Η τραγική κατάσταση στο Αφγανιστάν «πρέπει να ωθήσει εμάς τους Ευρωπαίους να κοιταχτούμε στον καθρέφτη και να αναρωτηθούμε: Πώς μπορούμε να έχουμε μεγαλύτερη επιρροή στη γεωπολιτική σφαίρα στο μέλλον από ό,τι σήμερα». Αυτό υποστηρίζει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, σε εκτενή συνέντευξη με τη δεξαμενή σκέψης Groupe d’études géopolitiques.
«Το γεγονός ότι μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές και δημοκρατικές δυνάμεις του κόσμου δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί την εκκένωση των πολιτών της και των Αφγανών που την υποστήριξαν χωρίς τη βοήθεια των ΗΠΑ πρέπει να μας προβληματίσει», προσθέτει.
Ο Σαρλ Μισέλ μιλά χωρίς περιστροφές για το ποιος φταίει. Σημειώνει με έμφαση ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έδειξαν αλληλεγγύη στις ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όταν έγινε για πρώτη φορά επίκληση του άρθρου 5 της συνθήκης του ΝΑΤΟ, και επικρίνει τις κυβερνήσεις Τραμπ και Μπάιντεν ότι έκαναν «πολύ λίγες -αν όχι καθόλου- διαβουλεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους τους» όταν οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν για πρώτη φορά με τους Ταλιμπάν πέρυσι ή όταν ανακοίνωσαν την αποχώρηση το καλοκαίρι.
Ωστόσο, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν έχει εγκαταλείψει ακόμη την Ουάσιγκτον, παρά τα λόγια του περί στρατηγικής αυτονομίας. Όσον αφορά τον σημερινό πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, τον οποίο συνάντησε στις συνόδους κορυφής G7 και ΕΕ-ΗΠΑ τον Ιούνιο, λέει:
«Τον βρήκα πολύ αφοσιωμένο και ειλικρινή. Το πολιτικό του ιστορικό το πιστοποιεί αυτό. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία είχε μια δυαδική και απλοϊκή κοσμοθεωρία: “Εγώ είμαι ισχυρός, εσύ είσαι αδύναμος. Και αν εσύ είσαι δυνατός, τότε εγώ είμαι αδύναμος”».
Αλλά ο Michel προσθέτει ότι υπάρχει μια τάση στις ΗΠΑ να δίνεται προτεραιότητα στα αμερικανικά συμφέροντα, η οποία υπήρχε ακόμη και πριν ο Ντόναλντ Τραμπ γίνει πρόεδρος. «Πρέπει να έχουμε μεγάλη επίγνωση αυτής της πραγματικότητας, η οποία είναι θεμιτή».
Σε μια δήλωση που δεν θα είναι ευπρόσδεκτη στην Ουάσιγκτον, ο Μισέλ σηματοδοτεί ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να ακολουθήσει τον δικό της δρόμο όσον αφορά την Κίνα. «Μοιραζόμαστε τις ίδιες δημοκρατικές αξίες και το ίδιο πολιτικό μοντέλο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, πρέπει να αναπτύξουμε ως Ευρωπαίοι τη δική μας στρατηγική όσον αφορά την Κίνα», δήλωσε. Αυτή περιλαμβάνει τρία βασικά στοιχεία, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου: απαίτηση προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμμετοχή «όταν θεωρούμε ότι ο διάλογος είναι απαραίτητος» σε τομείς όπως η κλιματική αλλαγή και η πανδημία COVID, και «εξισορρόπηση της πρόσβασης στις αντίστοιχες αγορές μας».
Στη συνέντευξη ο Σαρλ Μισέλ υπερασπίζεται επίσης την αρχή της ομοφωνίας σε επίπεδο Συμβουλίου. Αν και κατά καιρούς έχει «απογοητευτεί που χρειάζεται τόσο πολύς χρόνος για να ληφθεί απόφαση για ένα σημαντικό θέμα», τελικά, λέει, είναι καλό για την Ένωση, επειδή διασφαλίζει ότι ακούγεται η φωνή κάθε χώρας, αντί να δίνεται «σε ορισμένα κράτη μέλη η εντύπωση ότι η άποψή τους δεν είναι σημαντική ή ευπρόσδεκτη».
