Xρυσώνοντάς μας το χάπι και στην πραγματικότητα το… μπόλι, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αλλά και χθεσινή ανάλυση του Reuters αποδίδουν τη συμφωνία της Ε.Ε. να προμηθευτεί σε ακριβότερη τιμή τις επόμενες παρτίδες δισεκατομμυρίων εμβολίων mRNA των Pfizer/BioNTech και Moderna στους «σκληρότερους όρους» των νέων, επίσης εμπιστευτικών πλην «πιο απαιτητικών» συμβολαίων αγοράς που αξιώθηκαν από τις τρεις φαρμακοβιομηχανίες.
Βέβαια, το ποιος αξιώνει τι είναι πολύ σχετικό, εξαιτίας του μονοπωλίου που απολαμβάνουν οι συγκεκριμένες εταιρείες και της τεράστιας -εξ αυτού- διαπραγματευτικής ισχύος τους. «Η υψηλότερη τιμή είναι μικρότερη από εκείνη που συμφώνησαν να πληρώσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην τελευταία τους παραγγελία τον Ιούλιο», σημειώνει πάντως το ειδησεογραφικό πρακτορείο.
Οπως αποκάλυψαν την Κυριακή οι Financial Times, η Ε.Ε. συναίνεσε να καταβάλει 19,5 ευρώ τη δόση για το εμβόλιο των Pfizer/BioNTech με βάση το συμβόλαιο που συνυπέγραψαν τον Μάη για αγορά έως και 1,8 δισεκατομμυρίου δόσεων, έχοντας πληρώσει αρχικά 15,5 ευρώ τη δόση με βάση τα δύο πρώτα συμβόλαια για συνολική αγορά 600 εκατομμυρίων. Αντίστοιχα φούσκωσε και η τιμή της δόσης του εμβολίου της Moderna που ανήλθε σε 25,5 δολάρια (σχεδόν 21,5 ευρώ) με βάση το συμβόλαιο αγοράς 300 εκατ., από 22,6 δολάρια (περίπου 19 ευρώ) που προέβλεπε το πρώτο συμβόλαιο αγοράς 160 εκατ.
Σύμφωνα με τους FT, οι όροι των νέων συμβολαίων αναθεωρήθηκαν μετά τη γνωστοποίηση δεδομένων που έδειξαν ότι τα εμβόλια mRNA των Pfizer/BioNTech και Moderna έχουν υψηλότερους δείκτες αποτελεσματικότητας από τα φθηνότερα εμβόλια ιικού φορέα, που ανέπτυξαν οι AstraZeneca/Πανεπιστήμιο Οξφόρδης και Johnson & Johnson. Το δημοσίευμα επικαλούνταν μάλιστα αξιωματούχο που παραδεχόταν ότι «οι εταιρείες κεφαλαιοποίησαν την ισχύ τους στην αγορά και επιστράτευσαν τη συνήθη ρητορική των φαρμακευτικών πως τα εμβόλιά τους δουλεύουν, οπότε αύξησαν την αξία τους».
Την είδηση επιβεβαίωσε ουσιαστικά τη Δευτέρα ο Γάλλος υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Κλεμάν Μπον, επικαλούμενος εμμέσως πλην σαφώς και την επικράτηση της υπερμεταδοτικής παραλλαγής Δέλτα. «Το να έχουμε πιο απαιτητικά συμβόλαια με προϊόντα προσαρμοσμένα στις παραλλαγές θα τα καταστήσει, πιθανώς ναι, λίγο πιο ακριβά, όχι μόνο για την Ε.Ε. αλλά για όλους τους αγοραστές», δήλωσε στο γαλλικό ραδιόφωνο RFI, συμπληρώνοντας πάντως ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται.
Το ευρωπαϊκό μπλοκ, πρόσθεσε, έχει ζητήσει αυστηρότερες ρήτρες, με το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής των συγκεκριμένων εμβολίων να γίνεται πλέον εντός της επικράτειάς του, τις παραδόσεις να είναι «πιο ακριβείς» και στην περίπτωση αθέτησης του χρονοδιαγράμματος να προβλέπονται οικονομικές κυρώσεις. Μιλώντας στο Reuters, Ευρωπαίος αξιωματούχος απέδωσε τις ανατιμήσεις και στον θετικό αντίκτυπο που έχουν τα εμβόλια στις προσπάθειες οικονομικής ανάκαμψης της Ε.Ε.. «Αρκετοί παράγοντες έπαιξαν ρόλο», υπογράμμισε.
Εκπρόσωπος της Moderna αρνήθηκε να σχολιάσει, όπως και εκπρόσωπος της Pfizer, αρκούμενος μόνο να προσθέσει πως τα νέα συμβόλαια με την Ε.Ε. είναι διαφορετικά από τα αρχικά. Κανένα σχόλιο για την αύξηση των τιμών δεν θέλησε να κάνει ούτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που συντονίζει τις διαπραγματεύσεις με τις φαρμακευτικές εταιρείες και ανακοίνωσε χθες περιχαρής πως το 60% του ενήλικου πληθυσμού της Ε.Ε. έχει πια πλήρως εμβολιαστεί (ξεπερνώντας σημαντικά τις ΗΠΑ).
«Γδάρσιμο» της Ε.Ε. και μάλιστα «ανεξήγητα» καταγγέλλει η Τιζιάνα Μπέγκιν, Ιταλίδα ευρωβουλεύτρια από τους συγκυβερνώντες «Πεντάστερους». Οπως παρατηρεί δε το Reuters, «η τιμή της Moderna παραμένει ακόμα στη χαμηλότερη πλευρά του εύρους 25-37 δολαρίων που είχε υποδείξει η εταιρεία πέρσι, ωστόσο οι Pfizer και BioNTech είχαν πει παλιότερα πως οι τιμές θα ήταν χαμηλότερες για συμφωνίες μεγαλύτερης ποσότητας». Αλλοι αξιωματούχοι ωστόσο δικαιολογούν τις ανατιμήσεις, ισχυριζόμενοι πως υπάρχουν καλοί λόγοι για να πληρώσει περισσότερα το ευρωπαϊκό μπλοκ αφού οι συνθήκες έχουν αλλάξει από πέρσι. Η Ε.Ε. ζητά πλέον ακόμα και τα συστατικά τους να προέρχονται από το έδαφός της, χωρίς να προβλέπεται κάτι ανάλογο στα περσινά ντιλ.
«Είναι εύκολο να επικρίνεται η Ε.Ε. επειδή ξοδεύει λίγα και με καθυστέρηση ή επειδή ξοδεύει υπερβολικά πολλά», επισημαίνει στο Reuters η Τζιοβάνα Ντε Μάιο, αναλύτρια στο αμερικανικό Brookings Institution, αναφερόμενη στην έντονη κριτική που δέχτηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή νωρίτερα φέτος, όταν κατηγορήθηκε πως τσιγκουνεύτηκε στην πληρωμή των πρώτων παρτίδων εμβολίων, συμβάλλοντας έτσι στους αρχικούς αργούς ρυθμούς της εμβολιαστικής εκστρατείας. «Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη», υποστηρίζει η Ντε Μάιο, «και ίσως είναι σωστό να δοθεί προτεραιότητα στην πρόσβαση των εμβολίων αντί στο κόστος, δεδομένης της ταχύτητας με την οποία εξαπλώνεται η παραλλαγή Δέλτα».
Εν όψει αυξημένης ζήτησης λόγω της επέκτασης του εμβολιασμού στους ανήλικους αλλά και της χορήγησης ενισχυτικών τρίτων δόσεων, η Ε.Ε. θέλει να εξασφαλίσει εγγυημένες προμήθειες από αλυσίδες παραγωγής στην επικράτειά της, κάτι που είναι επίσης πιθανό να συμβάλει στις ανατιμήσεις. Συγκριτικά, στις 23 Ιουλίου οι ΗΠΑ αγόρασαν 200 εκατ. επιπλέον δόσεις του εμβολίου των Pfizer/BioNTech προς 24 δολάρια (20,1 ευρώ) τη μία, όταν είχαν πληρώσει 19,5 δολάρια ανά δόση για τις πρώτες 300 εκατ. Σύμφωνα με την Pfizer, η φουσκωμένη αμερικανική τιμή αντανακλά τις αναγκαίες επενδύσεις προκειμένου να παραχθούν, να εμφιαλωθούν, να πακεταριστούν και να παραδοθούν οι νέες εκδοχές των εμβολίων, ενώ πρόσθετο κόστος επιφέρει και η συσκευασία τους σε μικρότερα πακέτα, κατάλληλα για χρήση «σε γραφεία μεμονωμένων παρόχων, συμπεριλαμβανομένων των παιδιάτρων».
Προφάσεις εν αμαρτίαις, αφού οι φαρμακοβιομηχανίες αρνούνται ανήθικα να μοιραστούν τις χρυσοφόρες πατέντες τους, με την κάλυψη μάλιστα πολλών χωρών στις οποίες μοσχοπουλάνε τα εμβόλιά τους; Το μόνο σίγουρο είναι τα ιλιγγιώδη τους κέρδη -αν όχι… αισχροκέρδη- και ότι -θέλουμε, δεν θέλουμε- μας έχουν στο χέρι. Ή μάλλον στο μπράτσο…
