Η νέα Σιδηρά Κυρία είναι εδώ

Κανείς δεν έπεσε απ’ τα σύννεφα με τη χθεσινή αναγόρευση της νεοθατσερικής Λιζ Τρας ως νικήτριας στην κούρσα διαδοχής του Μπόρις Τζόνσον και, κατά συνέπεια, ως επόμενης -μη εκλεγμένης από τον λαό- πρωθυπουργού της Βρετανίας. Μια θέση-ηλεκτρική καρέκλα χωρίς την παραμικρή περίοδο χάριτος, αφού -εν μέσω πληθωριστικού σοκ και κυβερνητικής αδράνειας για την αντιμετώπισή του το τελευταίο δίμηνο, ελέω κενού εξουσίας- η χώρα του Brexit παραδέρνει μέσα σε μια «τέλεια» καταιγίδα πολλαπλών οξύτατων κρίσεων. Πρώτη και χειρότερη η ιλιγγιώδης εκτόξευση του κόστους ζωής, με επακόλουθο κίνδυνο την τραγική υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου εκατομμυρίων Βρετανών.

Παρά τις διάφορες γκάφες και την αλλοπρόσαλλη πολιτική της πορεία (αρχικά ως αντιθατσερική στο κόμμα των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, μετά ως… θατσερικότερη της Θάτσερ στους Τόρις, πρώτα κατά του Brexit, κατόπιν φανατικά υπέρ) η απερχόμενη υπουργός Εξωτερικών σχεδόν εξαρχής χαρακτηρίστηκε φαβορί έναντι του αντιπάλου της, Ρίσι Σούνακ, και η επικράτησή της ήταν πράγματι άνετη. Η ανάδειξή της όμως στην κορυφή της εξουσίας ήταν απόφαση λίγων, πάρα πολύ λίγων.

Από τα 172.437 επίσημα μέλη των κυβερνώντων Συντηρητικών -που πρόσκεινται παραδοσιακά στην πολύ δεξιά πτέρυγα του κόμματος και αποτελούν μόλις το 0,3% του βρετανικού εκλογικού σώματος (!)- την ψήφισαν 81.326 (57,4%), ενώ τον Σούνακ στήριξαν 60.399 (42,6%), καθώς και η πλειοψηφία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας των Τόρις. Η 47χρονη Τρας είναι η μόνη από τους τέσσερις συνολικά αρχηγούς των Τόρις, εκλεγμένους από τα μέλη του κόμματος, που συγκέντρωσε ποσοστό κάτω του 60% (Μπόρις Τζόνσον 66,4% το 2019, Ντέιβιντ Κάμερον 67,6% το 2005, Ιαν Ντάνκαν Σμιθ 60,7% το 2001).

Ηδη οι κακές γλώσσες αμφισβητούν (και) την εσωκομματική της νομιμοποίηση, πέρα από το γεγονός πως αρκετοί στην παράταξη των Συντηρητικών νοσταλγούν αμετανόητα τον ανέμελο Τζόνσον! Η Τρας πάντως τον υποστήριξε μέχρις εσχάτων, κερδίζοντας μπόλικους πόντους έναντι του Σούνακ που κατηγορείται ότι τον «μαχαίρωσε» πισώπλατα αφού η δική του παραίτηση από το υπουργείο Οικονομικών σήμανε την αρχή του τέλους του σκανδαλιάρη πρώην πρωθυπουργού.

Σε επίπεδο ευρύτερης δημοφιλίας ωστόσο, η θητεία της Τρας ξεκινά δυσοίωνα. Προτού αναλάβει καν την εξουσία και δώσει δείγμα γραφής, το 52% των Βρετανών θεωρούσε πως θα είναι μια κακή ή φριχτή πρωθυπουργός, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της YouGov. Με βάση χθεσινό γκάλοπ της ίδιας εταιρείας, μόνο ένας στους εφτά ερωτηθέντες -14%- αναμένει ότι θα κάνει καλύτερη δουλειά από τον Τζόνσον, ενώ 27% πιστεύει ότι θα κάνει χειρότερη.

«Θα υλοποιήσω ένα τολμηρό σχέδιο για να μειώσω τους φόρους και να αναπτύξω την οικονομία μας», διακήρυξε για άλλη μια φορά στην επινίκια ομιλία της η νέα Σιδηρά Κυρία της Βρετανίας (και τρίτη γυναίκα πρωθυπουργός μετά τη Μάργκαρετ Θάτσερ και την Τερέζα Μέι), χωρίς να αποσαφηνίζει πάλι την πολιτική που σκοπεύει να εφαρμόσει. Εχει δεσμευτεί πάντως ότι θα εξαγγείλει μέτρα στήριξης των χειμαζόμενων νοικοκυριών μέσα στην πρώτη βδομάδα ανάληψης των καθηκόντων της. Επισήμως παίρνει σήμερα το τιμόνι της χώρας, αφού λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τη βασίλισσα Ελισάβετ, την οποία θα επισκεφτεί στο κάστρο Μπαλμόραλ στη Σκοτία.

Σύμφωνα με διαρροές στα ΜΜΕ, το επιτελείο της εξετάζει οικονομικό πακέτο ύψους 100 δισ. λιρών και πιθανό πάγωμα των λογαριασμών ενέργειας, εν αναμονή της εκτίναξής τους κατά 80% μέσο όρο ήδη από τον ερχόμενο μήνα. Η Τρας υποσχέθηκε επίσης να «διαχειριστεί τα μακροπρόθεσμα ζητήματα που έχουμε με την προμήθεια ενέργειας», ενώ εμμέσως πλην σαφώς απέρριψε το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών (σημειωτέο πως οι Εργατικοί προηγούνται σταθερά στις δημοσκοπήσεις), υποστηρίζοντας ότι το 2024 θα οδηγήσει σε «μεγάλη νίκη» τους -βαθιά διχασμένους, ιδίως μετά τις εσωκομματικές εκλογές- Συντηρητικούς.

Τα καυτά προβλήματα με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπη είναι βουνό. Λόγω και των παρενεργειών του Brexit, η βρετανική οικονομία βρίσκεται στο χείλος μακρόχρονης ύφεσης, με την Τράπεζα της Αγγλίας να προβλέπει πως ο πληθωρισμός θα ξεπεράσει το 13% φτάνοντας σε επίπεδα αρχών δεκαετίας του ’80, εν μέσω εφιαλτικών προειδοποιήσεων οικονομολόγων της Goldman Sachs πως ενδέχεται να υπερβεί το 22% του χρόνου, αν δεν μειωθούν ώς τότε οι τιμές χονδρικής πώλησης της ενέργειας. Η κοινωνική δυσαρέσκεια φουντώνει ολοένα καθώς πολλές επιχειρήσεις, πέραν των νοικοκυριών, δυσκολεύονται ήδη να τα βγάλουν πέρα, την ώρα που εντείνεται και το απεργιακό μέτωπο με νέες κινητοποιήσεις επαγγελματικών κλάδων, οι οποίοι διεκδικούν κατά βάση αυξήσεις μισθών ως αντιστάθμισμα στην πληθωριστική λαίλαπα.

Ταυτόχρονα παραπαίει το βρετανικό ΕΣΥ, το πασίγνωστο NHS, που έχει γονατίσει από την πανδημία, τη μερική ιδιωτικοποίηση, την απορρύθμιση, την υποστελέχωση και την υποχρηματοδότηση. Ο δε πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται ακατάπαυστος, με τη φανατικά αντιρωσική βρετανική κυβέρνηση και επί Τζόνσον ώς τώρα και επί Τρας από σήμερα να στηρίζει ένθερμα -στρατιωτικά και οικονομικά- το Κίεβο, συμβάλλοντας έτσι και στην παράταση της σύρραξης. Δεν αποκλείεται δε το ξέσπασμα και εμπορικού πολέμου με την Ε.Ε., καθώς η νέα πρωθυπουργός εμμένει στα σχέδια μονομερούς αλλαγής του Πρωτοκόλλου για τη Βόρεια Ιρλανδία, μολονότι παραβιάζουν τη συμφωνία αποχώρησης από το ευρωπαϊκό μπλοκ.

Παρά τις εσωκομματικές προτροπές περί του αντιθέτου ώστε να μην τραυματιστεί περισσότερο η ενότητα του κόμματος, η Τρας αναμένεται να τοποθετήσει στο υπουργικό της συμβούλιο στελέχη πιστά στην ίδια όσο και στον Τζόνσον, τον οποίο και εγκωμίασε ξανά στη χθεσινή της ομιλία.

Ο στενός της σύμμαχος Κουάζι Κουάρτενγκ προβλέπεται να αναλάβει υπουργός Οικονομικών, ο Τζέιμς Κλέβερλι υπουργός Εξωτερικών και η Σουέλα Μπρέιβερμαν υπουργός Εσωτερικών στη θέση της Πρίτι Πατέλ, που υπέβαλε χθες παραίτηση. Η παλιά φίλη της Τρας, Τερέζ Κόφεϊ, αναμένεται να αναλάβει το χαρτοφυλάκιο της Υγείας, ενώ στο πόστο του προβλέπεται να παραμείνει ο υπουργός Αμυνας Μπεν Γουάλας. Σπάζοντας την παράδοση αλλά και τους κανόνες πολιτικής ευπρέπειας, η Τρας δεν αναμένεται να προσφέρει υπουργική θέση στον αντίπαλό της, Σούνακ.