Θέλει τη «στέψη» του μια ώρα αρχύτερα

Με το αφήγημα ότι «η προκήρυξη πρόωρων εκλογών ματαιώνει τα σχέδια εκείνων που έκαναν βρόμικους υπολογισμούς σε βάρος της Τουρκίας», όπως υποστήριξε χθες ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, Μπεκίρ Μποζντάγ, η γείτων οδεύει για έκτη φορά μέσα σε μια τετραετία προς την κάλπη. Εν προκειμένω των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών-εξπρές της 24ης Ιουνίου, σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης και τελευταία φορά υπό το σύστημα της προεδρικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Τύποις, το σχετικό νομοσχέδιο κατατέθηκε στη συνταγματική επιτροπή της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, η ολομέλεια της οποίας αναμένεται να δώσει έως την Κυριακή τις «ευλογίες» της στα σχέδια του Ταγίπ Ερντογάν να επισπεύσει κατά έναν και πλέον χρόνο τη «στέψη» του ως σύγχρονου «σουλτάνου»: χωρίς πρωθυπουργό, με αποδυναμωμένο Κοινοβούλιο και διακυβέρνηση βάσει προεδρικών διαταγμάτων.

Φόβος καλπονοθείας

Ο πρόεδρος της Ανώτατης Εκλογικής Επιτροπής (YSK), Σάντι Γκιουβέν, έσπευσε να απορρίψει κάθε υπόνοια ότι είναι δύσκολο να προετοιμαστούν σωστά οι εκλογές στους μόλις δύο μήνες που μεσολαβούν μέχρι την κάλπη.

Οι εύλογοι φόβοι της αντιπολίτευσης εν τω μεταξύ εντείνονται για τις συνθήκες διεξαγωγής της σύντομης προεκλογικής εκστρατείας υπό το καθεστώς έκτακτης ανάγκης, αλλά και για όργιο καλπονοθείας, όπως προοιωνίζεται ο νέος εκλογικός νόμος (ενοποίηση εκλογικών περιφερειών, αποδοχή ως έγκυρων μη σφραγισμένων ψηφοδελτίων, μεταφορά καλπών σε άλλα εκλογικά τμήματα για λόγους ασφαλείας κ.ά.).

«Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πρόεδρός μας θα πάρει το 55,6% των ψήφων», υποστήριξε χθες ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος AKP, Μαχίρ Ουνάλ, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.

Στα τέλη Μαρτίου, πάντως, δημοσκόπηση της MetroPOLL έδειχνε ότι η πολιτική του Ερντογάν έβρισκε σύμφωνο το 49,8% των ερωτηθέντων (κάτω από το 50+1% που χρειάζεται για εκλογή από τον πρώτο γύρο), ενώ το 45% των ψηφοφόρων του ενθικιστικού MHP του Ντεβλέτ Μπαχτσελί διαφωνούσε με την προεκλογική συμμαχία του κόμματος με το AKP.

Αναλυτές εστιάζουν σε δύο κυρίως παράγοντες που θα μπορούσαν να μετατρέψουν τις εκλογές σε εφιάλτη για τον Τούρκο πρόεδρο.

Ο ένας είναι να βρεθεί αντιμέτωπος με έναν αξιόμαχο (πιθανόν δε κοινό) προεδρικό υποψήφιο της αντιπολίτευσης, όπως π.χ. τον πρώην πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιουλ ή την ηγέτιδα του νεότευκτου εθνικιστικού Καλού Κόμματος, Μεράλ Ακσενέρ.

Ο πρώτος κρατά ακόμη κλειστά τα χαρτιά του. Η δεύτερη αναμένει την απόφαση της YSK για το εάν το κόμμα της μπορεί να κατέβει στις εκλογές, ανακοίνωσε ότι μαζεύει υπογραφές για να κατέβει προεδρική υποψήφια (απαιτούνται 100.000) και έχει αφήσει ανοιχτή την πόρτα για προεκλογική συνεργασία με κόμματα της αντιπολίτευσης, όπως π.χ. το κεμαλικό CHP.

Με τον χρόνο να μετρά πλέον αντίστροφα, ο ηγέτης του, Κεμάλ Κιλιτσντάργλου, προανήγγειλε χθες συναντήσεις με αρχηγούς αντιπολιτευόμενων κομμάτων που «στηρίζουν τη δημοκρατία».

Κατά τον εκπρόσωπο του CHP, θετικοί σε «συμμαχία αρχών» έχουν ήδη δηλώσει το εθνικιστικό κόμμα της Ακσενέρ και το ισλαμικό Κόμμα Ευημερίας.

«Μία από τις βασικές σκέψεις είναι πώς θα εμποδίσουν τον Ερντογάν να εκλεγεί από τον πρώτο γύρο», γράφει ο αρθρογράφος της «Χουριέτ» Σερκάν Ντεμιρτάς, «έτσι ώστε να συσπειρωθούν γύρω από τον αντίπαλό του στον δεύτερο γύρο».

Μέχρι τότε άλλωστε μπορεί να έχει ανακύψει ο δεύτερος -και πιο αστάθμητος- παράγοντας, στον οποίο εστιάζουν οι αναλυτές: η πορεία της τουρκικής οικονομίας.

Κλυδωνισμοί για τη λίρα

«Η πολιτική αβεβαιότητα μπορεί να ασκήσει περαιτέρω πιέσεις στην τουρκική λίρα», εκτιμά o Ατίλα Γεσιλάντα, πολιτικός αναλυτής στην GlobalSource Partners στην Κωνσταντινούπολη. «Επιπλέον, οι εκλογές στην Τουρκία παραδοσιακά συνοδεύονται με παροχές από την κυβέρνηση».

«Πολλοί επενδυτές φοβούνται ότι η οικονομία θα “υπερθερμανθεί”», επισημαίνει στο Politico. «Κι εάν θεωρήσουν ότι προεκλογικά η οικονομία φτάνει σε… σημείο βρασμού, αυξάνοντας κι άλλο το υφιστάμενο έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (κοντά στο 6% του ΑΕΠ) και τον πληθωρισμό (10,2%), τότε μπορεί να τραβήξουν τα λεφτά τους από την Τουρκία».

Οχι τυχαία, η Ενωση Βιομηχανίας και Επιχειρήσεων της Τουρκίας (TÜSİAD) κάλεσε χθες την κυβέρνηση να αποφύγει προεκλογικά κινήσεις που μπορεί να πλήξουν τη δημοσιονομική σταθερότητα.

Ζήτησε οι εκλογές να γίνουν σε «ελεύθερο, δημοκρατικό και δίκαιο περιβάλλον». Απηύθυνε έκκληση να αποφευχθεί η κοινωνική πόλωση και να μην πληγούν η ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας στην Ε.Ε. και οι σχέσεις με άλλες χώρες.

Και υπογράμμισε ότι μετεκλογικά απαιτούνται οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

«Οι πρόωρες εκλογές θα έχουν θετική επίδραση στην οικονομία», έσπευσε χθες να διαβεβαιώσει ο Μπεκίρ Μποζντάγ, με αέρα αισιοδοξίας. Ισως γιατί «το καλοκαίρι ήταν ανέκαθεν η καλύτερη περίοδος για την τουρκική οικονομία», εξηγεί ο Ατίλα Γεσιλάντα.

«Ο κόσμος δεν ξοδεύει για θέρμανση, τα τρόφιμα είναι φτηνότερα, ενώ αυξάνονται τα έσοδα από την τουριστική βιομηχανία». Το μετά είναι, βέβαια, ένα άλλο θέμα…