Γράφοντας εκεί που δεν πιάνει μελάνι το προεκλογικό μανιφέστο των Τόρις, αλλά και την έντονη εσωκομματική γκρίνια, ο Μπόρις Τζόνσον εξήγγειλε χθες την επιβολή πακέτου αύξησης της φορολογίας, ύψους 12 δισεκατομμυρίων λιρών ετησίως για τα επόμενα τρία χρόνια. Ο νέος φόρος αποσκοπεί, και καλά, τόσο στην αντιμετώπιση των συσσωρευμένων προβλημάτων και των τεράστιων καθυστερήσεων σε ραντεβού και χειρουργεία του βρετανικού ΕΣΥ (NHS), όσο και στην αναδιαμόρφωση της κοινωνικής πρόνοιας.
Επικαλούμενος αφενός το ποσό των 407 δισ. λιρών που έχει δαπανήσει ώς τώρα η κυβέρνησή του για να διαχειριστεί την υγειονομική και οικονομική κρίση από τον νέο κορονοϊό και αφετέρου τις προβλέψεις ότι θα διπλασιαστούν τα κόστη πρόνοιας τις επόμενες δύο δεκαετίες εξαιτίας της γήρανσης του πληθυσμού, ο Τζόνσον έκανε λόγο για μια «δύσκολη αλλά υπεύθυνη απόφαση», την οποία έχουν αποφύγει να πάρουν οι προηγούμενες κυβερνήσεις των Τόρις και των Εργατικών προκειμένου να ανακουφίσουν και να χρηματοδοτήσουν το NHS και το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, που πάσχουν σοβαρά και από υποστελέχωση – πόσο μάλλον μετά το Brexit και την πολυπληθή αποχώρηση μη Βρετανών εργαζομένων. Για προσλήψεις, βέβαια, ούτε λόγος…
Από τον ερχόμενο Απρίλιο, λοιπόν, αυξάνονται κατά 1,25% οι εισφορές εθνικής ασφάλισης για εργαζόμενους, εργοδότες και αυτοαπασχολούμενους. Η ίδια αύξηση θα υπάρξει και στον φόρο για τα μερίσματα μετοχών, ως πρόσχημα ότι το βάρος δεν πέφτει κυρίως στον κόσμο της εργασίας αλλά και στους επενδυτές. Από το συνολικό φορολογικό πακέτο των 36 δισ. λιρών, τα περισσότερα χρήματα θα αφιερωθούν στον απώτερο στόχο να μειωθούν οι λίστες αναμονής εκατομμυρίων ανθρώπων στο NHS, που προϋπήρχαν αλλά γιγαντώθηκαν εν μέσω πανδημίας.
Μόλις 5,3 δισ. λίρες προβλέπεται να λάβουν πάντως οι υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας, με αξιωματούχους του τομέα να καταγγέλλουν στο BBC ότι τα κεφάλαια αυτά δεν είναι «ούτε κατά προσέγγιση αρκετά» για να αντιμετωπίσουν τα τρέχοντα προβλήματα, ενώ δεν αγγίζουν την κρίση υποστελέχωσης «που οδηγεί καθημερινά σε κατάρρευση του συστήματος, καθώς φροντιστές παλεύουν να καλύψουν τις βάρδιες». Εργοδότες και επιχειρήσεις καυτηρίασαν επίσης τις φορολογικές εξαγγελίες, υποστηρίζοντας ότι θα επιτείνουν τη ζημιά από την πανδημία και θα βάλουν σε κίνδυνο θέσεις απασχόλησης, πάνω που διακόπτονται μάλιστα τα προγράμματα οικονομικής στήριξης της εργασίας.
Η ανακοίνωση των κυβερνητικών σχεδίων έφερε πτώση της τιμής της λίρας έναντι του ευρώ και του δολαρίου, με το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Μελετών να προβλέπει ότι η φορολογική επιβάρυνση στη Βρετανία θα αυξηθεί στο 35% του ΑΕΠ – ρεκόρ στα μεταπολεμικά χρονικά. Η αύξηση φόρων είναι ζήτημα-ταμπού στους νεοφιλελεύθερους Τόρις και οι εσωκομματικές αντιδράσεις ήταν οξύτατες ώς τώρα. «Δέχομαι ότι παραβιάζεται μια δέσμευση στο μανιφέστο κι αυτό δεν είναι κάτι που κάνω ελαφρά τη καρδία.
Μια παγκόσμια πανδημία όμως δεν βρισκόταν στο μανιφέστο κανενός», δικαιολογήθηκε βολικά ο Βρετανός πρωθυπουργός από το βήμα της Βουλής. Οπως σημείωσε, δε, μια μακροπρόθεσμη μεταρρύθμιση είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η φροντίδα ειδικά ηλικιωμένων και ανάπηρων πολιτών, οι οποίοι εφεξής δεν θα βρίσκονται, λέει, αντιμέτωποι με υπέρογκα κόστη κάποια στιγμή στη ζωή τους – κόστη που έχουν αναγκάσει ουκ ολίγους να πουλήσουν ακόμα και τα σπίτια τους.
Να διευκρινίσουμε εδώ πως, σε αντίθεση με το NHS, οι υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας δεν είναι δωρεάν σε γενικές γραμμές, διαφέρουν από τόπο σε τόπο και δη σε Αγγλία, Σκοτία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία. Συχνά χρεώνονται κλιμακωτά, ανάλογα με την ηλικία και χωρίς πλαφόν. Με βάση τις χθεσινές εξαγγελίες, πλήρως επιδοτούμενες από το κράτος υπηρεσίες (δηλαδή δωρεάν) θα μπορούν να λαμβάνουν μόνον οι πολίτες με αποταμιεύσεις και περιουσιακά στοιχεία ύψους 20.000 λιρών και κάτω, ενώ από τον Οκτώβρη του 2023 θεσπίζεται ανώτατο όριο 86.000 λιρών εφ’ όρου ζωής στις ατομικές δαπάνες φροντίδας.
Ο επικεφαλής των Εργατικών Κιρ Στάρμερ στηλίτευσε τον Τζόνσον ότι «βάζει αυτοκόλλητο επίδεσμο σε μια χαίνουσα πληγή που το κόμμα του προκάλεσε» λόγω σκληρής λιτότητας και μεγάλων περικοπών, προειδοποιώντας μεταξύ άλλων ότι το μεγαλύτερο βάρος των φορολογικών αυξήσεων θα πέσει μοιραία στις πλάτες νεότερων και χαμηλού εισοδήματος εργαζόμενων. «Διαβάστε τα χείλια μου: οι Τόρις δεν μπορούν ποτέ να ισχυριστούν ξανά πως είναι το κόμμα της χαμηλής φορολογίας», τόνισε δηκτικά ο Στάρμερ. Ενόψει πάντως της σημερινής ψηφοφορίας επί των μέτρων στη Βουλή, οι διαφωνούντες βουλευτές των Τόρις έδειχναν να μετριάζουν κάπως τις αντιδράσεις τους, χωρίς να αποκλείεται ωστόσο άλλη μια μίνι και πιθανότατα… άσφαιρη κοινοβουλευτική ανταρσία.
