Διεθνείς πιέσεις για την απελευθέρωση του Προτάσεβιτς από τη Λευκορωσία

Συνεχίζονται με αμείωτη ένταση οι διεθνείς αντιδράσεις για την κρατική αεροπειρατεία στην οποία προέβη η κυβέρνηση της Λευκορωσίας με στόχο τη σύλληψη του αντιπολιτευόμενου δημοσιογράφου Ρομάν Προτασέβιτς στην πτήση από την Αθήνα προς το Μινσκ.

ΟΗΕ, ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση ζητούν την απελευθέρωση του δημοσιογράφου και της συντρόφου του, Σοφία Σαπέγκα, ενώ ζητούν αποδείξεις ότι ο Προτασέβιτς δεν έχει υποστεί βασανιστήρια. Η λευκορωσική τηλεόραση μετέδωσε το βράδυ της Δευτέρας βίντεο με τον νεαρό άνδρα, το οποίο ελήφθη, σύμφωνα με την ίδια, σε φυλακή του Μινσκ και στο οποίο ο Προτασέβιτς ομολογεί ότι διοργάνωσε «ταραχές» στη χώρα.

«Ζητούμε την άμεση απελευθέρωση του Ρομάν Προτασέβιτς και της Σοφία Σαπέγκα, στους οποίους θα έπρεπε να έχει επιτραπεί να φτάσουν στον προβλεπόμενο προορισμό τους στη Λιθουανία», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Υπάτης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Ρούπερτ Κόλβιλ. «Φοβόμαστε για την ασφάλεια του Ρομάν Προτασέβιτς και θέλουμε να λάβουμε τη διαβεβαίωση ότι έχει ανθρώπινη μεταχείριση και ότι δεν υπέστη κακομεταχείριση ούτε βασανιστήρια», πρόσθεσε.

Επίσης, τόνισε ότι η εμφάνιση του Προτασέβιτς στην κρατική τηλεόραση της Λευκορωσίας το βράδυ της Δευτέρας «δεν ήταν καθησυχαστική, δεδομένων των εμφανών μωλώπων στο πρόσωπό του και το ισχυρό ενδεχόμενο η παρουσία του να μην ήταν εκούσια και η “ομολογία” του να αποσπάσθηκε διά της βίας» και σημείωσε ότι «ομολογίες αυτού του είδους που αποσπώνται με τη βία απαγορεύονται από την Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων».

Ο Κόλβιλ σημείωσε πως «έχουμε συγκλονιστεί από την παράνομη σύλληψη και την αυθαίρετη κράτηση του δημοσιογράφου», μιλώντας για «ψεύτικα προσχήματα» που εξυπηρέτησαν στην σύλληψή του. «Τέτοια κατάχρηση κρατικής εξουσίας απέναντι σε έναν δημοσιογράφο επειδή άσκησε τα καθήκοντά του, τα οποία προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο, αξίζει την ισχυρότερη καταδίκη», επισήμανε.

«Η αυθαίρετη αυτή σύλληψη αποτελεί ένδειξη μιας εξαιρετικά ανησυχητικής κλιμάκωσης της καταστολής των φωνών διαφωνούντων, όχι μόνον δημοσιογράφων, αλλά και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία και άλλων παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων αυτών που ζουν στο εξωτερικό», κατέληξε ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ.

ΝΑΤΟ, Βρετανία και Γαλλία

Την απελευθέρωση του Προτάσεβιτς ζήτησε και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, που υπογράμμισε ότι η υποχρεωτική προσγείωση επιβατικού αεροσκάφους στη Λευκορωσία ισοδυναμεί με κρατική αεροπειρατεία, για την οποία ζήτησε τη διεξαγωγή επειγόντως διεθνούς έρευνας.

«Πρόκειται για κρατική αεροπειρατεία και δείχνει πως το καθεστώς στο Μινσκ επιτίθεται στα βασικά δημοκρατικά δικαιώματα και καταστέλλει την ελευθερία της έκφρασης και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης», υπογράμμισε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, ενώ χαιρέτισε επίσης τις κυρώσεις που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Πρέπει να υπάρξει επειγόντως διεθνής έρευνα. Ο δημοσιογράφος Ρομάν Προτασέβιτς και η σύντροφός του Σοφία Σαπέγκα πρέπει να αφεθούν αμέσως ελεύθεροι», πρόσθεσε.

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι επιθυμεί τη συμμετοχή της λευκορωσικής αντιπολίτευσης στη σύνοδο της G7 που θα πραγματοποιηθεί στην Κορνουάλη τον Ιούνιο, αν το δεχθεί η Βρετανία, που τη διοργανώνει.

Εκπρόσωπός του, δήλωσε: «Ο πρόεδρος τάσσεται υπέρ αυτού, αν συμφωνήσουν και οι Βρετανοί».

Να σημειωθεί ότι ο Εμανουέλ Μακρόν είχε συναντηθεί τον περασμένο Σεπτέμβριο με τη ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια, ενώ ήταν ο πρώτος δυτικός ηγέτης που επισκέφθηκε την αυτοεξόριστη αρχηγό της λευκορωσικής αντιπολίτευσης.

Σχολιάζοντας τα τελευταία γεγονότα, ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, μετά και τη μετάδοση του βίντεο με τον Προτασέβιτς, μίλησε για «θλιβερή εικόνα».

«Το βίντεο του Ρομάν Προτασέβιτς είναι ένα πολύ θλιβερό θέαμα. Ως δημοσιογράφος και φανατικός οπαδός της ελευθερίας του λόγου ζητώ την άμεση απελευθέρωσή του. Οι ενέργειες της Λευκορωσίας θα έχουν επιπτώσεις», δήλωσε μέσω Twitter.

Η εκδοχή του Μινσκ για τη «βόμβα»

Στο μεταξύ οι Λευκορώσοι έδωσαν στη δημοσιότητα τη δική τους εκδοχή των συνομιλιών μεταξύ πύργου ελέγχου και των πιλότων του αεροσκάφους της Ryanair, που οδήγησαν στην εκτός προγράμματος προσγείωση στο Μινσκ.

Οι λευκορωσικές αρχές είπαν στο πλήρωμα της πτήσης της Ryanair πως το αεροπλάνο ήταν παγιδευμένο και τους «συνέστησαν» να προσγειωθούν στο Μινσκ, σύμφωνα με την καταγραφή των συνομιλιών ανάμεσα στον πιλότο και τον πύργο ελέγχου.

«Έχουμε πληροφορίες από τις ειδικές υπηρεσίες που λένε πως μια βόμβα βρίσκεται στο αεροπλάνο και πρόκειται να ενεργοποιηθεί πάνω από το Βίλνιους», αναφέρεται σ’ αυτή την καταγραφή στα αγγλικά που δόθηκε στη δημοσιότητα από τη διεύθυνση αερομεταφορών του λευκορωσικού υπουργείου Μεταφορών.

«Μπορείτε να επαναλάβετε αυτό το μήνυμα;», απαντά ο πιλότος και οι συνομιλητές του του επιβεβαιώνουν την ίδια πληροφορία.

Ο ελεγκτής διευκρινίζει επίσης πως η ειδοποίηση για την παρουσία βόμβας εστάλη «με email» και πως η πληροφορία αυτή έχει κοινοποιηθεί σε «πολλά αεροδρόμια».

Το υπουργείο Μεταφορών της Λευκορωσίας επανέλαβε πως πρόκειται για email στο οποίο αναφέρεται πως προέρχεται από την παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς και πως η βόμβα θα εκραγεί πάνω από το Βίλνιους, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίσει να υποστηρίζει το Ισραήλ.

Η καταγραφή της συνομιλίας με τον πύργο ελέγχου καταδεικνύει πως ο πύργος ελέγχου ήταν αυτός που συνέστησε επίμονα να προσγειωθεί το αεροπλάνο στο Μινσκ.

Όταν ο πιλότος ρώτησε από πού προέρχεται η «σύσταση», ο πύργος απάντησε «είναι οι δικές μας συστάσεις».

Να σημειωθεί ότι η αεροπορική εταιρεία Ryanair δεν έχει δώσει ακόμα στη δημοσιότητα στοιχεία για τον διάλογο που οδήγησε το αεροσκάφος στη Λευκορωσία και τελικά στη σύλληψη του Ρομάν Προτασέβιτς.