Είναι η πυρηνική ενέργεια πράσινη;

Είναι το φυσικό αέριο και η πυρηνική ενέργεια πράσινα; Αυτό το ερώτημα πρέπει να απαντήσει η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, καθώς η Ε.Ε. ετοιμάζεται να αποφασίσει ποιες πηγές ενέργειας θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως περιβαλλοντικά βιώσιμες για επενδυτικούς σκοπούς.

Όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι η απάντηση είναι «ναι». Η απόφαση σχετικά με το τι μετράει ως πράσινο είναι ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων στην Ένωση αυτό το φθινόπωρο, επειδή θα κατευθύνει τις δημόσιες αλλά και τις ιδιωτικές επενδύσεις. Ένας μεγάλος αριθμός χωρών της Ε.Ε. πιέζει να συμπεριληφθεί η πυρηνική ενέργεια, καθώς και το φυσικό αέριο, σε αυτό που οι τεχνοκράτες της Ε.Ε. στον ευρωπαϊκό ορισμό για το τι χαρακτηρίζεται ως περιβαλλοντικά βιώσιμο.

Οι ηγέτες της βιομηχανίας και οι κυβερνήσεις, τόσο στην Ευρώπη όσο και σε όλο τον κόσμο, παρακολουθούν στενά τη συζήτηση. Τελικά, η ιδέα είναι ότι η σχετική ταξινόμηση θα αποτελέσει κατευθυντήρια αρχή όχι μόνο για την Ε.Ε. και τις εθνικές κυβερνήσεις όταν αποφασίζουν ποιες βιομηχανίες θα επιδοτήσουν, αλλά και για τις χρηματοπιστωτικές αγορές όταν αποφασίζουν πού θα επενδύσουν.

Οι ηγέτες των «27» έδωσαν τον τόνο την περασμένη εβδομάδα στη σύνοδο κορυφής τους στις Βρυξέλλες. Η Γερμανίδα Άνγκελα Μέρκελ, ο Ιταλός Μάριο Ντράγκι, ο Γάλλος Εμανουέλ Μακρόν και ο Έλληνας Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν μεταξύ εκείνων που κάλεσαν την Επιτροπή να υποβάλει γρήγορα σχέδιο. Δύο αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η απόφαση αναμένεται τον Νοέμβριο. Ο Μακρόν, ο οποίος υποστηρίζεται από αρκετούς ηγέτες της Ανατολής αλλά και από ορισμένες χώρες του Νότου, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, έχει υποστηρίξει ότι η πυρηνική ενέργεια είναι απαραίτητη για τη μείωση των εκπομπών και την ενίσχυση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Γαλλία παράγει περίπου τα τρία τέταρτα της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνική ενέργεια και διαθέτει ισχυρή πυρηνική βιομηχανία. Εδώ και μήνες ηγείται των πιέσεων για να ξανακάνει την πυρηνική ενέργεια σπουδαία και εξασφάλισε την υποστήριξη μιας ομάδας χωρών κυρίως του ανατολικού μπλοκ, όπως αναφέρεται σε αυτή την πρόσφατη δήλωση.

Η Γερμανία καταργεί σταδιακά την πυρηνική ενέργεια, αλλά και τον άνθρακα – και ως εκ τούτου εξαρτάται όλο και περισσότερο από το φυσικό αέριο για να συμπληρώσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η γερμανική βιομηχανία πίεσε να συμπεριληφθεί το φυσικό αέριο ως «μεταβατική» λύση, επειδή είναι λιγότερο βρώμικο από τον άνθρακα. Αλλά δημοσίως, η κυβέρνηση έχει αποφύγει να μιλήσει υπέρ του φυσικού αερίου.

Δύο αξιωματούχοι δήλωσαν στο Politico ότι η απόφαση της Ε.Ε. για τη φορολογική ταξινόμηση θα μπορούσε να ληφθεί τον Νοέμβριο, στην τελευταία ανάσα της θητείας της Άνγκελα Μέρκελ – αποφεύγοντας έτσι μια μεγάλη σύγκρουση με τους Πράσινους, από τις ισχυρότερες αντιπυρηνικές δυνάμεις της ηπείρου, οι οποίοι ετοιμάζονται να εισέλθουν στη γερμανική κυβέρνηση.

Πάντως, πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι έτοιμη να χαρακτηρίσει τόσο την πυρηνική ενέργεια όσο και το φυσικό αέριο ως «περιβαλλοντικά βιώσιμες» (η φράση που χρησιμοποιείται στον επίσημο ορισμό της Επιτροπής για την ταξινόμηση). Τέσσερις αξιωματούχοι που γνωρίζουν τις συζητήσεις δήλωσαν ότι θα παρουσιάσει και τα δύο ως πακέτο – για να ικανοποιήσει τόσο το στρατόπεδο υπέρ της πυρηνικής ενέργειας όσο και το στρατόπεδο υπέρ του φυσικού αερίου και να αποφύγει τη δημιουργία πλειοψηφιών αποκλεισμού από τις χώρες.

Η Φον Ντερ Λάιεν υπαινίχθηκε έντονα στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά τη σύνοδο κορυφής την περασμένη εβδομάδα ότι η Επιτροπή συσπειρώνεται γύρω από αυτή τη θέση. «Χρειαζόμαστε μια σταθερή πηγή, την πυρηνική- και κατά τη διάρκεια της μετάβασης, φυσικά, το φυσικό αέριο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο -όπως έχουμε ήδη δηλώσει ως Επιτροπή τον Απρίλιο- θα παρουσιάσουμε την πρότασή μας για την ταξινόμηση».

Υπήρξε αντίσταση από χώρες όπως το Λουξεμβούργο και η Αυστρία, αλλά τέσσερις αξιωματούχοι και διπλωμάτες δήλωσαν ότι δεν έχουν τους αριθμούς για να εμποδίσουν το φυσικό αέριο και την πυρηνική ενέργεια να συμπεριληφθούν στο κείμενο. Πράγματι, η επικαιροποίηση της ταξινόμησης θα είναι μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, που σημαίνει ότι η Επιτροπή έχει το προβάδισμα και οι χώρες θα χρειαστούν ειδική πλειοψηφία για να την εμποδίσουν, δήλωσαν οι αξιωματούχοι.

Η επίτροπος Ενέργειας, Κάντρι Σίμσον, δήλωσε χθες στους υπουργούς Ενέργειας της Ε.Ε. ότι η επιτροπή ανταγωνισμού των Βρυξελλών έχει αρχίσει να συγκεντρώνει στοιχεία σχετικά με το κατά πόσον η εκτίναξη των τιμών ενέργειας μπορεί να αποδοθεί σε παράνομες δραστηριότητες οποιουδήποτε από τους κύριους προμηθευτές φυσικού αερίου της Ε.Ε. 

Στο μεταξύ, το υπουργείο Ενέργειας της Γερμανίας υπέβαλε την Τρίτη δεσμευτική γνωμοδότηση προς τις ρυθμιστικές αρχές, στην οποία αναφέρεται ότι η πιστοποίηση του αγωγού Nord Stream 2 που ανήκει στη Gazprom δεν αποτελεί απειλή για την ασφάλεια του εφοδιασμού, μία ημέρα μετά την προειδοποίηση των ΗΠΑ προς το Βερολίνο να μην προχωρήσει πιο γρήγορα από ό,τι είναι απαραίτητο στη διαδικασία. Αυτή η βιασύνη είναι πιθανό να τεθεί στο τραπέζι της συνάντησης του Γερμανού υπουργού Ενέργειας και Οικονομίας, Πέτερ Αλτμάιερ, σήμερα το πρωί με την Επίτροπο Ανταγωνισμού, Μαργκρέτε Βεστάγκερ.

Η Gazprom ζήτησε από τη Μολδαβία να αλλάξει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ε.Ε. και να καθυστερήσει τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις στην αγορά ενέργειας με αντάλλαγμα φθηνότερο φυσικό αέριο, αναφέρουν οι Financial Times.