Κρύβει εκπλήξεις η κυπριακή κάλπη

Στην τελική ευθεία των ευρωεκλογών στην Κύπρο οι αντιπαραθέσεις προσέλαβαν τοξικό περιεχόμενο. Κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η εθνικιστική στροφή του ΔΗΣΥ, του κυβερνώντος κόμματος, κάτω από την πολιτική καθοδήγηση που έδωσε ανοιχτά ο Κύπριος πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης. Ομως, η κυπριακή κάλπη φαίνεται ότι κρύβει εκπλήξεις! Ο ΔΗΣΥ συναντά προβλήματα συσπείρωσης της πιο μετριοπαθούς τάσης του, ενώ το ΑΚΕΛ παρουσιάζει άνοδο που αν επιβεβαιωθεί, θα συνιστά την πρώτη ισχυρή αμφισβήτηση της ηγεμονίας Αναστασιάδη.

Τα μηνύματα που θα εξαχθούν συνδέονται με δύο παράγοντες με έντονο πολιτικό χρώμα: τη συμμετοχή στην ψηφοφορία Τουρκοκυπρίων που προέρχονται από τα κατεχόμενα και την εκλογή του Τουρκοκύπριου ακαδημαϊκού Νιαζί Κιζιλγιουρέκ, που είναι υποψήφιος με το ΑΚΕΛ. Μια τέτοια εξέλιξη, σε συνδυασμό με την άνοδο του ΑΚΕΛ, θα είναι δείγμα γραφής για ανατροπή όσων συμβαίνουν στην Κύπρο μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά πριν από δύο χρόνια και την οδηγούν στη «σιωπηρή» διχοτόμηση.

Οι τελευταίες σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης έδειξαν μείωση της ψαλίδας που χωρίζει το ΑΚΕΛ από τον ΔΗΣΥ. Τα δύο κόμματα θα εκλέξουν με βεβαιότητα από δύο (2) ευρωβουλευτές, στο σύνολο έξι (6) που δικαιούται η Κύπρος στο Ευρωκοινοβούλιο. Το ΔΗΚΟ του Νικόλα Παπαδόπουλου θα πάρει ξανά χωρίς δυσκολία μία έδρα, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναμέτρηση ανάμεσα στην εθνικιστικής ρητορικής ΕΔΕΚ και το φασιστικό ΕΛΑΜ για την κατάληψη της έκτης έδρας.

Οι συσχετισμοί έχουν διαμορφωθεί τις τελευταίες εβδομάδες μέσα σε συνθήκες πόλωσης και διχασμού που παραπέμπουν στην τραυματική εμπειρία της «περιρρέουσας» ατμόσφαιρας στο δημοψήφισμα του 2004. Τι παράδοξο όμως! Πρωταγωνιστής της «περιρρέουσας» είναι ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης, αυτός που πριν από 15 χρόνια είχε στοχοποιηθεί από τους αντιπάλους του για τη μετριοπαθή στάση του στο δημοψήφισμα.

Εθνικιστική στροφή

Τον τελευταίο μήνα, ιδίως, ο πρόεδρος Αναστασιάδης ανέλαβε προσωπικά τα ηνία του προεκλογικού αγώνα του ΔΗΣΥ και καθόρισε τον χαρακτήρα της αναμέτρησης κάνοντας προμελετημένη επικοινωνιακά στόχευση: να πλήξει το κόμμα της Αριστεράς για την απόφασή του να περιλάβει στο ψηφοδέλτιό του τον Τουρκοκύπριο ακαδημαϊκό Νιαζί Κιζιλγιουρέκ. Ο Κύπριος πρόεδρος επιχείρησε να προκαλέσει ρήγμα ανάμεσα στο ΑΚΕΛ και την υπόλοιπη ελληνοκυπριακή κοινωνία, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι το ΑΚΕΛ επέλεξε Τουρκοκύπριο υποψήφιο για να κερδίσει ορισμένες «δανεικές ψήφους» (από την άλλη κοινότητα).

Πρόκειται για πρωτοφανή για τα κυπριακά πολιτικά πράγματα υπαινιγμό από πρόεδρο της Δημοκρατίας, που κανείς προηγουμένως δεν αποτόλμησε. Σχεδόν 80 χιλιάδες Τουρκοκύπριοι πολίτες είναι κάτοχοι της υπηκοότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας και έχουν με συνειδητή απόφαση από το 2004 το δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι από ενιαίο εκλογικό κατάλογο, ανεξάρτητα αν διαμένουν στην κατεχόμενη περιοχή.

Στις προηγούμενες ευρωεκλογές περίπου 1.500 Τουρκοκύπριοι ασκούσαν το δικαίωμα αυτό, αλλά με τη συμμετοχή του Νιαζί Κιζιλγιουρέκ στο ψηφοδέλτιο του ΑΚΕΛ, εκτιμάται ότι ένας αξιοσημείωτος αριθμός, ίσως και πάνω από 5 χιλιάδες (ποσοστό 1,5% του συνολικού εκλογικού σώματος) θα το πράξουν.

Ο πρόεδρος Αναστασιάδης έσπρωξε στα ύψη το προεκλογικό θερμόμετρο, ανοίγοντας την πόρτα των εθνικιστικών εξάρσεων. Τον ακολούθησε η Ελενα Σταύρου Σύρου, θυγατέρα πραξικοπηματία ΕΟΚΑ Βητατζιή, που είναι υποψήφια ευρωβουλευτής με τον ΔΗΣΥ, κατηγορώντας τον Νιαζί Κιζιλγιουρέκ σαν «πράκτορα του Ερντογάν». Στη συνέχεια ευθυγραμμίστηκαν χωρίς αναστολές τα πλείστα ηγετικά στελέχη του ΔΗΣΥ, ακόμα και ο ηγέτης του Αβέρωφ Νεοφύτου, που ήταν ανέκαθεν μετριοπαθής και κεντρώος.

Η μόνη στον χώρο του ΔΗΣΥ που αντέδρασε δημόσια σε αυτή την πολιτική χυδαιότητα ήταν η Καίτη Κληρίδου, που φέρει το βαρύ όνομα του πατέρα της, Γλαύκου Κληρίδη. Πίσω από τις κάμερες, η ηγεσία του ΔΗΣΥ παρασιωπά την πρόδηλη ζημιά που κάνει στις σχέσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων και τις προσπάθειες για επανένωση. Αιτιολογεί την εθνικιστική στροφή του απλώς αποδίδοντάς την σε εκλογικές σκοπιμότητες των ημερών: συσπείρωση της «εθνικόφρονης» πτέρυγας του ΔΗΣΥ και επαναπατρισμό ψηφοφόρων που τώρα πρόσκεινται στο ΕΛΑΜ (Χρυσή Αυγή Κύπρου).

Μπούμερανγκ για ΔΗΣΥ

Με βάση τις δημοσκοπήσεις, η αποχή θα ξεπεράσει σίγουρα το 50%. Ο μεγαλύτερος χαμένος φαίνεται να είναι ο ΔΗΣΥ, καθώς δεν λειτούργησε η εθνικιστική ρητορική του: η πιο πολιτικοποιημένη κεντροδεξιά «κληριδική» μερίδα και η αστική Λευκωσία έχουν κυριολεκτικά παγώσει και είναι άγνωστο αν θα πάει τελικά στην κάλπη.

Η εθνικιστική ρητορική Αναστασιάδη, αν και συνέπεσε με την κλιμάκωση των προκλήσεων της Τουρκίας στην ΑΟΖ, και πάλι δεν είχε θετική απήχηση για τους υποστηρικτές του ΔΗΣΥ. Από την άλλη, η επίθεση εναντίον του Νιαζί Κιζιλγιουρέκ έδωσε πρόσθετη συσπείρωση στο ΑΚΕΛ και μεγαλύτερη ώθηση στην υποψηφιότητα του Τουρκοκύπριου ακαδημαϊκού, ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους υποστηρικτές του που επιβραβεύουν με την ψήφο τους και το ΑΚΕΛ.

Διεθνής παρακολούθηση

Την Κυριακή θα φανεί πόσοι Τουρκοκύπριοι πολίτες θα περάσουν τα οδοφράγματα για να ψηφίσουν. Αυτή η διάσταση των ευρωεκλογών θα αποδειχθεί η πλέον ενδιαφέρουσα στη διάρκεια της ψηφοφορίας, όχι μόνο εντός αλλά και εκτός Κύπρου. Οι κυπριακές αρχές έχουν κάνει προετοιμασίες και έλαβαν μέτρα ασφάλειας για να διευκολυνθεί η συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων και να μη βρεθούν στο στόχαστρο διεθνούς κριτικής.

Τουλάχιστον 50 κάλπες έχουν στηθεί σε εγγύτητα με τα 9 οδοφράγματα κατά μήκος της πράσινης γραμμής. Αναμένεται ότι οι περισσότεροι Τουρκοκύπριοι που θα ψηφίσουν προέρχονται από τη βόρεια περιοχή της Λευκωσίας και εκεί μπορεί να υπάρξει συνωστισμός. Με βάση την εμπειρία των προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε υψηλό πολιτικό επίπεδο, δηλαδή εκ μέρους του προεδρείου των πολιτικών ομάδων, θα παρακολουθεί στενά τις διαδικασίες και θα αντιδράσει αν υπάρξουν «τεχνητά» προβλήματα.

Μια μαζική συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων και η υπερψήφιση ΑΚΕΛ – Κιζιλγιουρέκ θα δώσει ισχυρό πολιτικό μήνυμα συνεργασίας και αποδοχής, ακριβώς αντίθετο του κλίματος που καλλιεργεί ο Ν. Αναστασιάδης τα τελευταία δυο χρόνια.