Ο Αναστασιάδης κατέθεσε αντιπρόταση για το αέριο

Χωρίς δέσμευση για καταληκτική διαπραγμάτευση στο Κυπριακό και με κλειστά τα χαρτιά τους συναντήθηκαν στη Λευκωσία ο Κύπριος πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μ. Ακιντζί. Η συνάντηση βοήθησε στη συντήρηση μιας προπαρασκευαστικής διαβούλευσης ενόψει φθινοπώρου, αλλά τίποτα πέραν αυτής.

Με βάση ανακοινωθέν που κυκλοφόρησε ο ΟΗΕ εκ μέρους των ηγετών των δύο Κοινοτήτων στην Κύπρο, συμφωνήθηκε η συνέχιση της αποστολής της προσωπικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα Τζέιν Χολ Λουτ «για εμπλοκή με αποφασιστικότητα στην ολοκλήρωση όρων αναφοράς που θα επιτρέψουν δομημένες και με νόημα (results-oriented) διαπραγματεύσεις που θα οδηγούν σε μια διευθέτηση με την αίσθηση του επείγοντος».

Οι Αναστασιάδης – Ακιντζί συμφώνησαν να είναι διαθέσιμοι για τριμερή συνάντηση με τον ίδιο τον γενικό γραμματέα αμέσως μετά το πέρας της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ «για να σχεδιάσουν τα επόμενα βήματα».

Με το λιτό αυτό ανακοινωθέν γίνεται φανερό ότι οι Ν. Αναστασιάδης και Μ. Ακιντζί κινούνται με διαφορετικούς στόχους, καθώς ο Ελληνοκύπριος ηγέτης βλέπει τις εξελίξεις υπό το πρίσμα ενός ακόμα γύρου διαπραγματεύσεων με ανοιχτά τα θέματα και χωρίς χρονικό ορίζοντα, ενώ ο Τουρκοκύπριος ηγέτης προσδοκά μια τελεσίδικη διαδικασία με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως ο Ν. Αναστασιάδης δήλωσε με το πέρας της συνάντησης ότι «υπάρχει θετικό κλίμα και κοινή βάση», αλλά καμία αναφορά δεν γίνεται στο πλαίσιο 6 σημείων του Α. Γκουτέρες που ήταν το πιο προωθημένο στάδιο διαπραγμάτευσης πριν από 2 χρόνια στο Κραντ Μοντάνα.

Το ζήτημα του φυσικού αερίου τέθηκε κατά τη συνάντηση, υπό το πρίσμα της πρότασης Ακιντζί για συναπόφαση-συνδιαχείριση στους σχεδιασμούς υλοποίησης του ενεργειακού προγράμματος της Κύπρου υπό την εποπτεία ΟΗΕ-Ε.Ε., προκειμένου να εκτονωθεί η ένταση λόγω των τουρκικών γεωτρήσεων.

Η αντιπρόταση

Ο Ν. Αναστασιάδης απέρριψε ξανά την τουρκοκυπριακή πρόταση, έκρινε ωστόσο σκόπιμο να υποβάλει αντιπρόταση που περιλαμβάνει κάποιο μηχανισμό προηγούμενης ενημέρωσης, χωρίς να δίνει δημοσίως άλλες λεπτομέρειες: «[Εισηγήθηκα] να ενημερώνω τον Τουρκοκύπριο ηγέτη για τους σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Την κατάθεση αντιπρότασης επιβεβαίωσε και ο Μ. Ακιντζί στις δικές του δηλώσεις μετά τη συνάντηση και υπάρχει ενδεχόμενο το γεγονός αυτό να δώσει κάποια διέξοδο στη συνεχιζόμενη ένταση, ή την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης. Ειδικότερα, ο Ν. Αναστασιάδης δεν απέκλεισε να υπάρξει συνέχεια στο ζήτημα, δεδομένου ότι ο ίδιος επανέλαβε την απαίτηση για τερματισμό των τουρκικών γεωτρήσεων για να διευκολυνθεί το κλίμα επανάληψης των διαπραγματεύσεων.

Στο επίμαχο αυτό ζήτημα, η Τουρκία διά στόματος Μεβλούτ Τσαβούσογλου ανέφερε ήδη ότι δεν θα ακολουθήσουν άλλες γεωτρήσεις σε άμεσο χρόνο στην περιοχή γύρω από την Κύπρο πέρα από τις δύο που βρίσκονται τώρα σε εξέλιξη, ενώ το πρόγραμμα γεωτρήσεων της Λευκωσίας στην κυπριακή ΑΟΖ θα επαναληφθεί κάποια στιγμή τον επόμενο χρόνο. Κατά συνέπεια, είναι δυνατόν να λειτουργήσει ένα «άτυπο μορατόριουμ» ως παράθυρο για διαπραγματεύσεις μέσα στον Οκτώβριο.

Η υποβολή κάποιας αντιπρότασης από την πλευρά του προέδρου Ν. Αναστασιάδη αποτέλεσε αντικείμενο εντατικής προετοιμασίας πριν από τη συνάντηση με τον Μ. Ακιντζί, καθώς η Λευκωσία έγινε δέκτης ισχυρών παροτρύνσεων να ανταποκριθεί στις πρωτοβουλίες των Τουρκοκυπρίων που κέρδιζαν διεθνώς έδαφος, στην απουσία οποιουδήποτε διαλόγου με προοπτική για επίλυση.

Αρχή από τα βασικά

Κατά τη συνάντηση γίνεται αντιληπτό ότι οι Αναστασιάδης – Ακιντζί χρειάστηκε να επιβεβαιώσουν βασικές αρχές επίλυσης, αν δηλαδή συμφωνούν στον απώτερο στόχο της Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας: «Οι δύο ηγέτες είχαν μια ειλικρινή και εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων και συζήτησαν εις βάθος τις βασικές αρχές», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο κοινό ανακοινωθέν.

Η προσθήκη αυτή αφορά τον ελάχιστο κοινό παρονομαστή αφού στα δύο χρόνια που μεσολάβησαν από το Κραντ Μοντάνα, πίσω από κλειστές πόρτες έγιναν παρασκηνιακές συζητήσεις για διχοτομικού τύπου λύσεις. Ωστόσο, σε άλλες θεμελιώδεις πτυχές, ο Ν. Αναστασιάδης σημείωσε την ύπαρξη διαφωνιών, περιλαμβανομένου και του ζητήματος της πολιτικής ισότητας και αποτελεσματικής συμμετοχής των Τουρκοκυπρίων στη λήψη αποφάσεων.

Ο Ελληνοκύπριος ηγέτης είπε, ωστόσο, ότι «βρίσκει έδαφος» (από την πλευρά Ακιντζί) η πρότασή του για αποκέντρωση εξουσιών της μελλοντικής ομοσπονδιακής δομής προς όφελος των κρατιδίων. Κατά τα άλλα οι Αναστασιάδης και Ακιντζί συζήτησαν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) που περιλαμβάνουν τη διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων αλλά και την επαναλειτουργία τεχνικών επιτροπών με αντικείμενο τη βελτίωση της καθημερινής ζωής των Κυπρίων.

Κριτής των εξελίξεων είναι ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες που φαίνεται αποφασισμένος να κάνει μια ύστατη προσπάθεια για την επίλυση του Κυπριακού για να προλάβει τη διαφαινόμενη κλιμάκωση των εντάσεων στις θάλασσες και την οριστική διασάλευση.

Ωστόσο, εκτιμάται ότι θα είναι εξαιρετικά αυστηρός με τους δύο ηγέτες στην Κύπρο, γι’ αυτό αναμένει συμφωνημένους όρους αναφοράς στο πλαίσιο της αποστολής Λουτ περί τα τέλη Αυγούστου, ενώ σε κάθε περίπτωση είναι αποφασισμένος να ξεκαθαρίσει το σκηνικό στην τριμερή στη Νέα Υόρκη – με τον έναν ή τον άλλο τρόπο.