Aγανακτισμένοι πια (και) από τη συνεχή φτωχοποίησή τους –η οποία τώρα εντείνεται με κερδοσκοπικές πρακτικές, αγορές πανικού και την επιβολή δελτίου στην αγορά βασικών αγαθών, όπως ζάχαρης και λαδιού– πολίτες κατέκλυσαν για δεύτερη νύχτα χθες τους δρόμους τουρκικών μεγαλουπόλεων, χτυπώντας κατσαρόλες και φωνάζοντας το σύνθημα «Παραιτήσου!».
Η αντιπολίτευση –συνασπιζόμενη ενόψει των προγραμματισμένων για το 2023 διπλών εκλογών– τον κατηγορεί για «καμένη γη» και «προδοσία», με τον ηγέτη του κεμαλικού CHP, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, να χρησιμοποιεί ως συγκριτικό μέτρο… κακομοιριάς τον σχεδόν τριπλάσιο βασικό μισθό στην Ελλάδα.
Ομως ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν –ορκισμένος «εχθρός» των υψηλών επιτοκίων, λάτρης των θεωριών συνωμοσίας και εμπνευστής μιας παντελώς ανορθόδοξης νομισματικής πολιτικής– αποκλείει κάθε ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών και μιλά απτόητος για «πόλεμο οικονομικής ανεξαρτησίας».
Συνειδητά, δε, προκαλεί το νέο ξεπούλημα της τουρκικής λίρας –που συνέχισε χθες την πτωτική πορεία της, αν και με πιο συγκρατημένους ρυθμούς, συγκριτικά με το συναλλαγματικό κραχ της Τρίτης– ενόσω ο ίδιος «τζογάρει» με τις ζωές των πολιτών και με τους οικονομικούς δείκτες.
Κατά την οικονομικά έωλη θεώρηση του Ταγίπ Ερντογάν –η οποία εν μέρει υπαγορεύεται από τον ισλαμικό… αφορισμό των επιτοκίων–, η εκτίναξη του πληθωρισμού (20% στα «χαρτιά», πολλαπλάσιος στην πράξη), δεν είναι παρά μια προσωρινή… παρενέργεια στο νέο οικονομικό «θαύμα» του.
Πρακτικά, ο Τούρκος πρόεδρος «ποντάρει τα ρέστα» του σε διψήφιους ρυθμούς ανάπτυξης και στο φθηνό χρήμα, με στόχο την ενίσχυση των εξαγωγών –παρά το ότι η εσωτερική παραγωγή εξαρτάται από εισαγωγές πρώτων υλών και ενέργειας– και σαφώς περισσότερες ξένες επενδύσεις.
Αυτές, δε, έρχονται τώρα από πάλαι ποτέ άσπονδους εχθρούς της γείτονος, νυν Δυτικούς συμμάχους, όπως σηματοδοτεί η χθεσινή επίσκεψη στην Αγκυρα του πρίγκιπα-διαδόχου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζάγεντ αλ Ναχιάν.
Αφήνοντας κατά μέρος τις κατηγορίες ότι το Αμπου Ντάμπι στήριξε τους γκιουλενιστές στην απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, καθώς και τη διμερή γεωπολιτική αντιπαλότητα –που εκτείνεται από την ευρύτερη Μέση Ανατολή έως τη Λιβύη– η Αγκυρα έστρωσε «κόκκινο χαλί» στον de facto ηγέτη των ΗΑΕ.
Αφενός, καλωσορίζοντας τις συμφωνίες επενδύσεων ύψους 10 δισεκατομμυρίων (πετρο)δολαρίων, που δίνουν «το φιλί της ζωής» στην κλυδωνιζόμενη τουρκική οικονομία. Αφετέρου, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στις διμερείς σχέσεις, ενόσω η Τουρκία επιχειρεί να σπάσει τη διεθνή της απομόνωση, «φλερτάροντας» παράλληλα έντονα με την Αίγυπτο και το Ισραήλ.
Είναι ωστόσο εξαιρετικά αμφίβολο εάν ο εξαθλιωμένος μέσος Τούρκος έχει πλέον αποθέματα υπομονής και την πολυτέλεια του χρόνου για να δει εάν και πότε θα ευοδωθούν οι νεο-οθωμανικοί πειραματισμοί του Ερντογάν στην οικονομία και στην εξωτερική πολιτική.
Η τουρκική λίρα έχει ήδη χάσει το 43% της αξίας της έναντι του δολαρίου από τις αρχές του χρόνου, ροκανίζοντας το ισχνό εισόδημα της πλειονότητας των πολιτών, και δη των εξαθλιωμένων ψηφοφόρων του ισλαμοσυντηριτικού AKP. Οι δε εξοργιστικές δηλώσεις κυβερνητικών βουλευτών, όπως αυτή του Ουούρ Αντεμις, ότι «δεν θα γίνουν παραχωρήσεις στην ασφάλεια» ακόμη κι αν ο τουρκικός πληθυσμός θα πρέπει να τρέφεται «με κρεμμύδια και ψωμί για μήνες», ρίχνουν κι άλλο… ακριβό πια «λάδι στη φωτιά» της λαϊκής οργής.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, όπου η εθνικιστική συμμαχία του AKP με τους εθνικιστές του MHP του Γκρίζου Λύκου Ντεβλέτ Μπαχτσελί, όχι μόνο απέχει μακράν της αυτοδυναμίας, αλλά βλέπει την πρωτοκαθεδρία της να απειλείται ευθέως από τον σημερινό αντιπολιτευτικό συνασπισμό.
Στο μεσοδιάστημα, τα σενάρια για την αναγκαιότητα νέας προσφυγής της Τουρκίας στο ΔΝΤ δίνουν και παίρνουν. Παρ’ όλα αυτά, η ποδηγέτηση της Κεντρικής Τράπεζας από τον Ερντογάν κάνει τα περιθώρια να στενεύουν και σε αυτό τον τομέα.
Κι αν και είναι νωρίς για την εξαγωγή συμπερασμάτων, πολλοί στη γείτονα ήδη μιλούν για μια τραγική ειρωνεία της τύχης, καθώς μια οικονομική κρίση, ανάλογη με αυτή που ανέδειξε πριν από 19 χρόνια στην εξουσία το AKP του Ερντογάν, μπορεί τώρα να το κατεδαφίσει.
