Ο Ερντογάν βουλιάζει στον λάκκο που έσκαψε για τον Ασαντ

Οι οιωνοί δεν είναι σίγουρα οι καλύτεροι. Τα συμφέροντα παραμένουν αντικρουόμενα και οι ισορροπίες επικίνδυνα ρευστές. Εξ ου και το χθεσινό 24ωρο είχαμε νέο «γαϊτανάκι» πιέσεων και ωμών απειλών από τους πρωταγωνιστές της κρίσης, παραμονή της κρίσιμης –δύσκολης, όπως αναμένεται– συνάντησης των προέδρων Ρωσίας και Τουρκίας, Πούτιν και Ερντογάν, στη Μόσχα.

Στριμωγμένος στα σχοινιά από την ίδια την πολιτική του, εγκλωβισμένος στη μέγκενη της Ρωσίας στην Ιντλίμπ και ουσιαστικά χωρίς συμμάχους, ο Τούρκος πρόεδρος επιχείρησε χθες να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση του απέναντι στη Μόσχα, μέσω νέων ωμών εκβιασμών προς την Ε.Ε. για το προσφυγικό.

«Εάν οι ευρωπαϊκές χώρες θέλουν να λύσουν το πρόβλημα», απείλησε, «τότε θα πρέπει να στηρίξουν τις πολιτικές και ανθρωπιστικές λύσεις της Τουρκίας στη Συρία», όπως τις χαρακτήρισε. Ητοι τα σχέδιά του για δημιουργία κατοχικής «ζώνης ασφαλείας» στη βορειοδυτική Ιντλίμπ, της τέταρτης που η Αγκυρα επιδιώκει να εγκαταστήσει στη βόρεια Συρία.

Προειδοποίησε μάλιστα την Ευρώπη «για την αυξανόμενη απειλή του φασισμού», γράφει η φιλοκυβερνητική Sabah, και για πιθανή «καταστροφή» από νέο κύμα προσφύγων. «Ελπίζουμε ότι οι τελευταίες εξελίξεις θα οδηγήσουν την Ε.Ε. να δει την αλήθεια», δήλωσε ο Ερντογάν, «και να δώσει την απαραίτητη βοήθεια στη χώρα μας»…

Αυτά, ενώ είχε χθες επαφές στην Αγκυρα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, και τον επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ, ο οποίος αφ’ ενός επέκρινε την Τουρκία για την «απαράδεκτη» κατάσταση στα σύνορα με τη χώρα μας, αφ’ ετέρου ανακοίνωσε την αποδέσμευση επείγουσας οικονομικής βοήθειας, ύψους 170 εκατομμυρίων ευρώ, για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης στη Συρία. Εξ αυτών, διευκρίνισε, τα 60 εκατ. ευρώ θα διατεθούν στις βορειοδυτικές επαρχίες.

Η γερμανική πρόταση

Από το Βερολίνο, εν τω μεταξύ, η Γερμανίδα υπουργός Αμυνας, Ανεγκρετ Κραμπ-Καρενμπάουερ, τόνιζε ότι «η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ θα πρέπει τώρα να ασκήσουν ταυτοχρόνως περισσότερη πίεση στους [προέδρους Ρωσίας και Συρίας] Πούτιν και Ασαντ για να ανοίξει ο δρόμος της πολιτικής διευθέτησης του συριακού πολέμου». Εντέχνως, μάλιστα, άφησε να αιωρείται η προοπτική πιθανών νέων κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας (με την οποία το Βερολίνο έχει στενούς οικονομικούς δεσμούς).

Και ξαναέβγαλε από το συρτάρι της πρόταση που είχε καταθέσει από πέρυσι για τη δημιουργία «προστατευόμενης ζώνης» υπό διεθνή εποπτεία στη βόρεια Συρία, προκρίνοντας ως πιο ρεαλιστικό σενάριο το πρόσταγμα να έχουν ο ΟΗΕ και ο ΟΑΣΕ (Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη). Σχέδιο, ανέφερε η Κραμπ-Καρενμπάουερ στο δίκτυο RTL, για το οποίο η Γερμανίδα καγκελάριος προσπαθεί να πείσει τον Ρώσο πρόεδρο. Οι πιθανότητες για κάτι τέτοιο πάντως, εκτιμούν αναλυτές, θεωρούνται από ανύπαρκτες έως μηδαμινές, καθώς ο Πούτιν βρίσκεται ουσιαστικά σε θέση ισχύος…

Οχι τυχαία, άλλωστε, η Μόσχα έτριξε κι άλλο χθες τα δόντια στην Αγκυρα, παραμονή της συνάντησης κορυφής στη Μόσχα. Με βιτριολικές δηλώσεις, το ρωσικό υπουργείο Αμυνας χαρακτήρισε –όψιμα– «ωμή παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου» την ανάπτυξη ενισχύσεων του τουρκικού στρατού στην Ιντλίμπ. Κατηγόρησε ανοιχτά την Αγκυρα για συνέργεια με τρομοκρατικές οργανώσεις, κυρίως στα σημεία των στρατιωτικών παρατηρητηρίων της στη συριακή επαρχία. Κατήγγειλε, μάλιστα, ότι 15μελής ομάδα τζιχαντιστών επιχείρησε την περασμένη Δευτέρα προβοκάτσια σε βάρος της Δαμασκού, οργανώνοντας επίθεση με χημικά στην Ιντλίμπ, η οποία ωστόσο απέτυχε – ανέφερε το ρωσικό ΥΠΑΜ, επιφυλασσόμενο να παρουσιάσει και αποδεικτικά στοιχεία…

Προφανώς «οι πιέσεις του Πούτιν στον Ερντογάν εντείνονται», εκτιμά ο Τουρκο-αμερικανός αναλυτής Σονέρ Τσααπτάι, «ώστε ο τελευταίος να αποδεχθεί τη νέα πρόταση για την Ιντλίμπ που θα του παρουσιάσει ο πρώτος». «Δεν αποκλείεται μετά τις συνομιλίες των δύο ηγετών να ανακοινωθεί κατάπαυση του πυρός, που όμως θα είναι για τα μάτια του κόσμου», σχολίασε ανωνύμως Δυτικός διπλωμάτης στο πρακτορείο AFP. «Πιστεύω ότι αυτό που θα πει ο Πούτιν στον Ερντογάν», ανέφερε, «θα είναι ότι τελειώνουν οι ενέργειές του στη Συρία».

Η κόκκινη γραμμή

Κατά πληροφορίες που επικαλείται ο βετεράνος πολεμικός ανταποκριτής Ελάιτζα Μανιέ, με ανάρτηση στο twitter, «η Ρωσία μπορεί να αποδεχθεί κατάπαυση του πυρός, υπό τη δέσμευση ότι θα ανοίξει ΑΜΕΣΩΣ ο [αυτοκινητόδρομος] M4», ο οποίος στον χάρτη διατρέχει οριζοντίως την Ιντλίμπ, συνδέοντας –σε αυτό το τμήμα του– τη Λατάκια με το Χαλέπι. «Διαφορετικά», προσθέτει ο Μανιέ, ο αυτοκινητόδρομος «θα ανοίξει διά της βίας, με εγγύηση από την Τουρκία και τελεσίγραφο για μετεγκατάσταση όλων των τζιχαντιστών από την Ιντλίμπ», χωρίς να διευκρινίζεται το πού…

Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνει στο πρακτορείο Reuters ο Ρώσος πρώην διπλωμάτης Βλαντίμιρ Φρολόφ, το ζήτημα-κλειδί της σημερινής συνάντησης στη Μόσχα θα είναι αυτό της «ζώνης ασφαλείας». «Ο Ερντογάν αξιώνει να έχει βάθος 30 χλμ., ενώ η Ρωσία μιλά για μία λωρίδα περίπου 8 χλμ.», αναφέρει, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι δύο ηγέτες θα μπορούσαν να τα βρουν λίγο-πολύ κάπου στη μέση. Το σίγουρο, προσθέτει, είναι ότι τα περιθώρια του αυτοκινητοδρόμου M5 (που συνδέει τον συριακό Βορρά με τον Νότο) αποτελούν κόκκινη γραμμή για το Κρεμλίνο.

Προχωρώντας, δε, ένα βήμα παραπέρα, ο Σύρος πρόεδρος Ασαντ δήλωσε χθες στο ρωσικό δίκτυο Russia-24 πως «ο Ερντογάν έριξε όλες του τις δυνάμεις, προφανώς με υπόδειξη των Αμερικανών», καθώς «μετά την απελευθέρωση της Ιντλίμπ, στόχος μας είναι η απελευθέρωση των ανατολικών περιοχών». Εδάφη, που ελέγχουν οι Κούρδοι της Συρίας και όπου, ως γνωστόν, σταθμεύουν τα εναπομείναντα στα συριακά εδάφη αμερικανικά στρατεύματα, με αποστολή –κατ’ εντολήν του Ντόναλντ Τραμπ– «να διασφαλίσουμε το πετρέλαιο».