Oχι τυχαία, ο ίδιος την είχε χαρακτηρίσει «δώρο Θεού». Αμέσως μετά, άλλωστε, την εκδήλωση της απόπειρας πραξικοπήματος του 2016, αργά το βράδυ της 15ης Ιουλίου -για τις ακριβείς συνθήκες της οποίας τα αναπάντητα ερωτήματα παραμένουν εύλογα και πολλά-, ο Ταγίπ Ερντογάν «έκοψε και έραψε» μία ολόκληρη χώρα και τον λαό της στα «μέτρα» ενός προσωποπαγούς, αυταρχικού καθεστώτος.
Επέβαλε για δύο χρόνια κατάσταση έκτακτης ανάγκης -ορισμένες παράμετροι της οποίας διατηρούνται μέχρι και σήμερα. Κατοχύρωσε με το αμφιλεγόμενο δημοψήφισμα του 2017 τις υπερεξουσίες του σε ένα προεδρικό σύστημα… α λα τούρκα. Και δημιούργησε ένα ακόμη πιο καταπιεστικό καθεστώς από αυτό προ της απόπειρας πραξικοπήματος, συνεχίζοντας ακάθεκτος το ανηλεές πογκρόμ κατά όλων όσοι τολμούν να τον αμφισβητήσουν ή δεν «κολλούν» στο ισλαμοσυντηρητικό, νεοοθωμανικό του δόγμα.
Στα πέντε χρόνια που έχουν μεσολαβήσει, περισσότεροι από 100.000 δημόσιοι λειτουργοί απολύθηκαν -οι 4.000 δικαστές και εισαγγελείς, που δεν δέχθηκαν να υπηρετήσουν μια πολιτικά ποδηγετούμενη Δικαιοσύνη. Περισσότερα από 23.600 μέλη των Ενόπλων Δυνάμεων παύθηκαν των καθηκόντων τους ως γκιουλενιστές (ο αυτοεξόριστος στις ΗΠΑ ιεροκήρυκας, Φετουλάχ Γκιουλέν, αρνείται τις κατηγορίες της Αγκυρας, ότι ήταν ο «εγκέφαλος» της απόπειρας πραξικοπήματος του 2016).
Πάνω από 321.000 άτομα προσήχθησαν ως ύποπτα. Δεκάδες απήχθησαν από το εξωτερικό, από τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες. Χιλιάδες οδηγήθηκαν στις φυλακές, με διάφορα προσχήματα. Ανάμεσά τους πολιτικοί αντίπαλοι -κυρίως από το αριστερό/φιλοκουρδικό HDP, που στέρησε από το ισλαμoσυντηρητικό AKP την αυτοδυναμία και τώρα οδηγείται σε διάλυση, κατηγορούμενο για «τρομοκρατία»-, ακαδημαϊκοί και μέλη της κοινωνίας των πολιτών.
Η πλειονότητα των ΜΜΕ, που ασκούσαν κριτική στην κυβέρνηση, έκλεισε ή τέθηκε υπό κυβερνητικό έλεγχο, άμεσο ή έμμεσο. Οσοι δεν απηχούν τις επίσημες θέσεις της κυβέρνησης, χαρακτηρίζονται «τρομοκράτες» ή «δάκτυλοι ξένων κέντρων». Πλέον, στη λίστα των «εχθρών» συγκαταλέγονται άπαντες όσοι αμφισβητούν τις ισλαμοσυντηρητικές νόρμες: Κούρδοι και φοιτητές, μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+ και φεμινίστριες, που αντιδρούν στην αποχώρηση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και τη «λευκή επιταγή» του κράτους στη βία κατά γυναικών, ακόμη και στους φόνους.
Μέσα στην ηγεμονική δε εμμονή του, ο Ερντογάν άνοιξε κι άλλο «δρασκελιά». Εισέβαλε τρις στη Συρία. Πάτησε «πόδι» στη Λιβύη, εγείροντας με κίβδηλα μνημόνια διεκδικήσεις στη Ανατολική Μεσόγειο. Μπήκε στο «μάτι» των Αμερικανών και του ΝΑΤΟ με την αγορά των S-400, συνάπτοντας λυκο-συμμαχία με τους Ρώσους, τις αντοχές της οποίας δοκιμάζει με την παρέμβαση στον Καύκασο και με το «παζάρι» με τους Αμερικανούς για το εγκαταλελειμμένο στην τύχη του και στους Ταλιμπάν Αφγανιστάν. Τώρα, ετοιμάζει και νεο-αποικιακή φιέστα στην Κύπρο, στα κατεχόμενα Βαρώσια.
Με επικεφαλής τον Δημοκρατικό πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, Μπομπ Μενέντεζ, διακομματική ομάδα γερουσιαστών ζητά με επιστολή προς τον Αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν την άμεση ανάληψη δράσης, με κυρώσεις, ώστε οι ΗΠΑ να στείλουν σαφές μήνυμα στην Τουρκία για τερματισμό των προκλήσεων, εν όψει και της 47ης επετείου της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, στις 20 Ιουλίου.
Παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο εάν θα εισακουστούν σε αυτή την κρίσιμη για τον Λευκό Οίκο συγκυρία, όπου ο Μπάιντεν επέλεξε για Αμερικανό νέο πρέσβη στην Αγκυρα τον Τζεφ Φλέικ: πρώην Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή της Αριζόνα και όψιμο επικριτή του Ντόναλντ Τραμπ, με μακρά θητεία στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία -και δη σε Επιτροπές Εξωτερικών Υποθέσεων-, αλλά και πάγια εναντίωση στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων.
Ορισμένοι αναλυτές μιλούν για ανώφελο «ροκάνισμα» του χρόνου. Αλλοι επισημαίνουν ότι ο Ερντογάν έχει πια «πήλινα πόδια», καθώς η τουρκική οικονομία «τρίζει», καταδικάζοντας σε φτωχοποίηση ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα τού τουρκικού πληθυσμού και της εκλογικής βάσης του AKP.
Σταθερά πια, η δημοτικότητα του Ερντογάν φθίνει, εν όψει των προεδρικών εκλογών – ορόσημο του 2023, την ώρα που οι καταγγελίες του αρχιμαφιόζου Πεκέρ και τα πολυδάπανα φαραωνικά έργα, όπως το Κανάλι της Κωνσταντινούπολης, ρίχνουν κι άλλο «λάδι στη φωτιά».
Με αυτά τα «πήλινα πόδια», πάντως, τους γεωπολιτικούς εκβιασμούς και τα ανατολίτικα «παζάρια», ο Ερντογάν συνεχίζει να ισορροπεί πάνω στις «βάρκες» των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Ε.Ε., πλέον και της Κίνας. Χθες, ανήμερα της επετείου από την απόπειρα πραξικοπήματος, ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίστηκε -όπως αναμενόταν- αμετακίνητος στις εθνικιστικές και μαξιμαλιστικές του θέσεις.
Οσο για τη χθεσινή, απρόσμενη ανάκληση του σκανδαλώδους διορισμού του Μελίκ Μπουλού ως πρύτανη του εμβληματικού Πανεπιστημίου του Βοσπόρου; Μπορεί να αποτελεί μια πρώτη νίκη των επαναστατημένων φοιτητών. Σύμφωνα ωστόσο με τον ιστότοπο Middle East Eye, αποφασίστηκε επειδή ο Μπουλού κρίθηκε «αδύναμος» και θεωρείται πιθανό στη θέση του να διοριστεί ένας ακόμη πιο σκληροπυρηνικός φιλο-ερντογανικός.
