Προειδοποίηση για το νομοσχέδιο της υπερσυντηρητικής κυβέρνησης της Πολωνίας, η οποία προσπαθεί με νόμο να ελέγξει τη λειτουργία της δικαιοσύνης, απηύθυνε το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας, τονίζοντας ότι οι «μεταρρυθμίσεις» που προωθεί απειλούν τη θέση της Βαρσοβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τη 40σέλιδη γνωμοδότηση του Ανώτατος Δικαστηρίου, το νομοσχέδιο που κατατέθηκε την περασμένη Πέμπτη από βουλευτές του κυβερνώντος υπερσυντηρητικού Κόμματος του Δικαίου και της Δικαιοσύνης (PiS) αποτελεί «απόπειρα εξαναγκασμού των δικαστών… να εφαρμόσουν όλες τις ρυθμίσεις που έχουν ψηφισθεί από την κυβερνώσα πλειοψηφία», ακόμη και αν δικαστήριο έχει κρίνει ότι παραβιάζουν το Σύνταγμα και την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Το νομοσχέδιο προβλέπει κυρώσεις που φθάνουν μέχρι την αποπομπή των δικαστών που θα θέσουν σε αμφισβήτηση την νομιμότητα διορισμού άλλου δικαστή, καθώς και για «ενέργειες πολιτικού χαρακτήρα» ή που μπορούν «να βλάψουν τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος».
Η πολωνική ηγεσία ισχυρίζεται ότι στόχος του νομοσχεδίου αυτού είναι η αποφυγή του χάους στη λειτουργία του πολωνικού δικαστικού συστήματος, ωστόσο η πολωνική αντιπολίτευση προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος του χάους προέρχεται από τις επίμαχες μεταρρυθμίσεις του δικαστικού συστήματος που έχουν επικριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όπως τονίζει, το νομοσχέδιο αποτελεί «απόπειρα φίμωσης» των αμφισβητιών δικαστών της Πολωνίας.
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Πολωνίας στη γνωμοδότησή του αναφέρει ότι είναι «πολύ πιθανό» αυτό το σχέδιο νόμου, όταν υιοθετηθεί, να αποτελέσει το έναυσμα ώστε οι ευρωπαϊκοί θεσμοί να εκκινήσουν διαδικασία που θα διαπιστώνει ότι η Πολωνία δεν τηρεί τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τις συνθήκες και, μακροπρόθεσμα, θα αποφαίνεται για την ανάγκη αποκλεισμού της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το νομοσχέδιο έχει προκαλέσει και την αντίδραση των δικαστών με τις δικαστικές οργανώσεις, την Οργάνωση Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την Επιτροπή Υπεράσπισης της Δημοκρατίας (KOD) να οργανώνουν διαδηλώσεις κατά του νομοσχεδίου αύριο το βράδυ, μπροστά από το κτίριο του κοινοβουλίου στη Βαρσοβία και μπροστά από τα δικαστικά μέγαρα σε ακόμη εκατό πόλεις.
Η Ντανούτα Περζιβάρα, πρόεδρος της Οργάνωσης Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, επισημαίνει ότι η εφαρμογή του νομοσχεδίου αυτού θα σήμαινε «το τέλος της διάκρισης των εξουσιών και την επιστροφή στη μονολιθική εξουσία που γνωρίσαμε την εποχή της κομμουνιστικής Πολωνίας».
Η κατάθεση του νομοσχεδίου από το PiS αποτελεί αντίδραση σε απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που δόθηκε στην δημοσιότητα στις αρχές του Δεκεμβρίου, κατ΄εφαρμογήν γνωμοδότησης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το νέο Δικαστικό Συμβούλιο, το όργανο που διορίζει τους δικαστές, δεν προσφέρει εγγυήσεις ανεξαρτησίας απέναντι στην πολιτική εξουσία, θέτοντας εν αμφιβόλω σειρά μεταρρυθμίσεων που θέλει να εφαρμόσει η πολωνική εξουσία. Κατά συνέπεια, στόχος του νομοσχεδίου που κατέθεσε το PiS είναι «να αναγκάσει τους δικαστές να μην εφαρμόσουν» την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αναφέρεται στην γνωμοδότηση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Πολωνίας.
