«Η Γέφυρα του Λονδίνου έπεσε»

«Η βασίλισσα πέθανε. Ζήτω ο βασιλιάς»; Το ερώτημα φαντάζει παράταιρα αναχρονιστικό στον 21ο αιώνα, σε έναν κόσμο όλο και πιο περίπλοκο και δυστοπικό. Κατά τραγική ειρωνεία, πάντως, το αναδεικνύει μέχρι και η επιλογή ονομασίας των σχεδίων, που είχαν χρόνια τώρα καταστρωθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο εν αναμονή του θανάτου της γηραιάς βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ και τέθηκαν από προχθές σε εφαρμογή, με τη μοιραία «αυλαία» σε 70 χρόνια και επτά μήνες μιας ιστορικής μεν, πλην όμως διακοσμητικής, αδηφάγας, πνιγμένης στα σκάνδαλα και ενίοτε στο αίμα (βλ. Κύπρος) ηγεμονίας της.

Μια φανταστική φιγούρα, ο μονόκερος, επιλέχθηκε ως κωδικός για την επιχείρηση μεταφοράς της σορού της 96χρονης μονάρχη από το σκοτσέζικο κάστρο του Μπαλμόραλ –όπου εξέπνευσε το απόγευμα της Πέμπτης– στο Λονδίνο. Η καταστροφολογική και δυσοίωνη –για τα μοναρχικά και μη μελλούμενα– φράση «Η Γέφυρα του Λονδίνου έπεσε» είναι αυτή που δόθηκε στο πρωτόκολλο για την ταφή και την αμφιλεγόμενη διαδοχή της από τον (βυθισμένο σε σκάνδαλα, «ροζ» και διαφθοράς) πρωτότοκο γιο της, εφεξής βασιλιά Κάρολο Γ΄.

Η περίοδος του δεκαήμερου πένθους αναμένεται να κυλήσει με εγκώμια και διθυράμβους για τη βασιλεία της Ελισάβετ Β΄, αφήνοντας εκτός τις «μαύρες» της σελίδες.

Ομως η δημόσια συζήτηση για το τι μέλλει γενέσθαι με τη βρετανική μοναρχία έχει ήδη αρχίσει. Και όχι μόνο στο οικονομικά και κοινωνικά κλυδωνιζόμενο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι κρατικές επιχορηγήσεις της ζάπλουτης (φοροδιαφεύγουσας σύμφωνα με τα Paradise Papers) βασιλικής οικογένειας με τα λεφτά των φορολογούμενων φαντάζουν εξωφρενικές. Πολλώ δε μάλλον όταν η ενεργειακή και οικονομική κρίση πλέον εξωθεί όλο και περισσότερους Βρετανούς στη βίαιη φτωχοποίηση.

Πλέον επεκτείνεται στα 14 βασίλεια της Κοινοπολιτείας των Εθνών, που μέχρι και σήμερα έχουν ως αρχηγό του κράτους τον Βρετανό μονάρχη. Δεν πρόκειται μόνο για μικρά κράτη του Ειρηνικού και της Καραϊβικής, όπου ήδη πληθαίνουν οι φωνές για την αξίωση αποζημιώσεων για τα χρόνια της καταπιεστικής αποικιοκρατίας και της απάνθρωπης δουλείας. Περιλαμβάνουν επίσης την Αυστραλία και τον Καναδά, ο οποίος ανήκει στην ομάδα G7 των ισχυρότερων οικονομιών του πλανήτη…

Οχι τυχαία, το Reuters χαρακτηρίζει σε ανάλυσή του την Ελισάβετ ως «τον απόλυτο πρεσβευτή του εμπορικού σήματος “Βρετανία”», από την εποχή που έπαψε να αποτελεί αυτοκρατορία μέχρι και μετά το προβληματικό Brexit. «Ενα από τα μακροχρόνια χαρακτηριστικά της βασιλείας της ήταν ο ρόλος της χώρας ως μαγνήτη για το παγκόσμιο κεφάλαιο», εξηγεί ο αρθρογράφος Τζορτζ Χέι του διεθνούς πρακτορείου (καναδικής ιδιοκτησίας πια, αν και με έδρα το Λονδίνο).

«Οι 3.200 ετήσιες δημόσιες υποχρεώσεις της βασιλικής οικογένειας και οι πολυάριθμες επισκέψεις στο εξωτερικό λειτούργησαν σαν ένα είδος γιγαντιαίας διαφημιστικής εκστρατείας του “Αγοράστε βρετανικά”», παρατηρεί. Ομως ο νέος βασιλιάς Κάρολος και η βασιλική σύζυγος Καμίλα παραμένουν εξαιρετικά αντιδημοφιλείς για να φέρουν σε πέρας αυτόν τον ρόλο, σε μια περίοδο που «ο εθνικός δανεισμός οδεύει ξανά προς το 100% του ΑΕΠ» και «η ικανότητα της Βρετανίας να διατηρήσει το βιοτικό της επίπεδο εξαρτάται από την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και χρηματοοικονομικών ροών».

Στο μεσοδιάστημα, τα έξοδα για τη βασιλική κηδεία, τους εορτασμούς για τη στέψη του Καρόλου –που αναμένεται εντός ενός έτους–, τις εθνικές αργίες για όλα αυτά (με αναστολή της επιχειρηματικής και χρηματιστηριακής δραστηριότητας), την εκτύπωση νέων χαρτονομισμάτων, γραμματοσήμων και διαβατηρίων με το πορτρέτο του νέου βασιλιά, μέχρι και για τις συναφείς αλλαγές στις στολές στρατού και αστυνομίας θα επιβαρύνουν την ασθμαίνουσα βρετανική οικονομία με δισεκατομμύρια λίρες.

Χρυσώνοντας το χάπι, ο 73χρονος «πράσινος» ακτιβιστής-βασιλιάς Κάρολος ετοιμάζει εν έτει 2022 ένα μικρότερο, πιο σφιχτό μοναρχικό σχήμα, αναφέρουν διαρροές στον βρετανικό Τύπο. Ομως μοιραία στο μυαλό πολλών έρχεται ξανά τώρα το αντιμοναρχικό τραγούδι που είχαν κυκλοφορήσει οι Sex Pistols το μακρινό 1977, όταν η βασίλισσα Ελισάβετ γιόρταζε το αργυρό ιωβηλαίο της, συμπληρώνοντας τότε 25 χρόνια στον θρόνο. «Ο Θεός να σώζει τη βασίλισσα! Το φασιστικό καθεστώς! Σε έκαναν ηλίθιο», έλεγαν οι πρώτοι στίχοι του. «Ο Θεός να σώζει τη βασίλισσα, δεν είναι άνθρωπος και δεν υπάρχει μέλλον».