Άνετη νίκη του Ζόραν Μιλάνοβιτς στις προεδρικές εκλογές της Κροατίας

Ο σοσιαλδημοκράτης πρώην πρωθυπουργός και πρώην διπλωμάτης Ζόραν Μιλάνοβιτς, 53 ετών, είναι ο νικητής των προεδρικών εκλογών στην Κροατία, καθώς στον δεύτερο γύρο που διεξήχθη χθες Κυριακή κέρδισε την απερχόμενη πρόεδρο Κολίντα Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς.

Με καταμετρημένες τις περισσότερες ψήφους, ο Μιλάνοβιτς πήρε 52,7% των ψήφων και η Γκραμπάρ-Κιτάροβιτς 47,3%, διαφορά που ήταν μεγαλύτερη διαφορά απ’ ό,τι αναμενόταν, γεγονός που σύμφωνα με τους εκλογικούς αναλυτές είναι «καμπανάκι» για το κυβερνών συντηρητικό κόμμα, την Κροατική Δημοκρατική Ένωση (HDZ).

Στις δηλώσεις του μετά τα έξιτ πολ που προέβλεπαν τη μεγάλη νίκη του, ο Ζόραν Μιλάνοβιτς ευχαρίστησε όλους τους ψηφοφόρους, αλλά και την αντίπαλό του Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς. Μάλιστα, απαίτησε να σταματήσουν οι ηχηρές αποδοκιμασίες των συγκεντρωμένων όταν άκουσαν το όνομα της πρώτης γυναίκας που έγινε πρόεδρος της Κροατίας. «Όχι, όχι και όχι. Αυτό δεν θέλω καν να το ακούω», ξεκαθάρισε.

Ο Μιλάνοβιτς, γνωστός για τους ενίοτε απότομους τρόπους του, δεχόμενος επίσης συχνά επικρίσεις για τον «ελιτισμό» του, ζήτησε συγγνώμη αν «πάτησε το πόδι» κανενός. «Οι πολίτες της Κροατίας με εξέλεξαν πρόεδρο της χώρας — όλων των Κροατών, όσων με υποστήριξαν και όσων όχι. Ξέρω ότι δεν ικανοποιώ τα γούστα αρκετών από εσάς αλλά πρέπει να συνεχίσουμε, πρέπει να αποφύγουμε τους διχασμούς — είμαστε πολύ λίγοι», συνέχισε.

«Είμαστε τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι που ψάχνουν μια θέση κάτω από τον ήλιο στην Ευρώπη, το καλύτερο μέρος να ζήσουμε παρ’ όλα τα προβλήματά μας», πρόσθεσε ο Μιλάνοβιτς, που επικράτησε στις εκλογές που διεξήχθησαν μερικές ημέρες αφού η Κροατία ανέλαβε την εναλλασσόμενη προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για έξι μήνες.

Η Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς απώλεσε το τεράστιο προβάδισμα που της έδιναν οι δημοσκοπήσεις μέσα στο τελευταίο εξάμηνο. Ακόμη πιο ανησυχητικό για το HDZ και τον πρωθυπουργό Άντρεϊ Πλένκοβιτς είναι το γεγονός πως το κυβερνών κόμμα μοιάζει να ακολουθεί την ίδια πορεία, καθώς τα ποσοστά του SDP (Σοσιαλδημοκράτες) βρίσκονται σαφώς σε άνοδο.

Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Μπράνκο Κάραταν, η νίκη του Μιλάνοβιτς είναι «αέρας στα πανιά των Σοσιαλδημοκρατών» εν όψει των βουλευτικών εκλογών, όπως το έθεσε μιλώντας στην κρατική τηλεόραση.

Ο 53χρονος Μιλάνοβιτς έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η συγκατοίκησή του με το HDZ και τον Πλένκοβιτς δεν θα είναι αρμονική. Αν και το αξίωμα που κατέκτησε έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, ο επόμενος πρόεδρος έχει λόγο σε ζητήματα άμυνας και διπλωματίας και μπορεί να δυσκολέψει τη ζωή της κυβέρνησης.

Άνοδος της ακροδεξιάς

Πάντως, πέρα από τη νίκη των Σοσιαλδημοκρατών, ο πρώτος γύρος των εκλογών κατέδειξε άνοδο της ισχύος της εθνικιστικής άκρας δεξιάς, εν μέσω της πίεσης των μεταναστευτικών ροών, της ενδημικής διαφθοράς, αλλά και της μαζικής εξόδου των πολιτών, ιδίως των νέων, προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ωστόσο, στον δεύτερο γύρο, παρά της δεξιάς Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς να κινητοποιήσει την εθνικιστική δεξιά, με επανειλημμένες αναφορές στον πατριωτισμό της και στον πόλεμο της ανεξαρτησίας (1991-1995), δεν έπεισε όσους επέλεξαν στον πρώτο γύρο να ψηφίσουν το ακροδεξιό υποψήφιο.

Η Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς έκανε αρκετές γκάφες στην προεκλογική εκστρατεία, καθώς εμφανίστηκε να ταυτίζεται με τον δήμαρχο του Ζάγκρεμπ, που εμπλέκεται σε διάφορες υποθέσεις διαφθοράς, ενώ αποπειράθηκε να υποβαθμίσει τα εγκλήματα του καθεστώτος των Ουστάσι, συνεργατών των Ναζί στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι νοσταλγοί του οποίου αυξάνονται τελευταία στην Κροατία.

Στην ομιλία της μετά την ήττα της, η Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς ευχήθηκε καλή επιτυχία στον διάδοχό της: «είναι προς το συμφέρον της χώρας μας, που πρέπει να διαφυλάξει τη σταθερότητά της».