«Φαγωμάρα» με το καλημέρα

Οι οιωνοί δεν ήταν εξ αρχής καλοί – το ΝΑΤΟ, στα 70 του, μαστίζεται από προβλήματα, διχόνοια και κρίση. Οι δε αναμενόμενοι πρωταγωνιστές της διήμερης επετειακής συνόδου κορυφής στο Λονδίνο έσπευσαν από τη χθεσινή κιόλας πρώτη ημέρα της να επιβεβαιώσουν, καθείς ξεχωριστά και με διαφορετικό πρόσημο, αυτόν τον ρόλο…

Πριν καν πατήσει το πόδι του στο Λονδίνο, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν -που ταλαντεύεται επικίνδυνα μεταξύ Δύσης και Ρωσίας- ξεκαθάρισε προκλητικά ότι θα μετέτρεπε τόσο τη χθεσινοβραδινή τετραμερή συνάντηση για το Συριακό με τους ηγέτες Γερμανίας, Γαλλίας και Βρετανίας όσο και τη σημερινή σύνοδο των 29 ηγετών σε ανατολίτικο παζάρι, απειλώντας με βέτο στα σχέδια του ΝΑΤΟ για αμυντική ενίσχυση της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής έναντι της Ρωσίας, εάν οι σύμμαχοι δεν υποστηρίξουν την τουρκική εισβολή κατά των «τρομοκρατών» της πολιτοφυλακής YPG των Κούρδων της Συρίας.

Στο μεσοδιάστημα, οι πρόεδροι ΗΠΑ και Γαλλίας, Τραμπ και Μακρόν, αλληλοφαγώθηκαν μπροστά στις κάμερες κατά την επεισοδιακή διμερή συνάντησή τους, στο περιθώριο της συνόδου, λίγο πριν από το χθεσινοβραδινό δείπνο των «29» στην Ντάουνινγκ Στριτ, τη δεξίωση προς τιμήν τους στο ανάκτορο του Μπάκιγχαμ και το σημερινό βασικό «μενού» της δεύτερης ημέρας της συνόδου.

Αιτία και αφορμή: η οξεία -και ηγετικής προδιάθεσης- αντίδραση του Παρισιού απέναντι στην κλιμακούμενη μονομέρεια της Ουάσινγκτον και την αυξανόμενη προκλητικότητα της Τουρκίας, που κατά πρόσφατη δήλωση του Εμανουέλ Μακρόν έχουν καταστήσει το ΝΑΤΟ «εγκεφαλικά νεκρό».

Θέση, που ο ίδιος υποστήριξε και χθες με θέρμη, αλλά ο Τραμπ επέκρινε νωρίτερα δημόσια ως «πολύ κακή» και «προσβλητική» για τους συμμάχους, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να μιλήσει περί πιθανής αποχώρησης της Γαλλίας από τη Βορειοατλαντική Συμμαχία…

Η διπλωματική άβυσσος που πλέον χωρίζει τους δύο πρώην στενούς εταίρους φάνηκε χθες ξεκάθαρα, σε μια ευρεία γκάμα συμμαχικών διλημμάτων.

Ο Μακρόν ξεκαθάρισε ότι είναι ασύμβατος ο ρόλος της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ με την αγορά των ρωσικών πυραύλων S-400, για την οποία τόνισε ότι η Αγκυρα θα πρέπει να δώσει εξηγήσεις.

Ομως ο Τραμπ όχι μόνο εξήρε τη συνεργασία του με τον Ερντογάν και τον συμμαχικό ρόλο της Τουρκίας, αλλά δικαιολόγησε μέχρι και την προμήθεια από την Αγκυρα των S-400, αποδίδοντάς τη σε άρνηση του προκατόχου του, Μπαράκ Ομπάμα, να της πουλήσει αμερικανικούς Patriot. Ερωτηθείς δε σχετικά, ανέφερε γενικόλογα ότι στις ΗΠΑ «εξετάζουμε» το ενδεχόμενο επιβολής αμερικανικών κυρώσεων στην Τουρκία για τους ρωσικούς πυραύλους…

Η δημόσια διαφωνία μεταξύ των δύο προέδρων -που αμφότεροι βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρά πολιτικά προβλήματα στο εσωτερικό των χωρών τους- παρέμεινε βαθιά ακόμη και σε δομικά προβλήματα του ΝΑΤΟ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επικεντρώθηκε για πολλοστή φορά στην αύξηση των αμυντικών δαπανών. Ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε αντίθετα την ανάγκη επαναξιολόγησης των απειλών με τις οποίες βρίσκεται σήμερα ουσιαστικά αντιμέτωπη η Συμμαχία, καλώντας παράλληλα σε στρατηγικό διάλογο «χωρίς αφέλεια» με τη Ρωσία.

Προοπτική στην οποία δήλωσε και πάλι χθες ανοιχτός ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν, παρά την «απρεπή» -όπως τη χαρακτήρισε- συμπεριφορά του ΝΑΤΟ, θέτοντας ως προτεραιότητες «τη διεθνή τρομοκρατία, τις τοπικές ένοπλες συγκρούσεις και τον κίνδυνο εξάπλωσης όπλων μαζικής καταστροφής».

Στη Συμμαχία «δεν έχουμε καν τον ίδιο ορισμό περί τρομοκρατίας», τόνισε κατά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ ο Εμανουέλ Μακρόν, απαντώντας εμμέσως πλην σαφώς και στους εκβιασμούς του Ερντογάν. Και σε αντίθεση με τα όσα υποστηρίζει η Ουάσινγκτον, η μάχη κατά της τρομοκρατίας του «Ισλαμικού κράτους» κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει, υπογράμμισε, κατηγορώντας ευθέως την Τουρκία πως «μερικές φορές συνεργάζεται με πληρεξούσιους του “Ι.Κ.”».

Επαναπατρισμός

Είχε προηγηθεί μια άκρως ειρωνική -και πρόδηλου εκνευρισμού- ερώτηση που ο Τραμπ απηύθυνε δημόσια προς τον ίδιο εάν θα ήθελε να του παραδώσει «κάποιους “ωραίους” μαχητές του “Ι.Κ.”». Η μετρημένη απάντηση του ενοχλημένου Μακρόν ότι ο επαναπατρισμός Γάλλων τζιχαντιστών εξετάζεται κατά περίπτωση, δεν άρεσε στον Αμερικανό πρόεδρο. «Ηταν μία από τις καλύτερες μη απαντήσεις», σχολίασε, «που έχω ακούσει ποτέ»…

Κατά τα λοιπά, η Γερμανίδα καγκελάριος Μέρκελ -που έχει διαχωρίσει δημόσια τη θέση της από τις τοποθετήσεις Μακρόν περί ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκής άμυνας και προανήγγειλε την εν καιρώ συμμόρφωση του Βερολίνου με το ΝΑΤΟϊκό πλαφόν αύξησης των αμυντικών δαπανών στο 2% του ΑΕΠ- δήλωνε χθες το βράδυ αισιόδοξη για τη σύνοδο της Συμμαχίας, παρά τις διαφωνίες των κρατών-μελών. Αφησε δε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας τετραμερούς συνάντησης Γαλλίας-Γερμανίας-Βρετανίας-Τουρκίας για το Συριακό (βλ. και προσφυγικό) τον προσεχή Φεβρουάριο.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ (που χθες το πρωί, κατά τη διμερή συνάντησή του με τον Τραμπ, άκουγε αμήχανα τον Αμερικανό πρόεδρο να επιτίθεται φραστικά στη Γαλλία και μάσησε τα λόγια του για την προμήθεια από την Τουρκία των ρωσικών S-400) επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, υποστηρίζοντας ότι στο ΝΑΤΟ «έχουμε κακή ρητορική, αλλά εξαιρετικά καλή ουσία».

Ο δε -αποσπασμένης προσοχής, ένεκα του Brexit και των πρόωρων βουλευτικών εκλογών της 12ης Δεκεμβρίου- οικοδεσπότης της συνόδου, Βρετανός πρωθυπουργός, Μπόρις Τζόνσον αναμένεται να απευθύνει κατά τη σημερινή, δεύτερη ημέρα της συνόδου κορυφής ένα γενικόλογο κάλεσμα-ευχολόγιο για ενότητα του ΝΑΤΟ, «ως ακρογωνιαίου λίθου της ευρωατλαντικής ασφάλειας».