Από αναποδιά σε αναποδιά σκοντάφτει ο εμβολιασμός κατά της λοίμωξης Covid-19, καθώς από τη μια οι νέες παραλλαγές του κορονοϊού κι από την άλλη οι αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα αλλά και τις παρενέργειες εμβολίων καθυστερούν ακόμα περισσότερο τη διαδικασία ανοσοποίησης.
Εντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα προκαλεί πια το νοτιοαφρικανικό μεταλλαγμένο στέλεχος του ιού (Β1351), το οποίο με βάση νέα εργαστηριακή μελέτη ενδέχεται να μειώνει κατά δύο τρίτα την προστασία αντισωμάτων που παρέχει το εμβόλιο των Pfizer/BioNTech στον ανθρώπινο οργανισμό.
Η έρευνα διενεργήθηκε από το Ιατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου του Τέξας και επιστήμονες από τις δύο εταιρείες, ενώ τα ευρήματά της δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό New England Journal of Medicine. Σε αυτή τη μελέτη εξετάστηκαν όλες οι μεταλλάξεις-κλειδιά του νοτιοαφρικανικού στελέχους, σε αντίθεση με πρότερη στα τέλη Ιανουαρίου που είχε εξετάσει τις επιπτώσεις που είχαν τρεις μόνο μεταλλάξεις στο συγκεκριμένο σκεύασμα.
Οπως υποστηρίζουν οι Pfizer/BioNTech, το εμβόλιό τους παραμένει δραστικό κατά της σοβαρής ασθένειας ή του θανάτου από Covid-19, γι’ αυτό και σκοπεύουν να προσαρμόσουν αναλόγως το ίδιο το σκεύασμα ή μια τρίτη ενισχυτική δόση του (booster). Εχουν ξεκινήσει μάλιστα αντίστοιχη έρευνα για να διαπιστώσουν αν το εμβόλιό τους εμφανίζει μειωμένη αποτελεσματικότητα έναντι και του βραζιλιάνικου μεταλλαγμένου στελέχους.
Παρότι τα ευρήματα χαρακτηρίζονται ανησυχητικά, επιστήμονες εφιστούν την προσοχή ότι προέρχονται από εργαστηριακή μελέτη και όχι από κλινικές δοκιμές ή πραγματικές συνθήκες, επισημαίνοντας πως είναι πρώιμο να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα του σκευάσματος στον αληθινό κόσμο και δη σε περιοχές όπου είναι δεσπόζουσα η νοτιοαφρικανική παραλλαγή του ιού.
Δημοσίευση πάντως της εταιρείας Moderna στο ίδιο ιατρικό περιοδικό έδειξε πως και στο δικό της εμβόλιο μειώνεται κατά έξι φορές η προστασία αντισωμάτων έναντι της νοτιοαφρικανικής παραλλαγής, ενώ έρευνες σε πραγματικές συνθήκες, αν και σε αρχικό στάδιο, για τα εμβόλια των AstraZeneca/Πανεπιστημίου Οξφόρδης και Novavax έχουν εμφανίσει παρόμοια αρνητικά αποτελέσματα.
Μαυραγορίτες
Σάλο προκαλούσαν στο μεταξύ οι αποκαλύψεις γερμανικών ΜΜΕ για τον βαθμό… γδαρσίματος της Ε.Ε. που αποπειράθηκαν οι Pfizer/BioNTech, όταν διαπραγματεύονταν την τιμή πώλησης του εμβολίου τους.
Σύμφωνα με εμπιστευτικό έγγραφο που επικαλούνται η Sueddeutsche Zeitung και οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί NDR και WDR, η αμερικανική και η γερμανική εταιρεία προσπάθησαν να αποσπάσουν εξωφρενικά 54,08 ευρώ ανά δόση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην αρχική τους πρόταση τον Ιούνιο, με κίνδυνο η Ε.Ε. να κληθεί να πληρώσει περίπου 27 δισεκατομμύρια ευρώ για 500 εκατομμύρια δόσεις! Οταν έκλεισε τελικά η συμφωνία αγοράς τον Νοέμβριο, η τιμή είχε πέσει πλέον στα 15,5 ευρώ ανά δόση (σχεδόν ίδια με εκείνη που καταβάλλουν οι ΗΠΑ).
«Θεωρώ την τιμή μη σοβαρή. Βλέπω σε αυτή μια προσπάθεια για κέρδος, η οποία στην τωρινή κατάσταση της πανδημίας δεν δικαιολογείται με κανέναν τρόπο. Πιστεύω ότι δικαίως δίστασε η Ε.Ε. με μια τόσο υψηλή τιμή», σχολίασε ο επικεφαλής της επιτροπής φαρμάκων του Ιατρικού Συλλόγου της Γερμανίας, Βολφ Ντίτερ Λούντβιχ. Αν πάντως η ακραία κερδοσκοπική πρόταση είχε γίνει αποδεκτή, το εν λόγω εμβόλιο θα ήταν είκοσι φορές ακριβότερο από εκείνο των AstraZeneca/Πανεπιστημίου Οξφόρδης.
Ασχέτως τιμής, εντείνεται ολοένα στην Ευρώπη ο σκεπτικισμός για τις παρενέργειες αλλά και την αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου σκευάσματος ειδικά στα άτομα άνω των 65 ετών, εξαιτίας των ελλιπών δεδομένων από τις κλινικές του δοκιμές για αυτές τις ηλικιακές ομάδες και των κατακερματισμένων συστάσεων για τη χρήση του από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές.
Κι έτσι τώρα, από τη θύελλα αντιδράσεων για τους εκβιαστικούς χειρισμούς της AstraZeneca και τη μεγάλη καθυστέρηση στις παραδόσεις δόσεων, τα πράγματα έχουν φτάσει στο παράδοξο σημείο να υπάρχουν μεν σημαντικές ποσότητες σε χώρες της Ε.Ε. αλλά να παραμένουν αναξιοποίητες, λόγω δυσπιστίας ή και ευθείας άρνησης των άμεσα ενδιαφερόμενων να κάνουν αυτό το εμβόλιο και όχι εκείνο των Pfizer/BioNTech ή Moderna.
Στα προαναφερθέντα άλλωστε ήρθαν να προστεθούν και δεκάδες αναφορές αρκετά σοβαρών παρενεργειών, όπως υψηλός πυρετός και κόπωση, που είναι μεν αναμενόμενες και παροδικές, βγάζουν όμως έστω και προσωρινά εκτός μάχης εργαζόμενους σε απαραίτητους κλάδους, π.χ. τους υγειονομικούς. Οπως έγραφε χαρακτηριστικά το AFP, στη Γερμανία γιατροί και αξιωματούχοι εκλιπαρούν πλέον τους πολίτες να ανοσοποιηθούν με το εμβόλιο των AstraZeneca/Πανεπιστημίου Οξφόρδης, αφού δεκάδες χιλιάδες δόσεις κάθονται αχρησιμοποίητες και προγραμματισμένα ραντεβού για τη χορήγησή τους ακυρώνονται ή δεν αξιοποιούνται.
Παντού προβλήματα
Ενδεικτικά, βάσει στοιχείων του Ινστιτούτου Ρόμπερτ Κοχ, στα 16 ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας έχουν καταφτάσει σχεδόν 740.000 δόσεις κι έχουν χορηγηθεί μόλις 107.000. «Θα εμβολιαζόμουν αμέσως μ’ αυτό», θέλησε να διαλαλήσει καθησυχαστικά ο Γερμανός υπουργός Υγείας Γενς Σπαν, αλλά μάλλον δεν πείθει.
Ανάλογα προβλήματα καταγράφονται μεταξύ άλλων σε Ισπανία, Ιταλία, Αυστρία, Βουλγαρία και Σουηδία, όπου δύο περιφέρειες αναγκάστηκαν να παύσουν προσωρινά τον εμβολιασμό με αυτό το σκεύασμα, όταν το ένα τέταρτο των εργαζομένων που το έλαβαν ζήτησε αναρρωτική άδεια λόγω παρενεργειών.
Στη δε Γαλλία η ρυθμιστική αρχή εξέδωσε οδηγία για εναλλάξ ανοσοποίηση του προσωπικού πρώτης γραμμής με το εμβόλιο των AstraZeneca/Πανεπιστημίου Οξφόρδης, προκειμένου να περιοριστεί το ρίσκο να βγει μαζικά εκτός εργασίας λόγω παρενεργειών που μοιάζουν με γρίπη. Σε σύνολο πάντως 10.000 Γάλλων εμβολιασθέντων με το συγκεκριμένο σκεύασμα ώς τώρα, έχει σημάνει συναγερμός για τους 149.
