Ευρωπαϊκή «τρύπα» η Λευκορωσία

Μια… τρύπα στον χάρτη των ευρωπαϊκών αερομεταφορών σχηματίστηκε πάνω από τη Λευκορωσία, μετά την απόφαση των 27 ηγετών των κρατών-μελών να αποκλείσουν τον εναέριο χώρο της χώρας από όλες τις πτήσεις της Ε.Ε. Σε μια από τις σπάνιες φορές, η Ε.Ε. φάνηκε ενωμένη και δυναμική στην απάντησή της στην «κρατική πειρατεία» του προέδρου της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο.

Από τις Βρυξέλλες, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ είπε ότι ο πρόεδρος Λουκασένκο έπαιξε «ρώσικη ρουλέτα» με τις ζωές αθώων πολιτών και ζήτησε την άμεση απελευθέρωση του δημοσιογράφου Ρ. Προτάσεβιτς και της συντρόφου του. Στον ίδιο τόνο και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είπε ότι νέες οικονομικές κυρώσεις θα παρουσιαστούν σύντομα.

«Ο εναέριος χώρος της Λευκορωσίας δεν είναι πια ασφαλής», επισήμανε η Φον ντερ Λάιεν και κατηγόρησε το καθεστώς Λουκασένκο ότι χρησιμοποίησε με κακόβουλο τρόπο τις διαδικασίες της πολιτικής αεροπορίας για να πετύχει τον σκοπό του, ενώ η χρήση του στρατιωτικού αεροσκάφους δεν ήταν δικαιολογημένη. «Θα αντιμετωπίσουν σοβαρές συνέπειες. Θα ασκήσουμε πίεση στο καθεστώς έως ότου αρχίσει να σέβεται την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την ελευθερία της γνώμης. Οι Προτάσεβιτς και Σαπέγκα πρέπει να απελευθερωθούν αμέσως. Οι αρχές της Λευκορωσίας είναι πλήρως υπεύθυνες για την υγεία τους», συμπλήρωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι «με αίσθημα ενότητας και ευθύνης η Ε.Ε. κινήθηκε με μεγάλη ταχύτητα και προσδιόρισε ένα πλαίσιο αποφάσεων το οποίο πιστεύω ότι είναι αντίστοιχο της σοβαρότητας της πράξης».

«Είναι μια πράξη η οποία απλά δεν μπορεί να γίνει ανεκτή εντός της Ε.Ε. Το καθεστώς Λουκασένκο έλαβε το μήνυμα ότι η Ευρώπη -όταν θέλει- μπορεί να κινηθεί με μεγάλη ταχύτητα και με τρόπο που θα κάνει τη ζωή του καθεστώτος πολύ δύσκολη. Και βέβαια θα εξακολουθούμε να παρακολουθούμε την εξέλιξη της κατάστασης στη Λευκορωσία, έτσι ώστε να ενισχύσουμε κι άλλο την πίεση στο καθεστώς εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο», σημείωσε.

Οι «27» εξέτασαν τις σχέσεις με τη Ρωσία, θέμα για το οποίο εξέφρασαν αλληλεγγύη προς τα κράτη-μέλη που πλήττονται από τις τελευταίες ενέργειές της, και υιοθέτησαν συμπεράσματα με τα οποία καλούν τον ύπατο εκπρόσωπο να παρουσιάσει μια σχετική έκθεση επιλογών πολιτικής που θα συζητηθούν τον Ιούνιο. Πάντως δεν συνέδεσαν τη Ρωσία με το περιστατικό της λευκορωσικής πειρατείας.

Μαρτυρίες από την πτήση

Εγκυρη πηγή στις Βρυξέλλες, που είναι σε θέση να γνωρίζει την πορεία της έρευνας και τις μαρτυρίες των επιβατών, μετέφερε πάντως στην «Εφ.Συν.» δύο στιγμιότυπα μέσα από το αεροπλάνο την ώρα της πτήσης. Σύμφωνα με μαρτυρία επιβάτη, ο Ρ. Προτάσεβιτς, όταν έγινε γνωστό ότι το αεροσκάφος κατευθύνεται προς το Μινσκ, σηκώθηκε, πλησίασε την αεροσυνοδό και της είπε: «Σας παρακαλώ μην το κάνετε αυτό, εμένα θέλουν, θα με σκοτώσουν». Η πληροφορία είναι σημαντική διότι η επικεφαλής της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας από την πρώτη μέρα είχε πει ότι ο Προτάσεβιτς αντιμετωπίζει τη θανατική ποινή, που ως γνωστόν ισχύει ακόμα στη Λευκορωσία.

Η δεύτερη πληροφορία που μας μετέφερε η ίδια πηγή είναι ότι σύμφωνα με τους καταγεγραμμένους διαλόγους μεταξύ του πιλότου και του πύργου ελέγχου στη Λευκορωσία, ο πιλότος αναγκάστηκε να αλλάξει την πορεία του αεροσκάφους επειδή οι Λευκορώσοι τού είπαν ότι «αν το αεροσκάφος προσγειωθεί στο Βίλνιους, τότε θα εκραγεί η βόμβα». Αυτό ήταν που έκαμψε την αρχική αντίρρηση του πιλότου, ο οποίος θέλησε να προσγειωθεί στο Βίλνιους που ήταν και πιο κοντά.

Δεν βλέπει πράκτορες ο Κυρ. Μητσοτάκης

Κανένα στοιχείο δεν έχει η Ελλάδα για την αναφορά του διευθύνοντος συμβούλου της Ryanair σε ανακοίνωσή του ότι υπήρχαν ξένοι πράκτορες στην πτήση που τελικά εξετράπη για το Μινσκ. «Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμιά απολύτως ένδειξη ότι οποιοσδήποτε εντός του αεροσκάφους συμμετείχε στη διαδικασία εκτροπής του αεροσκάφους από την πορεία του και την προσγείωσή του τελικά στο Μινσκ αντί του Βίλνιους», είπε στους δημοσιογράφους ο Κυρ. Μητσοτάκης.

«Και φαντάζομαι ότι θα είχαμε τέτοιες μαρτυρίες. Εχουμε ήδη αρκετές μαρτυρίες να πιστοποιήσουμε ότι έγινε μια ανακοίνωση από τον πιλότο, ο οποίος ειδοποιήθηκε προφανώς από τους Λευκορώσους ότι δήθεν υπήρχε βόμβα στο αεροσκάφος και το αεροσκάφος αυτό άλλαξε πορεία και προσγειώθηκε στο Μινσκ. Αρα θεωρώ ότι αυτές οι φήμες είναι φήμες οι οποίες είναι παντελώς ανυπόστατες», είπε ο πρωθυπουργός

Ακόμη, ο κ. Μητσοτάκης «δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ούτε να διαψεύσει» αν θα συναντηθεί τελικά με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου στα Χανιά, όπως αναφέρουν τα δημοσιεύματα.

Επαγρύπνηση για τις μεταλλάξεις, από την 1η Ιουλίου το πιστοποιητικό

Το άνοιγμα των μετακινήσεων εντός Ε.Ε. στα μέσα Ιουνίου αποφάσισαν οι ηγέτες χθες, δεύτερη μέρα της συνόδου. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ τόνισε ότι η κατάσταση είναι καλύτερη στην Ευρώπη, αλλά ζήτησε από τους «27» να βρίσκονται σε εγρήγορση για τις μεταλλάξεις. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισήμανε ότι ο στόχος του 70% του εμβολιασμού ώς το τέλος Ιουλίου θα επιτευχθεί, αναφέροντας ότι η Ε.Ε. έχει παραλάβει 300 εκατ. δόσεις και έχουν πραγματοποιηθεί 245 εκατ. εμβολιασμοί. Ακόμη, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε ότι αναμένεται η έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) για το εμβόλιο της Pfizer/BioΝntech σε εφήβους ηλικίας 12 ώς 15 ετών.

Οι «27» αποφάσισαν επίσης να δωρίσουν 100 εκατ. δόσεις εμβολίων σε τρίτες χώρες μέσω του προγράμματος COVAX, αλλά και να ενισχύσουν την παραγωγική δυνατότητα των χωρών του αναπτυσσόμενου κόσμου. Τέλος, το ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό Covid θα είναι τεχνικά έτοιμο την 1η Ιουνίου, ενώ αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουλίου.

Για τους κλιματικούς στόχους της Ε.Ε., οι «27» αντάλλαξαν απόψεις και θα επανέλθουν στο θέμα τον Ιούνιο, μετά και τις νομοθετικές προτάσεις της Κομισιόν (15 Ιουνίου).