Σε κοινή συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών και Αμυνας των «28», παρουσία και του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, εγκρίθηκε με συνοπτικές διαδικασίες το αμφιλεγόμενο σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της μεταναστευτικής ροής στη Μεσόγειο, το οποίο ως γνωστόν προβλέπει μία άνευ προηγουμένου ναυτική επιχείρηση εναντίον των διακινητών ανθρώπων στα χωρικά ύδατα αλλά και στις ακτές της Λιβύης.
Οπως ανακοίνωσε χαρακτηριστικά η πρωτεργάτρια του σχεδίου Φεντερίκα Μογκερίνι, η Ευρωπαϊκή Ενωση έθεσε χθες τα θεμέλια για μια ναυτική επιχείρηση «με στόχο τη διάλυση του “επιχειρηματικού μοντέλου” των δικτύων διακινητών στη Μεσόγειο».
«Αυτή είναι μόνο η αρχή. Τώρα ξεκινούν οι προετοιμασίες. Ελπίζω ότι όλα θα είναι έτοιμα προκειμένου η επιχείρηση να ξεκινήσει τον Ιούνιο», αμέσως μόλις καθοριστούν οι συνεισφορές σε προσωπικό, πλωτά και εναέρια μέσα από τα κράτη-μέλη» επισήμανε η Μογκερίνι κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. «Υπάρχει μια ξεκάθαρη αίσθηση του επείγοντος… Καθώς φτάνει το καλοκαίρι, περισσότεροι άνθρωποι ταξιδεύουν».
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας επέμεινε βεβαία στην ανάγκη ψηφίσματος των Ηνωμένων Εθνών με στόχο να υπάρξει ένα αδιαμφισβήτητο «νομικό πλαίσιο» που θα περιβάλλει την αποστολή.
Ομως κατά τη συζήτηση του σχεδίου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πριν από λίγες ημέρες, κατά την οποία η Ρωσία εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις, η κυρία Μογκερίνι είχε ξεκαθαρίσει πως η Ευρώπη είναι έτοιμη να προχωρήσει και χωρίς το τυπικό «πράσινο φως» του Οργανισμού.
Αυτή η αντίφαση τελικά εκφράζεται και στο κοινό ανακοινωθέν που ενέκριναν οι «28» υπουργοί Εξωτερικών της Ε.Ε., και διευκρινίζει πως οι Ευρωπαίοι θα μπορούν να ξεκινήσουν από τον Ιούνιο επιχειρήσεις «εντοπισμού και παρακολούθησης των δικτύων μετανάστευσης μέσω της συλλογής πληροφοριών και με τη βοήθεια περιπολιών στην ανοιχτή θάλασσα».
Αντιθέτως, κάθε επιχείρηση που θα περιλαμβάνει ενδεχομένως χρήση βίας θα πρέπει να λάβει την έγκριση μέσω ενός ψηφίσματος του ΟΗΕ.
Τα ύποπτα πλοία
Εφόσον ο ΟΗΕ τούς το επιτρέψει, οι Ευρωπαίοι επιθυμούν «να επιβιβάζονται, να διεξάγουν έρευνες και να συλλαμβάνουν» τα πλοία που θεωρούνται ύποπτα για συμμετοχή σε επιχειρήσεις διακίνησης και επίσης να τα αναγκάζουν να αλλάζουν ρότα στην ανοιχτή θάλασσα – το ίδιο να μπορούν να δρουν και στα χωρικά ύδατα της Λιβύης.
Επιθυμούν επιπλέον να «απαλλάσσονται» από τα πλοία και άλλα «περιουσιακά στοιχεία» των διακινητών ή να τα «καθιστούν άχρηστα», σύμφωνα με το κείμενο.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση εξάλλου «ελπίζει ότι θα λάβει την απαραίτητη “συναίνεση” των αρχών της Λιβύης» – παρά το γεγονός ότι η χώρα αυτή έχει βυθιστεί στο χάος και διαθέτει δύο κοινοβούλια και αντίπαλες κυβερνήσεις.
Σε δηλώσεις του μετά τη σύνοδο, ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς τόνισε πως «είναι ένα ζήτημα παγκόσμιας κλίμακας. Τα μάτια όλου του κόσμου είναι στραμμένα στην Ευρώπη για να δει εάν υπάρχει ακόμα το ευρωπαϊκό μοντέλο. Ο αναδυόμενος ευρωσκεπτικισμός στα κράτη της Ευρώπης περιμένει να δει και να κάνει κριτική στα μέτρα της Ε.Ε. για την παράνομη μετανάστευση στην Ευρώπη.
»Πρέπει να υπάρξουν ειδικές πολιτικές. Μέτρα συνεργασίας χωρίς να στρατιωτικοποιηθεί η Ε.Ε. Πρέπει να προωθηθούν πολιτικές όχι μόνο για το κέντρο της Μεσογείου (π.χ. Λιβύη) αλλά και για την ευρύτερη περιοχή.
Υπάρχουν κίνδυνοι αποσταθεροποίησης και σε μεγάλα κράτη, όπως η Αίγυπτος, τα οποία θα προκαλέσουν ρεύματα που ίσως φτάσουν και τα 20 εκατομμύρια. Δεν είναι υπερβολή εάν σκεφτούμε ότι σήμερα 11 εκατομμύρια Σύροι μετακινούνται έξω από τη χώρα τους. Τα μέτρα διάσωσης στη θάλασσα να μείνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών διοικήσεων», είπε ο κ. Κοτζιάς.
Οι τρομοκράτες
Δηλώσεις έκανε και ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Πάνος Καμμένος, ο οποίος τόνισε ότι «το θέμα της μετανάστευσης είναι πλέον και θέμα άμυνας» για την Ε.Ε., τονίζοντας ότι Ε.Ε. και ΝΑΤΟ «αποδέχθηκαν την ελληνική άποψη», ότι δηλαδή «ανάμεσα στους πραγματικούς πρόσφυγες μπορεί να διακινηθούν και πιθανόν να διακινούνται τρομοκράτες προς την Ευρώπη μέσω της Ελλάδος».
«Θα κάνουμε τα πάντα προκειμένου να συνεχιστούν οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, ως οφείλουμε, με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και παράλληλα στην αποτροπή της εισόδου σε στοιχεία τα οποία θέλουν να δημιουργήσουν προβλήματα στην ευρύτερη περιοχή […] Είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και στις προβοκάτσιες που βλέπουμε τον τελευταίο καιρό να αναπτύσσονται στην περιοχή των Βαλκανίων», κατέληξε ο υπουργός.
