«Η εμπιστοσύνη είναι το πιο πολύτιμο περιουσιακό μας στοιχείο», είπε την περασμένη Πέμπτη η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην Κραν της Σλοβενίας, στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου με τη διπλή ευκαιρία τόσο της έγκρισης και παρουσίασης του σλοβενικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ύψους 2,5 δισ. ευρώ., όσο και (μάλλον κυρίως) της ανάληψης της προεδρίας της Ε.Ε. από τη Σλοβενία. Η αναφορά της προέδρου της Κομισιόν δεν ήταν ούτε τυχαία ούτε ρητορική και είχε σαφώς αποδέκτη τον πρωθυπουργό της Σλοβενίας Γιάνες Γιάνσα, που ήταν δίπλα της, του οποίου η κυβέρνηση βαδίζει επικίνδυνα στα χνάρια του γείτονα ομολόγου της Ουγγαρίας, Βίκτορ Ορμπαν, στα θέματα του κράτους δικαίου.
Αλλωστε, για να μην υπάρχει καμιά αμφιβολία σε τι αφορούσε η περί εμπιστοσύνης αναφορά, η Φον ντερ Λάιεν διατύπωσε τη σαφή παραίνεση-προειδοποίηση ότι «μια προεδρία της Ε.Ε. πρέπει να παίξει σημαντικό ρόλο στις τρέχουσες υποθέσεις παραβίασης κανόνων του κράτους δικαίου». Και το καρφί δεν αφορούσε μόνο τις συνήθεις υπόπτους (Ουγγαρία και Πολωνία), αλλά και την ίδια Σλοβενία, η οποία, εκτός από την κριτική που της ασκείται για περιορισμούς στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, ήρθε σε ανοιχτή αντιπαράθεση πρόσφατα με την άρνησή της να αναγνωρίσει τον νέο θεσμό του Ευρωπαίου εισαγγελέα και να ορίσει τους δικούς της εισαγγελείς στο νέο όργανο.
Επομένως, η σλοβενική προεδρία στην Ε.Ε. ξεκινά με σημαντικά προβλήματα και πολλούς αστερίσκους στο πρόγραμμά της, το οποίο ρητορικά δεν διαφέρει ιδιαίτερα από όλα όσα διακηρύσσει από την αρχή της πανδημίας και ιδιαίτερα μετά την οριστική συμφωνία για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας η λοιπή ηγεσία της Ε.Ε.
«Μαζί. Ανθεκτικοί. Ευρώπη» είναι το λιτό σύνθημα της σλοβενικής προεδρίας για το δεύτερο εξάμηνο του έτους, που είναι και το διάστημα κατά το οποίο θα αρχίσει η εκταμίευση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης προς τα κράτη-μέλη.
Το πρόγραμμα της σλοβενικής προεδρίας επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς τομείς:
■ ανάκαμψη, ανθεκτικότητα και στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε.,
■ εξέταση του προβληματισμού για το μέλλον της Ευρώπης,
■ ευρωπαϊκός τρόπος ζωής, κράτος δικαίου και ευρωπαϊκές αξίες,
■ αύξηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ευρωπαϊκή γειτονία.
«Η σλοβενική προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. θα καταβάλει κάθε προσπάθεια, προκειμένου να συμβάλει ενεργά στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ε.Ε. στις κρίσεις στον τομέα της υγείας, της οικονομίας, της ενέργειας, του κλίματος και του κυβερνοχώρου. Η συνεργασία, η αμοιβαία στήριξη και η αλληλεγγύη για το καλό κάθε Ευρωπαίου πολίτη θα είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ε.Ε.», αναφέρεται στο κείμενο αυτοπαρουσίασης της σλοβενικής προεδρίας (αναλυτικά οι προτεραιότητες στον ιστότοπο https://slovenian-presidency.consilium.europa.eu/en/programme/priorities/).
Προβλήματα
Ωστόσο, από τους 4 άξονες προτεραιοτήτων, ο τρίτος είναι ο πιο προβληματικός ως προς την προοπτική υλοποίησής του από τις σλοβενικές αρχές. Κι αυτό γιατί η προεδρία θα έχει την ευθύνη της συζήτησης σε επίπεδο Συμβουλίου επί της έκθεσης για την κατάσταση του κράτους δικαίου στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., που θα δημοσιοποιηθεί εντός του Ιουλίου.
Κι εκεί θα υπάρχουν επισημάνσεις που θα φέρουν σε δύσκολη θέση την ίδια τη Σλοβενία αλλά και την Ουγγαρία και την Πολωνία, ιδιαίτερα για τις πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες κατά της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε., ο Σλοβένος πρωθυπουργός στάθηκε στο πλάι του Ορμπαν στο επίμαχο θέμα, υποστηρίζοντας ότι η ουγγρική νομοθεσία αφορούσε «την προστασία των δικαιωμάτων των γονέων να διαπαιδαγωγούν τα παιδιά τους όπως τους αξίζει».
Το σκηνικό λίγο πολύ επαναλήφθηκε στην τελετουργική εκκίνηση της σλοβενικής προεδρίας στο Κραν, έξω από την πρωτεύουσα Λιουμπλιάνα, με την πρόεδρο της Κομισιόν να απαντά στον Σλοβένο πρωθυπουργό ότι το θέμα δεν είναι τα δικαιώματα των γονέων, αλλά τα δικαιώματα των μειονοτήτων που αμφισβητεί η ουγγρική νομοθεσία για την «απαγόρευση προβολής των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων», ενώ ο «ψυχρός πόλεμος» επεκτάθηκε και στο άλλο κρίσιμο ζήτημα που απασχολεί τη Σλοβενία: στις παρεμβάσεις της κυβέρνησης στο δικαστικό σύστημα που έχει προκαλέσει την αντίδραση των Βρυξελλών.
Ο Γιάνες Γιάνσα υποστήριξε ότι οι παρεμβάσεις «αποσκοπούν στην απομάκρυνση δικαστικών λειτουργών με κομμουνιστικό παρελθόν», επέκρινε την αντιπολίτευση της χώρας του που αντιδρά, ότι «αντιστέκεται στην προσπάθεια εκρίζωσης του κομμουνισμού»(!), και έφερε σε αμηχανία τους παριστάμενους επιτρόπους, όταν τους επέδειξε φωτογραφία στην οποία απεικονίζονται οι «ύποπτοι» Σλοβένοι δικαστές με σοσιαλδημοκράτες ευρωβουλευτές.
Σε αυτή την προφανώς προβοκατόρικη κίνηση, η μεν πρόεδρος της Κομισιόν αντέδρασε με εκνευρισμό, κύκλοι της Επιτροπής σχολίασαν ότι «οι δικαστές επιτρέπεται να έχουν προσωπικές πολιτικές απόψεις, οι οποίες δεν επηρεάζουν απαραίτητα τις αποφάσεις τους», ενώ εντυπωσιακή ήταν αντίδραση του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Κομισιόν, Φρανς Τίμερμανς, που, σοσιαλδημοκράτης ο ίδιος, αρνήθηκε να μπει στην εθιμοτυπική φωτογράφηση με τον Σλοβένο πρωθυπουργό. «Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και ο σεβασμός του ρόλου των εκλεγμένων ευρωβουλευτών αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους του κράτους δικαίου, χωρίς τους οποίους η Ε.Ε. δεν μπορεί να λειτουργήσει», σχολίασε ο Τίμερμανς.
Εχει κανείς αμφιβολία ότι η σλοβενική προεδρία προμηνύεται ενδιαφέρουσα από κάθε άποψη;
