«Ενας χειμώνας κοινωνικής δυσαρέσκειας διαγράφεται στον ορίζοντα», μια φράση που συμπύκνωσε το γενικό νόημα της εναρκτήριας ομιλίας του γενικού γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες στην ετήσια γενική συνέλευση του οργανισμού.
Η αλήθεια είναι ότι ο Γκουτέρες δεν είπε κάτι που δεν γνωρίζαμε ήδη στην πρώτη διά ζώσης συνέλευση μετά την έναρξη της πανδημίας και με ηχηρότατες απουσίες όπως αυτές των προέδρων της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και της Κίνας Σι Τζιπίνγκ και στην οποία κυριάρχησε, όπως ήταν αναμενόμενο, το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία.
Σε αυτόν, εξάλλου, αναφέρθηκε και ο γ.γ. του ΟΗΕ ως μία από τις σοβαρές και αλλεπάλληλες κρίσεις που πλήττουν την ανθρωπότητα. Παραδέχτηκε ότι «είμαστε μπλοκαρισμένοι από μια κολοσσιαία παγκόσμια δυσλειτουργία», επεσήμανε την παράλυση της διεθνούς κοινότητας παρά τους κινδύνους που αντιμετωπίζει και, μεταξύ άλλων, κάλεσε τις πλούσιες χώρες να φορολογήσουν τα κέρδη του τομέα των ορυκτών καυσίμων για να ανακατανείμουν τα έσοδα στις χώρες που επηρεάζονται από την κλιματική αλλαγή και στους πληθυσμούς που πλήττονται από τον πληθωρισμό.
Η «καυτή» επικαιρότητα γύρω από το Ουκρανικό με αφορμή τα δημοψηφίσματα που μόλις ανακοινώθηκαν για την προσάρτηση στη Ρωσία τεσσάρων επαρχιών της Ανατολικής και Νότιας Ουκρανίας αποτέλεσε έναν επιπλέον λόγο για να δοθεί ακόμα μεγαλύτερη προσοχή στο ζήτημα από την ήδη αναμενόμενη. Πολλοί ξένοι ηγέτες, είτε από το βήμα είτε στις παρυφές της συνέλευσης, καταδίκασαν αυτή την τελευταία κίνηση των φιλορωσικών αρχών στο κατεχόμενο τμήμα της Ουκρανίας. Μεταξύ αυτών ο Γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς, ο οποίος, στις παρυφές της συνέλευσης χαρακτήρισε «απαράδεκτα» τα «χαλκευμένα δημοψηφίσματα» που προωθεί η Μόσχα και τα οποία, όπως τόνισε, δεν καλύπτονται από το διεθνές δίκαιο.
Ο Σολτς όμως δήλωσε παράλληλα «εκνευρισμένος» με την προσπάθεια της Τουρκίας να ενταχθεί στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, στον οποίο πρωταρχικό ρόλο παίζουν η Ρωσία και η Κίνα, επισημαίνοντας ότι «δεν πρόκειται για έναν οργανισμό που παρέχει σημαντική συμβολή στην καλή, παγκόσμια συνύπαρξη». Πάντως, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προς τον οποίο κατευθύνονταν τα γερμανικά καρφιά, ανέβηκε στο βήμα με το τουπέ κάποιου που επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο περιφερειακού ηγέτη
και διαμεσολαβητή, παίζοντας σε πολλά ταμπλό.
Ο Τούρκος πρόεδρος, ο οποίος δεν έχασε την ευκαιρία να επιτεθεί στην Ελλάδα για το μεταναστευτικό και τη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη, είπε ότι η Τουρκία «προσπαθεί να είναι μέρος της λύσης» στις συγκρούσεις ανά τον κόσμο. Κάτι τέτοιο θεωρεί πως κάνει, σύμφωνα με την ομιλία του, με τις επιθέσεις κατά των Κούρδων στη Συρία και την υποστήριξή του προς το Αζερμπαϊτζάν στη διένεξή του με την Αρμενία. Αφού άγγιξε μια σειρά θεμάτων, όπως η αστάθεια στο Ιράκ και στη Λιβύη, η πείνα στην Αφρική, το Παλαιστινιακό, η καταπίεση των Ουιγούρων στην Κίνα και των Ροχίνγκια στη Μιανμάρ και το αντιμουσουλμανικό αίσθημα ανά τον κόσμο, ο Ερντογάν κάλεσε τα Ηνωμένα Εθνη να βρουν μια «αξιοπρεπή» έξοδο για όλες τις εμπόλεμες πλευρές στην Ουκρανία, σχολιάζοντας παράλληλα ότι ο διεθνής οργανισμός θα πρέπει να γίνει «πολύ πιο αποτελεσματικός και επιδραστικός».
Αργότερα, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν κατηγόρησε τη Ρωσία ότι προκάλεσε την «επιστροφή του ιμπεριαλισμού και των αποικιών» στην Ευρώπη με την εισβολή της στην Ουκρανία. «Η Γαλλία», τόνισε, «την απορρίπτει και θα επιδιώξει με πείσμα την ειρήνη». Ο Μακρόν κάλεσε τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ «να αναλάβουν δράση ούτως ώστε η Ρωσία να απορρίψει την οδό του πολέμου» και εξέφρασε την άποψη ότι το να μένει κανείς αμέτοχος δεν αποτελεί επιλογή.
Αλλοι ηγέτες που πήραν χθες τον λόγο αναφέρθηκαν λιγότερο στην Ουκρανία. Οπως ο ακροδεξιός πρόεδρος της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος μετέτρεψε το βήμα της γενικής συνέλευσης σε προεκλογική αρένα, καθώς τη μεθεπόμενη Κυριακή θα διεξαχθεί στη χώρα του ο πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών. Αλλοι δεν αναφέρθηκαν καθόλου, όπως ο πρόεδρος του Κιργιστάν, Σαντίρ Ζαπάροφ, ο οποίος επικεντρώθηκε στην πρόσφατη έξαρση των συνοριακών συγκρούσεων με το γειτονικό Τατζικιστάν.
Εννοείται πως σήμερα όλα τα βλέμματα θα είναι στραμμένα στην ομιλία του προέδρου Μπάιντεν, η οποία θα γίνει με καθυστέρηση μίας μέρας σε σχέση με ό,τι ορίζει το «εθιμοτυπικό» για τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Μια ομιλία που, όπως σχολίαζε το Associated Press, θα γίνει σε ένα πλαίσιο στο οποίο «οι διεθνείς δυναμικές έχουν αλλάξει δραματικά» από τον τελευταίο χρόνο και η οποία αναμένεται πως θα είναι εστιασμένη στον πόλεμο στην Ουκρανία και στη Ρωσία.
