Πρόωρες εκλογές στην Πορτογαλία, όπλο του Αντόνιο Κόστα τα εμβόλια

Ο κύβος ερρίφθη και η Πορτογαλία πάει σε πρόωρες εκλογές στις 30 Ιανουαρίου, σχεδόν δύο χρόνια νωρίτερα από τις προγραμματισμένες. Ενας από τους καθοριστικότερους παράγοντες, που θα βοηθήσει τον πρωθυπουργό Αντόνιο Κόστα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα του να κατακτήσουν όχι μόνο την πρωτιά αλλά ίσως και την αυτοδυναμία, είναι η εξέλιξη της πανδημίας, την ώρα μάλιστα που στα περισσότερα κράτη της Ευρώπης ο υγειονομικός εφιάλτης έχει επιστρέψει.

Η Πορτογαλία όμως δρέπει (προς το παρόν τουλάχιστον) τους καρπούς των συγκροτημένων ενεργειών της, αποτελώντας μια σπάνια… όαση πίστης στην κοινή λογική και μη πολιτικοποίησης της επιστήμης: ανήκει στις χώρες με την υψηλότερη εμβολιαστική κάλυψη παγκοσμίως, αφού η κυβέρνηση Κόστα και οι υγειονομικές αρχές έχουν πετύχει ώς τώρα να εμβολιάσουν πλήρως τουλάχιστον το 86,2% του πληθυσμού των 10,3 εκατομμυρίων, σύμφωνα με τον ιστότοπο «Our World in Data».

«Η Πορτογαλία έχει σχεδόν ξεμείνει από ανθρώπους να εμβολιάσει» ήταν ο εντυπωσιακός τίτλος δημοσιεύματος της Washington Post ήδη από τις 30 Σεπτεμβρίου. «Η ενδημική Covid-19 έχει φτάσει στην Πορτογαλία», έγραφε αξιομνημόνευτα η Wall Street Journal στις 24 Οκτωβρίου, επισημαίνοντας ότι η μικρή χώρα της Ιβηρικής «ήρε πρόσφατα πολλούς περιορισμούς, σε μια προσεκτική επιστροφή στην κανονικότητα».

Οταν στα περισσότερα κράτη-μέλη της Ε.Ε. τα αρνητικά ρεκόρ κρουσμάτων και θανάτων σπάνε ξανά το ένα μετά το άλλο και τα περιοριστικά μέτρα επανέρχονται σε μικρότερη ή μεγαλύτερη κλίμακα, η Πορτογαλία και δη η κυβέρνηση Κόστα δείχνει να έμαθε από τα τραγικά λάθη της στο πρόσφατο παρελθόν. Θυμίζουμε ότι την πάτησε άσχημα δύο φορές φέτος, στην αρχή και στο τέλος μάλιστα της εξάμηνης προεδρίας της στο ευρωπαϊκό μπλοκ (Γενάρη και Ιούνη), αίροντας πρώιμα τους περιορισμούς και πληρώνοντας βαρύτατο επιδημιολογικό τίμημα.

Τα πράγματα τώρα φαίνεται πως έχουν αλλάξει άρδην. «Μια δημοφιλής μαζική εμβολιαστική εκστρατεία έχει βοηθήσει, μέχρι στιγμής, την Πορτογαλία να τιθασεύσει σε μεγάλο βαθμό την Covid-19», σχολίαζε το Associated Press, σημειώνοντας ότι «στη χώρα αναφέρονται κατά μέσον όρο λιγότερα από 1.000 νέα κρούσματα τη μέρα από τα μέσα Σεπτέμβρη, με τους θανάτους σε μονοψήφια νούμερα». Ενδεικτικά, την Πέμπτη καταγράφτηκαν 1.382 νέες μολύνσεις και 4 νεκροί -σε σύνολο 18.184-, με βάση τα δεδομένα του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς.

Το μεγάλο στοίχημα τώρα για τον Πορτογάλο πρωθυπουργό είναι να διατηρηθεί κατά το δυνατόν η καλή επιδημιολογική εικόνα και να μην ξεθωριάσει σιγά σιγά, σαν την ανοσία που παρέχουν τα εμβόλια, η επιτυχία του προγράμματος εμβολιασμού. Σημαντικά οφείλεται εξάλλου και στο ότι η κυβέρνηση κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών, περνώντας στη συνείδησή τους τη διαδικασία ανοσοποίησης όχι ως (μικρο)πολιτική αλλά ως εθνική/συλλογική υπόθεση.

Η αφορμή λοιπόν για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες -η καταψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού από τους άτυπους πλην μέχρι πρότινος σταθερούς κοινοβουλευτικούς συμμάχους της κυβέρνησης μειοψηφίας του Κόστα, Μπλοκ της Αριστεράς και Κομμουνιστικό Κόμμα- μπορεί να αποδειχτεί «χρυσή ευκαιρία» για τον Σοσιαλιστή πρωθυπουργό να επανεκλεγεί πανηγυρικά, αφού πιστώνεται το εμβολιαστικό «θαύμα» της χώρας. Το κόμμα του (PS) έρχεται μόνιμα πρώτο στις δημοσκοπήσεις με ποσοστό γύρω στο 39%.

Ακόμα κι αν αποτύχει να κατακτήσει αυτοδυναμία, το PS θα μπορούσε να συνασπιστεί με το μικρό φιλοζωικό κόμμα PAN για να σχηματίσουν κυβέρνηση, αποξενώνοντας τις αριστερές παρατάξεις που βλέπουν τα δημοσκοπικά τους ποσοστά να συρρικνώνονται μετά την άτυπη συμφωνία να στηρίξουν τον Κόστα. Παράλληλα, ο βασικός δεξιός του αντίπαλος, το κόμμα PSD, βρίσκεται σε φάση εσωτερικής φαγωμάρας και ανάδειξης νέου αρχηγού, με τις δημοσκοπικές του επιδόσεις να κυμαίνονται στο 27%. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί πάντως η άνοδος του ακροδεξιού Chega (Αρκετά), που αγγίζει στα γκάλοπ το 9%.