Με αυξητικούς, πλην ελεγχόμενους ρυθμούς εξελίσσεται η πανδημία στα πολύπαθα Βαλκάνια. Μέχρι χθες το απόγευμα, καταγράφονταν συνολικά περίπου 640 νεκροί και 17 χιλιάδες κρούσματα του κορονοϊού στην ευρύτερη περιοχή (*), πλην της Ελλάδας.
Σε απόλυτους αριθμούς, τα περισσότερα κρούσματα και θύματα μετρά η Ρουμανία (6.879 και 357 αντιστοίχως), με δεύτερη τη Σερβία (4.465/424). Εάν ωστόσο κάνει κάποιος αναγωγή του αριθμού νεκρών ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους, τότε πρώτη στη «μαύρη» λίστα έρχεται η Βόρεια Μακεδονία (974/45). Επονται η Ρουμανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη (1.083/40), η Σερβία -όπου αυξάνονται τα επιβεβαιωμένα κρούσματα σε οίκους ευγηρίας-, η Κροατία (1.704/31), η Αλβανία (475/24), το Μαυροβούνιο (288/4) και η Βουλγαρία (735/36).
Στο Κόσοβο, ο επίσημος απολογισμός είναι 387 κρούσματα και 8 νεκροί. Ωστόσο, σε αυτόν δεν περιλαμβάνονται οι σερβικού πληθυσμού βόρειες περιοχές, όπου -όπως γράφει το Balkan Insight- έχει παγιωθεί ένα παράλληλο σύστημα υγείας με το Βελιγράδι: από τη διενέργεια διαγνωστικών τεστ για τον COVID-19 έως τη μεταφορά εκεί όσων ασθενών της σερβικής μειονότητας στο Κόσοβο χρήζουν νοσηλείας.
Απουσία οποιουδήποτε συντονισμού -πέραν ίσως του αναγκαίου μεταξύ των Βρυξελλών και των χωρών που είναι μέλη της Ε.Ε. (Ρουμανία, Βουλγαρία, Κροατία) για την προέγκριση των εκάστοτε μέτρων στήριξης της οικονομίας και των ελλειμματικών υγειονομικών υποδομών τους- οι βαλκανικές κυβερνήσεις μοιραία καταστρώνουν ξεχωριστές και σε αρκετές περιπτώσεις χωρίς συνοχή στρατηγικές έναντι του κορονοϊού και για την αβέβαιη επόμενη ημέρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: η απόφαση της Ρουμανίας να απαγορεύσει προσώρας την εξαγωγή σιτηρών και άλλων αγροτικών προϊόντων, προκαλώντας αντιδράσεις εντός Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Στη Βουλγαρία, εν τω μεταξύ, όπου η κατάσταση έκτακτης ανάγκης έχει παραταθεί μέχρι τις 13 Μαΐου, η εθνικιστική κυβέρνηση συνασπισμού και τα κόμματα της αντιπολίτευσης ανταλλάσσουν κατηγορίες για την αποτελεσματικότητα των μέτρων, ενώ σε μείζον θέμα έχει αναχθεί η λειτουργία των εκκλησιών ενόψει του Πάσχα. Η κυβέρνηση συνιστά στον κόσμο να παραμείνει στα σπίτια του. Ωστόσο οι ναοί παραμένουν ανοιχτοί, παρά τον προφανή κίνδυνο εξάπλωσης του κορονοϊού. Μεσούσης της Μεγάλης Εβδομάδας, οι θρησκευτικές λειτουργίες γίνονται μπροστά στους ναούς, με υποχρεωτική χρήση από το ποίμνιο μάσκας ή έστω κάποιου κάλυπτρου, με την αστυνομία να έχει διαταχθεί να επιβλέπει την τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας. Χθες, η πολιτική διένεξη πήρε νέα διάσταση, με τη σύλληψη του επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Ataka και δημοτικού συμβούλου Σόφιας, Βόλεν Σιντέροφ, μεταξύ άλλων για υποκίνηση παραβίασης των μέτρων περιορισμού, μετά τη δημόσια προτροπή του προς τους Βούλγαρους να πετάξουν τις μάσκες και να συρρεύσουν μαζικά στις εκκλησίες.
Στη Ρουμανία αντίθετα -όπου ανακοινώθηκε η παράταση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης έως τα μέσα Μαΐου- το υπουργείο Εσωτερικών και η Ορθόδοξη Εκκλησία αποφάσισαν την διανομή του Αγίου Φωτός κατ’ οίκον. Στη Σερβία και στη Βόρεια Μακεδονία ελήφθησαν πιο δραστικά μέτρα, με την επιβολή καθολικής απαγόρευσης κυκλοφορίας από το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής έως τις πρώτες πρωινές ώρες της Τρίτης του Πάσχα. Στο μεσοδιάστημα και στις δύο χώρες αναβλήθηκαν ένεκα πανδημίας οι κρίσιμες βουλευτικές εκλογές, που είχαν προγραμματιστεί εντός του Απριλίου.
«Ο κορονοϊός δεν είναι η μοναδική ασθένεια που πλήττει τα Βαλκάνια», γράφει το Balkan Insight, καθώς αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την έξαρση της ενδημικής διαφθοράς, για αυταρχικές παρεκκλίσεις, αλλά και για έξωθεν παρεμβάσεις στην περιοχή των Βαλκανίων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα θεωρείται από πολλούς το Κόσοβο.
Ούτε δυο μήνες μετά τη συγκρότησή της, και με συνοπτικές διαδικασίες, η κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον Αλμπιν Κούρτι έπεσε μεσούσης της πανδημίας, στα τέλη του Μαρτίου, με την υπερψήφιση πρότασης δυσπιστίας που κατέθεσε η συγκυβερνώσα Δημοκρατική Ενωση Κοσόβου. Αιτία, επισήμως, ήταν οι ενδοκυβερνητικές διαφωνίες για τον χειρισμό της κρίσης του κορονοϊού. Ανεπισήμως λέγεται ότι ήταν η κάθετη αντίθεση του Κούρτι στο αμερικανικό σχέδιο επίλυσης της διένεξης μεταξύ Πρίστινας και Βελιγραδίου μέσω ανταλλαγής εδαφών, την οποία υποστηρίζει ο Κοσοβάρος πρόεδρος Χάσιμ Θάτσι.
Στην Αλβανία
Η Αλβανία, εν τω μεταξύ -παρ’ όλο που η κυβέρνηση επέβαλε στις αρχές της υγειονομικής κρίσης μέχρι και στρατιωτικό νόμο για την εφαρμογή των αυστηρότατων μέτρων περιορισμού, τα οποία προ ημερών ανακοίνωσε ότι θα παραταθούν «μέχρι τη λήξη της επιδημίας»- πήρε προσφάτως το «πράσινο φως», μαζί με τη Βόρεια Μακεδονία, για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε. (όπως ήδη ισχύει με τη Σερβία και το Μαυροβούνιο), καθώς οι Βρυξέλλες δείχνουν πλέον ξανά ανήσυχες από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στα Βαλκάνια.
Εν μέσω της περιφερειακά επεκτεινόμενης ρωσικής επιρροής και της εν εξελίξει «διπλωματίας της μάσκας» από την Κίνα και την Τουρκία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στα τέλη Μαρτίου τη χορήγηση 38 εκατομμυρίων ευρώ στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων ως βοήθεια για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Στη «σκιά» δε των περιορισμών εξαγωγών από τη Γερμανία, εγκρίθηκε και η συμμετοχή τους στο κοινό πρόγραμμα προμηθειών της Ε.Ε. για την αγορά ιατρικού προστατευτικού εξοπλισμού, όπως μάσκες για το προσωπικό των νοσοκομείων. Ενίσχυση της έκτακτης οικονομικής βοήθειας στα Δυτικά Βαλκάνια ανακοίνωσε στο μεσοδιάστημα η Ευρωπαϊκή Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), ύφους έως 1,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 1/3 -διευκρίνισε- θα είναι για την αντιμετώπιση των άμεσων συνεπειών από την πανδημία.
(*) Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Κροατία, Μαυροβούνιο, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σερβία, Κόσοβο, Βουλγαρία, Ρουμανία
