Ανοιχτές πληγές, αναπάντητα ερωτήματα έναν χρόνο μετά

Ενας χρόνος συμπληρώθηκε την Τρίτη από εκείνο το βράδυ της 2ας Νοεμβρίου του 2020, της τρομοκρατικής επίθεσης με ισλαμιστικό υπόβαθρο στο κέντρο της Βιέννης, που αποτέλεσε ένα βαρύ πλήγμα στο αίσθημα ασφάλειας των ανθρώπων που ζουν στην αυστριακή πρωτεύουσα.

Κατά την τρομοκρατική επίθεση που είχε διαρκέσει συνολικά εννέα λεπτά της ώρας πριν ο ίδιος εξοντωθεί από τα πυρά των αστυνομικών, ο 20χρονος μοναδικός δράστης, με αυστριακή και βορειομακεδονική υπηκοότητα, είχε αφήσει πίσω του τέσσερις νεκρούς και 23 τραυματίες, πυροβολώντας πολλές δεκάδες φορές αδιακρίτως γύρω του με τα δύο πυροβόλα όπλα που έφερε πάνω του. Λίγα εικοσιτετράωρα μετά την τρομοκρατική επίθεση, η αυστριακή κυβέρνηση συνασπισμού Λαϊκού Κόμματος και Πράσινων είχε αναγγείλει ένα νέο «αντιτρομοκρατικό πακέτο», που, μεταξύ άλλων, προβλέπει την προληπτική ηλεκτρονική παρακολούθηση επικίνδυνων ατόμων που έχουν αποφυλακιστεί -όπως ο δράστης της επίθεσης- καθώς επίσης και την αποκαλούμενη «προληπτική κράτηση».

Στην τελική της έκθεση, η εξεταστική επιτροπή για διερεύνηση πιθανών παραλείψεων των Αρχών πριν από την τρομοκρατική επίθεση στη Βιέννη, επισήμαινε κυρίως παραλείψεις εκ μέρους της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος, με τον Αυστριακό υπουργό Εσωτερικών Καρλ Νέχαμερ να ανακοινώνει την περασμένη άνοιξη μια γενική μεταρρύθμιση της υπηρεσίας.

Εναν χρόνο μετά, ένα είναι σίγουρο: ότι υπήρχαν πολλές ευκαιρίες για να έχει αποτραπεί μια παρόμοια επίθεση, ενώ οι τραυματίες και οι οικείοι των τεσσάρων νεκρών νιώθουν σήμερα αφημένοι στη μοίρα τους από το κράτος, το οποίο, εκτός από μια αποζημίωση ύψους 2.200 ευρώ, κάποια έξοδα κηδείας και την πληρωμή δέκα ωρών ψυχοθεραπείας, δεν προχώρησε καν στην έκφραση κάποιας συγγνώμης. Φωτεινή εξαίρεση ο ομοσπονδιακός πρόεδρος της Αυστρίας Αλεξάντερ Βαν ντερ Μπέλεν, ο οποίος απέστειλε σχετικές επιστολές συμπαράστασης, ενώ μόνον πρόσφατα ανακοινώθηκε η πρόθεση της πολιτείας για τη δημιουργία ενός ταμείου αποκατάστασης των θυμάτων της τρομοκρατικής επίθεσης, ύψους 2,2 εκατομμυρίων ευρώ.

Στα μέσα του περασμένου Μαΐου, οι συνήγοροι του κράτους είχαν απορρίψει οποιονδήποτε εξωδικαστικό συμβιβασμό κατά την τότε δίκη στο Περιφερειακό Δικαστήριο Αστικών Υποθέσεων της Βιέννης -που αναβλήθηκε αμέσως μετά την έναρξή της- για το θέμα αποζημίωσης θυμάτων της τρομοκρατικής επίθεσης. Εξι και πλέον μήνες από το τρομοκρατικό χτύπημα, η μητέρα της νεαρής γυναίκας που είχε πέσει νεκρή από τους πυροβολισμούς του δράστη είχε προσφύγει στη Δικαιοσύνη κατά του αυστριακού κράτους, θεωρώντας ότι η επίθεση θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν δεν υπήρχαν παραλείψεις και ολιγωρία των Αρχών.

Στην αγωγή έχει υπάρξει ήδη απάντηση από την Αυστριακή Δημοκρατία, η οποία αρνείται υπαιτιότητα και παράτυπη συμπεριφορά εκ μέρους των κρατικών αρχών, από τις οποίες, όπως τονίζεται, είχαν γίνει τότε οι σωστές ενέργειες σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, από το μεγαλύτερο κόμμα της αυστριακής αντιπολίτευσης, το Σοσιαλδημοκρατικό, είχε επισημανθεί από την αρχή ότι «η Δημοκρατία δεν επιτρέπεται να αποποιείται την ευθύνη της».

Το μεγάλο ερώτημα στη διαδικασία είναι εάν οι Αρχές έκαναν τα πάντα για να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο τρομοκρατικής επίθεσης και σε αυτό απαντά «όχι» ο γνωστός νομικός Νόρμπερτ Βες, ο οποίος, εκπροσωπώντας τη μητέρα του φοιτητή Καλών Τεχνών που σκοτώθηκε κατά την επίθεση, τονίζει ότι «είναι πραγματικά η επιθυμία της οικογένειας του θύματος η Δημοκρατία της Αυστρίας να αναλάβει εδώ την ευθύνη». Τέλη του περασμένου Φεβρουαρίου, ο δήμαρχος και τοπικός κυβερνήτης της πόλης και του ομόσπονδου κρατιδίου της Βιέννης, Μίχαελ Λούντβιγκ, είχε κάνει στην πλατεία Ντέσιντερ-Φρίντμαν, που υπήρξε ένα από τα σημεία της τρομοκρατικής επίθεσης, τα αποκαλυπτήρια λιτής γρανιτένιας αναμνηστικής στήλης με την επιγραφή «Στη μνήμη των θυμάτων της τρομοκρατικής επίθεσης στις 2 Νοεμβρίου 2020».

Το τρομοκρατικό χτύπημα ήταν, σύμφωνα με τους ειδικούς, βαρύ πλήγμα στο αίσθημα ασφάλειας των κατοίκων της Βιέννης, η οποία, σχεδόν επί δεκαετίες, έμενε «άθικτη» από παρόμοιες επιθέσεις. Ωστόσο, ήταν μάλλον απίθανο η Αυστρία να παραμείνει για πάντα «νησί των ευλογημένων», όπως χαρακτηριζόταν η χώρα την εποχή του ιστορικού καγκελαρίου της, του σοσιαλδημοκράτη Μπρούνο Κράισκι, ο οποίος κυβέρνησε μεταξύ 1970 και 1983.