Πλήρης ημερών, δύο μήνες πριν κλείσει τα 95 του χρόνια, πέθανε από επιπλοκές του κορονοϊού ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν.
Αν και οι περισσότεροι Ελληνες τον θυμούνται για την προσωπική του φιλία με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και για τη… γαλατική ευγένεια που επέδειξε διαθέτοντας στον ομοϊδεάτη του Σερραίο πολιτικό το προεδρικό αεροσκάφος για να επιστρέψει στην Ελλάδα το 1974, πυροδοτώντας με αυτόν τον τρόπο μια «συγκροτημένη» και ελεγχόμενη Μεταπολίτευση, η αλήθεια είναι πως ο VGE -όπως τον ήξεραν οι Γάλλοι- θα μείνει περισσότερο στην Ιστορία ως ο πρώτος «τεχνοκράτης» και «εκσυγχρονιστής» Ευρωπαίος πολιτικός: ένα προϊόν της γαλλικής ελίτ, υπουργός Οικονομικών του Ντε Γκολ, παρά τις κατά καιρούς συγκρούσεις τους, που ξέγινε κατόπιν… κατά λάθος (με οριακή διαφορά και ενώ είχε χάσει στον πρώτο γύρο) πρόεδρος μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Πομπιντού το 1974.
Προερχόμενος από την κεντρώα, «εκσυγχρονιστική» πτέρυγα των γκολιστών, ο Ντ’ Εστέν ξεκίνησε την προεδρία του επιτρέποντας ένα φρέσκο αεράκι ελευθερίας, μετά τη… στρατιωτική πειθαρχία των Ντε Γκολ και Πομπιντού. Ηταν άλλωστε ένας από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν το λάιφ στάιλ και την εικόνα στην ευρωπαϊκή πολιτική, «πουλώντας» ένα δυναμικό, αριστοκρατικό προφίλ με ιδιαίτερη… πέραση στο γυναικείο φύλο.
Ως πρόεδρος, συνέδεσε το όνομά του με σπουδαίες κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, αλλά δεν κατάφερε ποτέ να γίνει πραγματικά δημοφιλής, όπως οι μεγάλοι του αντίπαλοι Μιτεράν και Σιράκ. Και τελικά πλήρωσε την πολιτική και δημοσιονομική του αυστηρότητα, αλλά και τη μεγαλομανία του, με δύο βαριές πολιτικές ήττες, που τον οδήγησαν σε μια οδυνηρή, μακρόχρονη πολιτική αποστρατεία.
Το σημαντικότερο όμως είναι πως στην επταετία του δεν δίστασε να συγκρουστεί με την παραδοσιακή δεξιά βάση του κόμματός του, με τους περίφημους νόμους για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων («παιδί» της τότε υπουργού Υγείας Σιμόν Βέιλ) και την ψήφο στα 18, αλλά και να αλλάξει το πρόσωπο της χώρας επενδύοντας δισεκατομμύρια στην πυρηνική ενέργεια και τα τρένα υψηλής ταχύτητας, τα περίφημα TGV.
Οσο περνούσε ο καιρός όμως, και σε συνδυασμό με μια σειρά σκανδάλων (όπως εκείνο με τα διαμάντια που του χάρισε ο αιμοσταγής Μποκάσα, ένας από τους πολλούς δικτάτορες που είχε υποστηρίξει στο πλαίσιο της πάγιας «μεταποικιακής» γαλλικής ιμπεριαλιστικής πολιτικής σε Αφρική, Ασία και Λατινική Αμερική) αλλά και την παγκόσμια οικονομική κρίση, την οποία σαν κλασικός τεχνοκράτης προσπάθησε να αντιμετωπίσει με παρατεταμένη λιτότητα, ο Ντ’ Εστέν απομακρύνθηκε από τους δεξιούς ψηφοφόρους χωρίς να μπορέσει να «κλέψει» ψήφους από τον κεντροαριστερό Μιτεράν, που τελικά τον νίκησε τον Μάη του 1981. Η ήττα αυτή, από έναν «αριστερό», του κόστισε προσωπικά και τον οδήγησε σε βαθιά κατάθλιψη: αργότερα έγραψε πως βίωσε την «απόγνωση του να αφήνεις το έργο σου ανολοκλήρωτο».
Αφού η Γαλλία τον αρνήθηκε στέλνοντάς τον στην «πολιτική έρημο» και το κόμμα του επανειλημμένα έδειξε την προτίμησή του σε «δεξιούς λαϊκιστές» σαν τον παλιό πρωθυπουργό και ορκισμένο εχθρό του, τον Ζακ Σιράκ, νομοτελειακά η προσπάθεια του Ζισκάρ να επιστρέψει στην ενεργό πολιτική περνούσε από την Ευρώπη, πρώτα με την εκλογή του στην Ευρωβουλή το 1989 και στη συνέχεια ως επίτιμου… «σημαιοφόρου» της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
Ετσι, στις αρχές του νέου αιώνα έγινε πρόεδρος της Συνέλευσης για το Μέλλον της Ευρώπης, που επιφορτίστηκε με την κατάρτιση ευρωπαϊκού Συντάγματος: σκοπός του, βέβαια, ήταν να γίνει ο πρώτος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης – και να… εκδικηθεί με αυτόν τον τρόπο τους αμνήμονες Γάλλους.
Ομως το περίφημο Ευρωσύνταγμά του, όπως όλοι θυμόμαστε, απορρίφθηκε από τους συμπατριώτες του το 2005 – και αυτή η δεύτερη μεγάλη ήττα του ήταν και η χαριστική βολή. Εκτοτε ουσιαστικά αποσύρθηκε περιοριζόμενος στη συγγραφή βιβλίων και άρθρων, συχνά με υπερσυντηρητικό και… νοσταλγικό για τις «χρυσές εποχές», αλλά πάντα ψυχρό και «ελιτίστικο», ακόμα και αντιδημοκρατικό περιεχόμενο.
Εγραψε όμως και δύο ρομαντικά μυθιστορήματα: το δεύτερο μάλιστα, που περιγράφει τον αχαλίνωτο έρωτα ενός Γάλλου ηγέτη με μια Βρετανίδα πριγκίπισσα ονόματι «Πατρίτσια», προκάλεσε μεγάλο σούσουρο και οδήγησε το 2009 σε φήμες για πιθανή σχέση του VGE με τη μακαρίτισσα Νταϊάνα – αν και ο ίδιος διέψευσε τα πάντα…
