Οκτώ προτάσεις για το κλίμα στο Ευρωκοινοβούλιο

Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει αποσπάσει την προσοχή από την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μειώσει τις εκπομπές ρύπων κατά 55% αυτή τη δεκαετία, αλλά τα σχέδια συνεχίζονται, και λόγω του πολέμου.

Οι ευρωβουλευτές συγκεντρώνονται αυτή την εβδομάδα στο Στρασβούργο για να ψηφίσουν σημεία της πράσινης νομοθεσίας, που θα αποτελέσουν τη βάση των διαπραγματεύσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τα κράτη – μέλη, από την ενίσχυση της φιλοδοξίας στις αγορές άνθρακα της περιοχής έως την ουσιαστική απαγόρευση των νέων αυτοκινήτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης έως το 2035.

Το τελευταίο πρόκειται να είναι ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα θέματα εν μέσω της πίεσης που ασκούν οι δεξιοί νομοθέτες να σταματήσουν τη σταδιακή κατάργηση. Εάν το πετύχουν, θα θέσουν σε κίνδυνο τη δέσμευση του μπλοκ να μειώσει τις εκπομπές σύμφωνα με τον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου.

Και όχι μόνο αυτό, αλλά οποιαδήποτε εξασθένιση των κλιματικών στόχων του μπλοκ θα σημάνει πιθανότατα και τη συνέχιση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα σε μια εποχή που η Ε.Ε. θέλει να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία.

Πιο αναλυτικά, από τις 10 π.μ. έως τις 3 μ.μ. σήμερα, οι ευρωβουλευτές στο Στρασβούργο θα συζητήσουν τις οκτώ προτάσεις-μαμούθ για το κλίμα που είναι προς ψήφιση. Μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προτάσεις της δέσμης μέτρων «Fit for 55» ήταν η φορολόγηση των ιδιωτών για τις εκπομπές τους από τη θέρμανση και τις μεταφορές. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο αντιπρόεδρός της Φρανς Τίμερμανς προώθησαν την πρόταση για την επέκταση του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων, ώστε να καλύπτει και τα ιδιωτικά νοικοκυριά, παρά τις αντιρρήσεις σημαντικού αριθμού μελών του Κολλεγίου των Επιτρόπων.

Το ένα τρίτο του Σώματος ζήτησε να συμπεριληφθούν οι διαφωνίες τους στα πρακτικά της συνεδρίασης, σε μια κατάσταση που έφτασε κοντά σε εξέγερση. Ορισμένοι έμπειροι πολιτικοί στην Επιτροπή, από όλες τις οικογένειες των τριών κομμάτων, φοβήθηκαν ότι η περαιτέρω φορολόγηση της βενζίνης και της οικιακής θέρμανσης θα προκαλούσε δημόσια αναταραχή και θα έπληττε τους φτωχότερους. Ενώ η Επιτροπή σχεδίαζε επίσης να αναδιανείμει τα χρήματα που θα εισπράττονταν για να αμβλύνει το πλήγμα στα φτωχότερα νοικοκυριά, τα κεφάλαια θα διαχειρίζονται από τις εθνικές κυβερνήσεις, οπότε δεν ήταν σαφές πόσα θα κατέληγαν στην πραγματικότητα στις τσέπες των ανθρώπων που πλήρωναν πραγματικά το τίμημα, δεδομένου ότι η Ε.Ε. σχεδίαζε επίσης να χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια για να εξαγοράσει κρίσιμες κυβερνήσεις όπως η Πολωνία.

Ενώ οι συνάδελφοί τους Επίτροποι δεν μπόρεσαν να σταματήσουν τη φον ντερ Λάιεν και τον Τίμερμανς, το Κοινοβούλιο είναι σε θέση να το κάνει. Οι κύριες ομάδες έχουν ήδη καταλήξει σε διακομματικό συμβιβασμό στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων (ENVI) για την εξαίρεση των ιδιωτικών νοικοκυριών από τη νέα τιμή άνθρακα στις μεταφορές και τη θέρμανση. Οι χώρες της Ε.Ε. αντιτίθενται επίσης στην επέκταση του ΣΕΔΕ στους ιδιώτες – οπότε η κίνηση της Επιτροπής είναι ουσιαστικά νεκρή.

Το βασικό ερώτημα είναι αν οι ευρωβουλευτές θα υποστηρίξουν το χρονοδιάγραμμα του επικεφαλής Μοχάμεντ Σαχίμ για τον τερματισμό της δωρεάν διανομής αδειών ETS (χρηματιστήριο ρύπων). Ο Σαχίμ προτείνει μια σταδιακή κατάργηση που θα ξεκινήσει το 2026 και θα ολοκληρωθεί το 2032, μια καθυστέρηση από την προθεσμία του 2030 που εγκρίθηκε οριακά από την ENVI, και έχει την υποστήριξη του S&D, των κεντρώων και πιθανότατα άλλων αριστερών ομάδων. Η επιτροπή βιομηχανίας και οι κεντροδεξιές ομάδες, ωστόσο, πιέζουν για μια πιο αργή σταδιακή κατάργηση, εισάγοντας παράλληλα μια σειρά από επιφυλάξεις και ευελιξίες.

Ένας συμβιβασμός σχετικά με το Κοινωνικό Ταμείο Κλίματος (SCF), που μειώνει το μέγεθός του, είναι αλληλένδετος με τη συμφωνία που καταργεί τη συμπερίληψη των ιδιωτικών νοικοκυριών στη νέα τιμή άνθρακα και έχει διακομματική υποστήριξη. Υπάρχουν λίγες σημαντικές τροπολογίες- το S&D θέλει να περιορίσει το ποσό της χρηματοδότησης που μπορεί να πηγαίνει στις ΜΜΕ αντί για τα νοικοκυριά.

Η έκθεση εγκρίθηκε στην επιτροπή περιβάλλοντος του ΕΚ (ENVI) με άνετη πλειοψηφία και δεν αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις. Οι δεξιοί ευρωβουλευτές θέλουν να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη ευελιξία (διάβαζε: παραθυράκια) για τις χώρες της ΕΕ προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους τους υπό το πρίσμα του πολέμου στην Ουκρανία. Η Αριστερά θέλει να αυξήσει τον συνολικό στόχο.

Η πρόταση των Πρασίνων για την εμπορία άνθρακα πέρασε οριακά στο ENVI. Για να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη πλειοψηφία, οι αριστερές ομάδες προτείνουν να παραχωρηθεί στις χώρες της ΕΕ μεγαλύτερη ευελιξία στην επίτευξη των στόχων, ώστε να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των φυσικών διαταραχών, όπως οι πυρκαγιές και οι ξηρασίες. Το ΕΛΚ, εν τω μεταξύ, θέλει ένα «ρυθμιστικό μορατόριουμ» για να αποτρέψει τυχόν νέα κλιματικά πρότυπα και υψηλότερους στόχους για τις εταιρείες που επηρεάζονται από τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία. Κανείς, εκτός από την ακροδεξιά, δεν επιθυμεί έναν συνολικά χαμηλότερο στόχο.

Η ψηφοφορία για αυτό περιλαμβάνει μια κρίσιμη τελική κλήση για το αν θα τερματιστεί η πώληση αυτοκινήτων και φορτηγών με κινητήρα εσωτερικής καύσης το 2035, με την αύξηση των στόχων μείωσης των εκπομπών CO2 σε ολόκληρο τον στόλο για τις αυτοκινητοβιομηχανίες το 2025 και το 2030. Οι συντηρητικοί ευρωβουλευτές θέλουν να μειώσουν αυτή την εντολή μηδενικών εκπομπών στο 90% και θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν αρκετή υποστήριξη για να κάνουν αυτή την αλλαγή στην τελική νομοθεσία – θα είναι πολύ κοντά.