Η μάχη για τη διαδοχή της Ανγκελα Μέρκελ άνοιξε χθες και επίσημα στη Γερμανία από την ίδια την καγκελάριο, που ανακοίνωσε την αποχώρησή της από την ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών.
Στο συνέδριο που θα γίνει στις 6 Δεκεμβρίου θα εκλεγεί ο νέος ή η νέα πρόεδρος του κόμματος, παράλληλα όμως θα κριθεί και το μέλλον του κυβερνητικού συνασπισμού και της καγκελαρίου.
Η απόφασή της να μην είναι εκ νέου υποψήφια για την προεδρία του CDU έγινε γνωστή στη συνεδρίαση του προεδρείου για τα αποτελέσματα των εκλογών στην Εσης.
Σε δηλώσεις της η Μέρκελ ανακοίνωσε ότι είχε πάρει την απόφαση αποχώρησης από την κομματική ηγεσία αμέσως μετά τις θερινές διακοπές και πρόσθεσε ότι αυτή η τέταρτη θητεία της ως καγκελαρίου θα είναι η τελευταία και ότι στις εκλογές το 2021 δεν θα είναι ξανά υποψήφια για την καγκελαρία, ούτε θα διεκδικήσει άλλες πολιτικές θέσεις.
Οι αποφάσεις αυτές που, όπως είπε η Μέρκελ, ήταν ειλημμένες από τον Αύγουστο επρόκειτο να ανακοινωθούν την επόμενη εβδομάδα στην προγραμματισμένη συνεδρίαση του προεδρείου των Χριστιανοδημοκρατών για την προετοιμασία του συνεδρίου.
Επισπεύστηκαν όμως, παραδέχτηκε, λόγω των εκλογικών αποτελεσμάτων στην Εση και των προηγούμενων στη Βαυαρία, για τα οποία ανέλαβε την ευθύνη λέγοντας ότι «τα αποτελέσματα αυτά συνιστούν σημείο καμπής για τον κυβερνητικό συνασπισμό, καθώς η κυβέρνησή έχει χάσει μέρος της αξιοπιστίας της» και «δεν μπορούμε να συνεχίσουμε σαν να μη συμβαίνει τίποτα».
Η εξάντληση της θητείας
Η εικόνα που έδωσε η κυβέρνηση τους προηγούμενους μήνες «είναι απαράδεκτη», τόνισε η καγκελάριος. Ωστόσο λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές στη Βαυαρία είχε προαναγγείλει πως θα είναι και πάλι υποψήφια για την προεδρία του CDU, τονίζοντας μάλιστα ότι η θέση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θέση της καγκελαρίου.
Εάν θα καταφέρει τώρα η Μέρκελ να εξαντλήσει τη θητεία της, την τέταρτη στη σειρά, είναι ένα ερώτημα χωρίς απάντηση επί του παρόντος. Το μόνο βέβαιο είναι ότι στο συνέδριο του CDU, τον Δεκέμβριο, θα εκλεγεί ο διάδοχός της στο κόμμα.
Οι πρώτες υποψηφιότητες ανακοινώθηκαν από τη γενική γραμματέα Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ, που φέρει το προσωνύμιο «μικρή Μέρκελ», και από τον υπουργό Υγείας Γενς Σπαν, νεότερου και δυναμικότερου εκφραστή της δεξιάς πτέρυγας, με αναφορές στον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.
Την πρόθεσή του να θέσει υποψηφιότητα ανακοίνωσε αμέσως και ο πρώην αναπληρωτής πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του CDU, Φρίντριχ Μερτς, επικριτής της Μέρκελ, μετά τη διαδοχή του Χέλμουτ Κολ το 2000. Τα τελευταία χρόνια είχε αποχωρήσει από την κεντρική πολιτική και εργάστηκε ως στέλεχος μεγάλων πολυεθνικών και γερμανικών επιχειρήσεων.
Ανοιχτό άφησε το ενδεχόμενο να είναι υποψήφιος και ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας και αντιπρόεδρος του CDU, Αρμιν Λάσετ, αφού διαβουλευθεί με τους επικεφαλής άλλων κρατιδίων και κεντρικά στελέχη του κόμματος.
Δεν αποκλείεται ο κατάλογος των υποψηφιοτήτων να μεγαλώσει και άλλο τις επόμενες ημέρες, καθώς δεν έχουν διευκρινίσει ακόμα τις προθέσεις τους η υπουργός Αμυνας Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η υπουργός Γεωργίας Γιούλια Κλέκνερ και άλλα κορυφαία στελέχη του κόμματος που είχαν σε ανύποπτο χρόνο εκφράσει φιλοδοξίες για τη μετα-Μέρκελ εποχή.
Δεν λείπουν οι βολές
Αυτή η διαδικασία, είπε η καγκελάριος, «δεν έχει προηγούμενο στην πολιτική ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας», θέλοντας να τονίσει ότι το συνέδριο θα είναι ανοιχτό και η ίδια δεν θα ασκήσει την επιρροή της υπέρ της Καρενμπάουερ.
Τα μέλη του προεδρείου του CDU χαιρέτισαν τις αποφάσεις της καγκελαρίου. Από πλευράς των κυβερνητικών εταίρων της, ο πρόεδρος των Χριστιανοκοινωνιστών της Βαυαρίας Χορστ Ζεεχόφερ εξέφρασε τη λύπη του για την απόφαση της Μέρκελ, ενώ η πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) Αντρέα Νάλες εξήρε τα επιτεύγματα της καγκελαρίου.
Δεν λείπουν όμως και οι βολές. Η Νεολαία του CDU στη Βάδη-Βιρτεμβέργη κάλεσε τη Μέρκελ να παραιτηθεί και από την καγκελαρία.
Ο εκπρόσωπος της οργάνωσης, Φ. Μπίρκλε, υπενθύμισε μάλιστα τις δηλώσεις για την αδιάρρηκτη σχέση κομματικής προεδρίας και καγκελαρίας.
Το πρόσωπο που θα διαδεχτεί τη Μέρκελ στο κόμμα θα σηματοδοτήσει και τη νέα σχέση των Χριστιανοδημοκρατών με τους κυβερνητικούς εταίρους: τους Χριστιανοκοινωνιστές και κυρίως τους Σοσιαλδημοκράτες.
Η Καρενμπάουερ κινείται στη μετριοπαθή γραμμή της καγκελαρίου, όμως ο Γενς Σπαν εκφράζει τη δεξιά και φιλελεύθερη πτέρυγα και με την υποψηφιότητά του αναμένεται να παρουσιάσει και την πολιτική του πλατφόρμα.
Το ενδεχόμενο να επιβαρυνθεί περαιτέρω η σχέση των Χριστιανοδημοκρατών με τους Σοσιαλδημοκράτες, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για την καγκελάριο Μέρκελ, δεν αποκλείεται. Η Νάλες τόνισε μάλιστα στις πρώτες δηλώσεις της μετά τις ανακοινώσεις της Μέρκελ ότι τον Δεκέμβριο θα γίνει συζήτηση στα όργανα του κόμματος για την πορεία του κυβερνητικού συνασπισμού.
Οι Σοσιαλδημοκράτες
Για τις υποψηφιότητες απέφυγε κάθε σχόλιο, τονίζοντας ότι είναι θέμα του CDU. Για τις αποφάσεις συνέχισης της συνεργασίας παρέπεμψε και πάλι στο φθινόπωρο του 2019, όπως είχε συμφωνηθεί με τον σχηματισμό της κυβέρνησης. Ωστόσο, άλλα στελέχη από την αριστερή πτέρυγα του SPD -ο Ρ. Στέγκνερ και από τη Νεολαία ο επικεφαλής Κ. Κένερτ- θεωρούν ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να ληφθούν την άνοιξη, πριν από τις ευρωεκλογές.
Σε κάθε περίπτωση οι Σοσιαλδημοκράτες έχουν αρχίσει να συζητούν για το ενδεχόμενο και νέου αιφνιδιασμού από τη Μέρκελ, το ίδιο και οι ηγεσίες των κομμάτων της αντιπολίτευσης, συνεκτιμώντας την κακή κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει και οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας.
Ο επικεφαλής του ακροδεξιού AfD Αλεξάντερ Γκάουλαντ κάλεσε τους Χριστιανοδημοκράτες να αλλάξουν πολιτική μετά την αποχώρηση της Μέρκελ.
Η συμπρόεδρος των -ενισχυμένων πολιτικά- Πρασίνων, Αναλένα Μπάερμποκ, εξέφρασε σεβασμό στο έργο της Μέρκελ επειδή, όπως είπε, άνοιξε το CDU στην κοινωνία.
Η συμπρόεδρος της Αριστεράς, Κάτια Κίπινγκ, εκτίμησε ότι η Μέρκελ πρέπει να παραιτηθεί και από καγκελάριος και να γίνουν εκλογές.
Και ο πρόεδρος του FDP, Κρίστιαν Λίντνερ, κάλεσε τη Μέρκελ να παραιτηθεί από την καγκελαρία και επανέλαβε ότι σε περίπτωση που καταρρεύσει ο μεγάλος συνασπισμός θα στηρίξει μια κυβέρνηση μειοψηφίας.
