορίας του Φράνκο εξακολουθεί να διχάζει την Ισπανία, 40 χρόνια μετά τον θάνατό του και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Οι απολογητές του Φράνκο λένε ότι διαπράχθηκαν ακρότητες και από τις δύο πλευρές κατά τον εμφύλιο πόλεμο.
Κατά την εκταφή, έξω από την εκκλησία απόγονοι του στρατηγού φώναζαν «Ζήτω ο Κέιπο!», αλλά είχαν συγκεντρωθεί και μερικοί ακτιβιστές που έκαναν εκστρατεία ζητώντας να αποδοθεί δικαιοσύνη για τα θύματα της δικτατορίας.
Ο νέος νόμος ακυρώνει όλες τις καταδίκες που είχαν επιβληθεί για πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις ή λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού των κατηγορουμένων και επιτρέπει στο κράτος να ζητήσει την εκταφή θυμάτων που ενταφιάστηκαν σε ομαδικούς τάφους.
Η Πάκι Μακέδα, η πρόεδρος της οργάνωσης «Η μνήμη μας», είπε ότι συχνά αναρωτιόταν πώς αισθάνθηκε η γιαγιά της όταν επισκέφθηκε τη βασιλική της Μακαρένα, δεδομένου ότι ο Κέιπο ήταν υπεύθυνος για την εκτέλεση του προπάππου της και ενός θείου. «Εκπληρώνουμε ένα ιστορικό χρέος απέναντι στα θύματα του φρανκισμού. Μπαίνει έτσι τέλος στην ατιμωρησία», είπε η Μακέδα.
