Ο κ.Σόιμπλε είχε σχέδιο εδώ και 20 χρόνια

Έχουν περάσει περίπου δυο δεκαετίες από τότε που ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε παρουσίασε προτάσεις  για την κατεύθυνση που πρέπει να πάρει η Ε.Ε. και κατ’επέκταση στη συνέχεια και η ευρωζώνη. Ζητά κανονισμό «δίκην συντάγματος» και μια άνιση ομοσπονδιοποίηση σε μια Ευρώπη (τουλάχιστον) δυο ταχυτήτων, προβλέποντας έτσι με κάποιο τρόπο και κρίσεις, σαν αυτή της Ελλάδας.

Από τους πολύ ισχυρούς μέσα στους κόλπους των Χριστιανοδημοκρατών, που ήταν τότε στην κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Χέλμουτ Κολ, και πριν την εμφάνιση της Άνγκελα Μέρκελ στην πρώτη γραμμή, ο Σόιμπλε ως επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος είχε προσυπογράψει μια έκθεση -ένα μανιφέστο της κοινοβουλευτικής ομάδας του CDU/CSU- για ευρείες μεταρρυθμίσεις στην Ευρωπαική Ενωση «με στόχο να γίνουν οι θεσμοί πιο δημοκρατικοί και να καταστεί δυνατόν η ένταξη στο εγγύς μέλλον και χωρών από την Ανατολική Ευρώπη».

Το σχέδιο, με ημερομηνία 1η Σεπτεμβρίου 1994, που φιλοξενείται στον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τάσσεται υπέρ μιας Ευρώπης πολλών ταχυτήτων, με βασικό στόχο, όπως αναφέρει να απομακρυνθεί η Γερμανία μακριά από τους κινδύνους του εθνικισμού και να επικεντρωθεί στην σταθερότητα στην καρδιά της Ευρώπης, αφού έτσι θα ωφεληθούν και η Γερμανία και η Ευρώπη.  

Το έγγραφο που παρουσιάστηκε τότε στην Γερμανική Βουλή από το Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, χαρακτηρίζεται πολιτικά σημαντικό δεδομένου αφενός ότι ο κ. Σόμπλε ήταν η εξέχουσα φιγούρα των Χριστιανοδημοκρατών στο πλευρό του Χέλμουτ Κολ κι αφετέρου, διότι η Γερμανία είχε τότε την προεδρία της Ε.Ε.

Πέντε είναι οι γενικές προτάσεις που περιελάμβανε εκείνο το πρόγραμμα: 

•  περαιτέρω θεσμική εξέλιξη της Ένωσης
•  ενδυνάμωση του «σκληρού πυρήνα» της Ε.Ε.
•  ενδυνάμωση των γαλλο-γερμανικών σχέσεων
•  ενδυνάμωση των δυνατοτήτων της Ένωσης να αναλαμβάνει δράση σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας
•  διεύρυνση της Ε.Ε. προς την Ανατολική Ευρώπη.

Περιλαμβάνει ακόμα τα γνωστά ευχολόγια, όπως έχει αποδειχθεί εκ των υστέρων, για: καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, κοινή πολιτική για την μετανάστευση, καταπολέμηση της ανεργίας, κοινή κοινωνική πολιτική, διασφάλιση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και προστασία του περιβάλλοντος. 

Στο κρίσιμο θέμα όμως των θεσμικών μεταρρυθμίσεων, οι Χριστιανοδημοκράτες και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, πρότειναν πριν 20 χρόνια συγκεκριμένες θέσεις, που δεν απέχουν πολύ από αυτές που εκφράζει σήμερα ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών: ζητούν την εξέλιξη των δομών και των διαδικασιών στην Ε.Ε. έτσι ώστε να γίνουν πιο ομοσπονδιακές στη φύση τους και πιο δημοκρατικές. Αλλά όχι και τόσο… δημοκρατικές. Και όχι για όλους.

Στο κείμενο τους οι Γερμανοί πρότειναν τον σχεδιασμό ενός εγγράφου «δίκην Συντάγματος» με βάση το μοντέλο «ενός ομοσπονδιακού κράτους» και την αρχή της επικουρικότητας, η οποία θα πρέπει να περιγράφει σαφώς τις διαφορές των εξουσιών μεταξύ της Ε.Ε., των χωρών μελών και των περιφερειών και να ορίζει τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες. Σημειώνεται ότι η αρχή της επικουρικότητας ρυθμίζει την άσκηση των αρμοδιοτήτων στην Ε.Ε., δηλαδή ορίζει ότι η Ένωση μπορεί να παρέμβει σε τομείς οι οποίοι δεν εμπίπτουν την αποκλειστική της αρμοδιότητα μόνον εάν και στο βαθμό που οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης είναι αδύνατο να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη.

Ένας από τους στόχους ήταν η μεταρρύθμιση των θεσμών να γίνει προς την κατεύθυνση: η Ευρωβουλή να γίνει ένα κανονικό νομοθετικό σώμα, που να απολαμβάνει με ίδια δικαιώματα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, να δημιουργηθεί άλλο ένα σώμα των χωρών μελών και η Κομισιόν να πάρει την μορφή μιας ευρωπαϊκής κυβέρνησης.  

Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό και να αποφευχθεί αυτή η διακυβερνητική συνεργασία να οδηγήσει σε μια «Ευρώπη à la carte», στο έγγραφο των Χριστιανοδημοκρατών προτείνεται  αυτή τη γενική ιδέα της «Ευρώπης των πολλών ταχυτήτων» να γίνει θεσμός και να ενσωματωθεί στο σχεδιαζόμενο «Σύνταγμα», που αναφέρεται πιο πάνω.

Χαρακτηρίζεται δε ζωτικής σημασίας καμία χώρα να μην μπορεί να ασκεί το δικαίωμα του βέτο προκειμένου να εμποδίσει τις προσπάθειες άλλων χωρών, που είναι πρόθυμες και μπορούν να προχωρήσουν στην διαδικασία της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης.

Όσον αφορά στην ενδυνάμωση του «σκληρού πυρήνα» της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στο έγγραφο τους οι Χριστιανοδημοκράτες συνιστούν στη διαδικασία ενσωμάτωσης να ηγηθεί ένα «πυρήνας» πέντε χωρών μελών– που να αποτελείται από την Γερμανία, την Γαλλία, την Ολλανδία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο- η συνεργασία μεταξύ των οποίων θα πρέπει να επικεντρωθεί στις νέες πολιτικές, όπως ορίζονται από τις συνθήκες. 

Στο έγγραφο υπογραμμίζεται  ότι αυτός ο «σκληρός πυρήνας» θα μπορεί κάποια στιγμή να συμπεριλάβει κι άλλες χώρες, όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Βρετανία, εφόσον βέβαια έχουν επιλύσει «τα προβλήματα τους» και επιθυμούν να συμμετάσχουν στο σχέδιο.   

«Το νόημα ήταν να υπάρχει μια συμπαγής ομάδα που θα μπορούσε να εξουδετερώσει τις κεντρόφυγες τάσεις, οι οποίες θα προέκυπταν από τη διαδοχική διεύρυνση  και να εμποδίσει μια ευθυγράμμιση του Βορρά με τον Νότο», αναφέρεται στην ιστοσελίδα της ευρωβουλής. 

Οπως γράφει σήμερα ο αρθρογράφος του Spiegel  και των Financial Times, Βόλφγκανγκ Μινχάου:

«… Η ομοσπονδιοποίηση του Σόιμπλε είναι ριζικά διαφορετική από την ομοσπονδιοποίηση όπως την εννοεί ο επικεφαλής των Φιλελευθέρων στο Ευρωκοινοβούλιο, Γκι Φερχόφσταντ. Το σημείο-κλειδί της Ευρώπης του Σόιμπλε είναι η σύγκλιση του πυρήνα. Και από τη στιγμή που η Γερμανία είναι οικονομικά η πιο σημαντική και μεγαλύτερη χώρα στην ευρωζώνη, αυτό σημαίνει ότι όλες οι υπόλοιπες χώρες θα πρέπει να συγκλίνουν προς τη Γερμανία. Και όχι μόνο όσον αφορά στον δημοσιονομικό τομέα, αλλά και στον ιδιωτικό. 

»Η γερμανική οικονομία κατέγραψε μεγάλα πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών- φέτος περίπου στο 8% του ΑΕΠ. Αυτό είναι υπερβολικά πολύ. Αυτά τα πλεονάσματα προκύπτουν από τα πλεονάσματα των νοικοκυριών και τα πλεονάσματα του ιδιωτικού τομέα. Και αυτά με τη σειρά τους συγκλίνουν με τα εμπορικά πλεονάσματα, δηλαδή την διαφορά μεταξύ εισαγωγών- εξαγωγών.

»Επομένως οι ιδανικοί εταίροι για την Γερμανία σε μια νομισματική ένωση θα είναι άλλες χώρες που έχουν προσανατολισμό τις εξαγωγές, όπως η Ολλανδία. Για ένα τέτοιο τύπο ομοσπονδιοποίησης όμως δεν υπάρχουν πολλές χώρες που μπορούν να ακολουθήσουν – στην ευρωζώνη μπορεί να είναι πέντε ή έξι από τις 19 χώρες. Η Γαλλία θα παραμείνει στον πυρήνα του Σόιμπλε, αλλά για πολιτικούς λόγους. Το εάν η Ιταλία θα συμπεριληφθεί σε αυτό τον κύκλο των χωρών δεν είναι ακόμα σαφές…». 

Για τον Μινχάου το όραμα του Σόιμπλε για την Ευρώπη- παλιό και καινούργιο- έχει ομοσπονδιακή δομή συμπεριλαμβάνοντας την ιδέα ενός Ευρωπαίου υπουργού Οικονομικών και ενός ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Αλλά όπως επισημαίνει ο Μινχάου «ο στόχος μιας τέτοιας δομής δεν είναι μια δημοκρατικά νομιμοποιημένη οικονομική πολιτική, αλλά η υποχρέωση της συμμόρφωσης των υπολοίπων με τους κανόνες του Σόιμπλε. Ο Σόιμπλε δεν θέλει η Γερμανία να έχει δευτερεύοντα λόγο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ακριβώς το αντίθετο. Θέλει οι Ευρωπαίοι υπουργοί οικονομικών να ακολουθήσουν τη Γερμανία. Και ειδικά δεν θέλει να δώσει εξουσία σε κάποιο θεσμό που να αναγκάσει τη Γερμανία να μειώσει τα πλεονάσματα της, διότι σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να μειώσει δραστικά τους φόρους και να απορροφήσει τα χρέη».