Σχίσμα Βορρά-Νότου για την αναθεώρηση του Δουβλίνου

Αναζωπυρώνεται η αντιπαράθεση στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το προσφυγικό ζήτημα με τις προωθούμενες αλλαγές στον κανονισμό του Δουβλίνου να βρίσκονται στο επίκεντρο. Οι χώρες του Νότου, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, αντιδρούν σφόδρα στις προτάσεις της βουλγαρικής προεδρίας, τις οποίες στηρίζουν κράτη όπως η Γερμανία και η Σουηδία.

Στόχος των 28 είναι να βρεθεί μία κοινά αποδεκτή λύση μέχρι την Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου, κάτι που φαντάζει εξαιρετικά δύσκολο.

Όπως αναφέρει το politico, η βουλγαρική προεδρία κατέθεσε συγκεκριμένη δέσμη προτάσεων για αλλαγές στον κανονισμό του Δουβλίνο, η οποία, όμως, συνάντησε την σθεναρή αντίσταση των χωρών που δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις στο προσφυγικό, της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Κύπρου και της Μάλτας.

Οι πέντε χώρες απάντησαν με μία τρισέλιδη επιστολή, στην οποία καταγράφονται τα 13 σημεία της διαφωνίας τους.

Τι περιλαμβάνει η πρόταση της βουλγαρικής προεδρίας

Οι προτάσεις της Βουλγαρίας, η οποία ασκεί την προεδρία της ΕΕ για αυτό το εξάμηνο, στηρίζονται από τη Γερμανία, τη Σουηδία και άλλες χώρες και έχουν ως στόχο να αποφευχθεί μια νέα κρίση αντίστοιχη του 2015-2016.

Επαναφέρει την ιδέα των υποχρεωτικών ποσοστώσεων, για την οποία έγινε προσπάθεια εφαρμογής και στη διάρκεια της μεγάλης κρίσης, αλλά υπήρχαν φοβερές αντιδράσεις κυρίως από Ουγγαρία και Πολωνία. Η ΕΕ έβαλε τέλος στο πρόγραμμα τον Σεπτέβρη του 2017, ενώ μεταφέρθηκαν λιγότεροι από 28.000 άνθρωποι σε άλλες χώρες με τον αρχικό στόχο να ήταν 160.000. Η νέα πρόταση, πάντως, αναφέρει ότι η υποχρεωτική ποσόστωση θα εφαρμόζεται μόνο εάν υπάρξουν συνθήκες νέας κρίσης και οι αριθμοί προσφύγων και μεταναστών μεγαλώσουν ξανά.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο σύστημα η ΕΕ θα προωθήσει τις εθελοντικές μετεγκαταστάσεις προσφύγων από χώρες που έχουν δεχθεί τις μεγαλύτερες πιέσεις στο προσφυγικό, προσφέροντας ως αντάλλαγμα οικονομικά κίνητρα. Στόχος είναι να καμφούν οι αντιδράσεις των κρατών που έχουν ξεκάθαρη αντιμεταναστευτική ατζέντα, όμως η όποια πρόταση για υποχρεωτικές ποσοστώσεις θα δημιουργήσει νέα παράπονα.

Η βουλγαρική προεδρία, όμως προτείνει και ένα ακραίο μέτρο, το οποίο συγκεντρώνει τα πυρά των χωρών του Νότου. Με βάση τα όσα ισχύουν για το Δουβλίνο σήμερα, ένας πρόσφυγας ή μετανάστης που φθάνει σε χώρα της ΕΕ πρέπει να καταγραφεί εκεί και δεν μπορεί να ζητήσει άσυλο σε άλλη χώρα για έξι μήνες (κατάσταση σταθερής ευθύνης). Η βουλγαρική πρόταση ανεβάζει το όριο αυτό στα… δέκα χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι οι χώρες πρώτης υποδοχής θα αναλαμβάνουν το βάρος των νέων αφίξεων για μία δεκαετία.

Οι Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Κύπρος και Μάλτα αντέδρασαν με μία τρισέλιδη επιστολή στην οποία επισημαίνουν πόσο διαχασμένες είανι οι χώρες της ΕΕ στο μεταναστευτικό και εκφράζουν 13 σημεία διαφωνίας με την βουλγαρική πρόταση.

Οι χώρες πρώτης υποδοχής αναφέρουν ότι η πρόταση της κατάστασης «σταθερής ευθύνης» από τους έξι μήνες στα δέκα χρόνια, ουσιαστικά βάζει όλο το βάρος του ελέγχου των ευρωπαϊκών συνόρων και των διαδικασιών ασύλου αποκλειστικά σε εκείνες.

Χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης ανέφερε στο politico ότι «Αυτό δεν είναι δίκαιο. Είναι μία πολιτική κίνηση που οι χώρες πρώτης υποδοχής δεν μπορούν να δεχθούν».

Κι άλλοι αξιωματούχοι από τις εν λόγω πέντε χώρες επισημαίνουν ότι η πρόταση επικεντρώνεται στο να υπάρξει πολιτική «αλληλεγγύη» και όχι αρκετός καταμερισμός των βαρών.

Από την πλευρά του εκπρόσωπος της βουλγαρικής προεδρίας δήλωσε ότι είναι λογικό να υπάρχουν διαφωνίες σε ένα τόσο αμφιλεγόμενο θέμα, αλλά υπάρχει πρόοδος προς μία συμφωνία.

«Η μεταρρύθμιση του Δουβλίνου είναι προτεραιότητα. Εργαζόμαστε σκληρά στο να βρούμε τη σωστή ισορροπία. Είμαστε ικανοποιημένοι που οι χώρες που λαμβάνουν μέρος στις διαπραγματεύσεις έχουν μία εποικοδομητική προσέγγιση» επισήμανε ο εκπρόσωπος.

Σχολιάζοντας την επιστολή των πέντε χωρών ανέφερε «Δεν είναι το πρώτο κείμενο και ούτε το τελευταίο. Εμείς ως προεδρία αποδεχόμαστε τα πάντα και προσπαθούμε να τα αναλύσουμε».

Διαβάστε εδώ την επιστολή Ελλάδας, Ιταλίας, Κύπρου, Ισπανίας, Μάλτας

Το συμβιβαστικό σχέδιο για το Δουβλίνο προτείνει και πιο αυστηρούς συνοριακούς ελέγχους, αλλά και σκληρή νομοθεσία για τη μετανάστευση (κάτι που αποτελεί βασικό επιχείρημα των χωρών του Βίζεγκραντ και όσων αντιτίθεται στα ευρωπαϊκά σχέδια για το προσφυγικό).

Η βουλγαρική πρόταση περιλαμβάνει υποχρεωτικούς ελέγχους «προ Δουβλίνου» για όσους αιτούνται άσυλο, κάτι για το οποίοι οι χώρες πρώτης υποδοχής ανταπαντούν ότι είναι χρονοβόρο και δεν θα πρέπει να απαιτείται εκτός από περιπτώσεις όπου μπορεί να υπάρχουν ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Διπλωμάτης από μία χώρα δήλωσε ότι η ομάδα των πέντε επιθυμεί έναν δίκαιο και ισορροπημένο συμβιβασμό τον Ιούνιο σημειώνοντας ότι θέλουν να συμβεί αυτό μέχρι τότε γιατί η επόμενη προεδρία ανήκει στην Αυστρία, μία χώρα που έχει πολύ συντηρητικές απόψεις για το μεταναστευτικό και τον κανονισμό του Δουβλίνου.

Τα επτά βασικά σημεία της πρότασης

Σημειώνεται ότι χθες το βράδυ το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων μετέδωσε τηλεγράφημα από το ιταλικό πρακτορείο ANSA, το οποίο, επικαλούμενο ευρωπαϊκές πηγές , παραθέτει επτά βασικές προτάσεις για το νέο Δουβλίνο.

α) ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ – Αύξηση της σταθερής ευθύνης για τη διαδικασία εισόδου του πολίτης τρίτης χώρας, από τους σημερινούς 12-18 μήνες σε μέχρι 10 έτη. Στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ήταν μόνιμη. Η Ιταλία, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Μάλτα και η Ισπανία ζητούν δύο χρόνια.

β) ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ – Κάθε χώρα θα εισαγάγει τις αιτήσεις που ελήφθησαν σε ένα σύστημα υπολογισμού, το αυτόματο σύστημα Δουβλίνου (DAS), το οποίο δίνει όταν το κράτος αγγίζει τη “σωστή ποσόστωση” της αρμοδιότητάς του.

γ) ΔΙΚΑΙΑ ΠΟΣΟΣΤΩΣΗ ΑΝΑ ΧΩΡΑ. Υπολογίζεται βάσει ΑΕΠ ανά κάτοικο. Για την Ιταλία είναι το 13,7% των συνολικών αιτήσεων εγγραφής που υποβλήθηκαν σε επίπεδο ΕΕ στο DAS, για τη Γερμανία 25%, 18% για τη Γαλλία, 11% για την Ισπανία.

δ) ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ. Οι Οργανισμοί της ΕΕ θα ασχοληθούν με τους “ελέγχους για την κατανομή” με μια γενικότερη εξέταση προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσο ο μετανάστης έχει την πιθανότητα χορήγησης του δικαιώματος προστασίας, εάν ναι, θα είναι υποψήφιος για ενδοκοινοτική μεταφορά.

ε) ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ 100% ΤΗΣ ΠΟΣΟΣΤΩΣΗΣ. Παράδειγμα: αν στην DAS εισάγονται 10 χιλιάδες αιτήσεις σε επίπεδο ΕΕ, η σωστή ποσόστωση για την Ιταλία θα είναι 1.370.

στ) ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΜΕ ΠΟΣΟΣΤΟ ΆΝΩ ΤΟΥ 140% ΤΗΣ ΠΟΣΟΣΤΩΣΗΣ.

ζ) ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΠΟΛΥ ΣΟΒΑΡΗ ΚΡΙΣΗ. Αν η χώρα παραμείνει πάνω το 140% της ποσόστωσης για δύο χρόνια ή αν σε αυτή τη χώρα καταφθάσουν 225.000 μετανάστες, ήτοι το 0,05% του συνόλου του ευρωπαϊκού πληθυσμού, οι ηγέτες της ΕΕ θα πρέπει να συγκεντρωθούν για να προωθήσουν επιπρόσθετα μέτρα έκτακτης ανάγκης