«Ωραία χώρα η Ευρώπη, αλλά να φύγει από την Ε.Ε.»

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έβλεπαν με δέος το ενδεχόμενο να εκλεγεί πρόεδρος ένας «χούλιγκαν της πολιτικής», ήδη από την ημέρα που βρέθηκε αντίπαλος της Χίλαρι Κλίντον. Οχι ότι πίστευαν πως η Κλίντον θα έδινε μία νέα πνοή στις σχέσεις Ε.Ε.-ΗΠΑ, αλλά τουλάχιστον τη θεωρούσαν πιο αξιόπιστη και έμπειρη από τον άπειρο «μπουλντόζα» πολυεκατομμυριούχο, ο οποίος δεν είχε ιδέα για το τι εστί Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ετσι, ακούστηκαν πολλά ειρωνικά σχόλια για τον Τραμπ από διάφορους Ευρωπαίους ηγέτες κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, αν και κανείς δεν πίστευε ότι θα νικούσε. Και έπεσαν έξω.

Μετά την πρώτη ψυχρολουσία, προσπάθησαν να τα μαζέψουν υποβαθμίζοντας τα όσα του είχαν σύρει. Ο ευρωπαϊκός ορθολογισμός, λοιπόν, ανέλαβε δράση για να στηθούν γέφυρες με τον θορυβώδη και απρόβλεπτο νέο πρόεδρο.

Οι προσπάθειες προσέγγισης από τους Ευρωπαίους άρχισαν με μικρά και προσεκτικά βήματα, σε μία περίοδο εκλογικών αναμετρήσεων στη Γαλλία και τη Γερμανία, διαπραγματεύσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο για το Brexit, μεταναστευτικής κρίσης και οικονομικών κλονισμών που απειλούσαν το οικοδόμημα της Ευρώπης των 28.

Από την άλλη πλευρά, ο νέος Αμερικανός πρόεδρος αντιμετώπισε τις ευρωπαϊκές προσπάθειες για αναθέρμανση των σχέσεων με επιθετικότητα και αλαζονεία, εμποτισμένη με τέτοια δόση αφέλειας που άρχισε να εκνευρίζει τους ηγέτες της «γηραιάς ηπείρου», οι οποίοι άρχισαν να συνειδητοποιούν, με πρώτη την Ανγκελα Μέρκελ, ότι η Ευρώπη πρέπει «να πάρει τη μοίρα στα χέρια της». Αλλο να το λες, όμως, και άλλο να το κάνεις…

Η ποντικότρυπα

Αναμένοντας τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ (Μάιος 2017) και την πρώτη επίσημη επίσκεψη Τραμπ στις Βρυξέλλες, οι αμερικανικές επιθέσεις συνεχίστηκαν. Ο νέος Αμερικάνος πρόεδρος χαρακτήρισε τη έδρα της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ «ποντικότρυπα»… Χαρακτήρισε «άχρηστο» το ΝΑΤΟ και μίλησε για πρώτη φορά περί «γερμανικής Ευρώπης».

Δηλώσεις όπως «Οταν κοιτάτε την Ευρώπη, στην πραγματικότητα βλέπετε τη Γερμανία[…] Η Ευρώπη είναι ένα όργανο της Γερμανίας» θορύβησαν το Βερολίνο, το οποίο άρχισε να διαπιστώνει ότι οι σχέσεις με την Ουάσινγκτον έχουν μπει σε άλλη τροχιά.

Ο Τραμπ φρόντισε, επίσης, να ψυχράνει και τις σχέσεις του με τη Γαλλία του απερχόμενου προέδρου Φρανσουά Ολάντ, εκφράζοντας την αντίθεσή του για τη συμμετοχή των ΗΠΑ στη Συμφωνία του Παρισιού για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών.

Αλλο θέμα που προκάλεσε τη δυσαρέσκεια των Ευρωπαίων ήταν η ανάμιξη του Τραμπ στο Brexit. «Πιστεύω ότι η Μ. Βρετανία έκανε πολύ καλά που αποφάσισε να αποχωρήσει από την Ε.Ε… Και άλλες χώρες θα το κάνουν», είπε «μουδιάζοντας» ξανά την Ευρώπη των 27.

Και έφτασε ο Μάιος 2017 με την επίσκεψη Τραμπ στην έδρα του ΝΑΤΟ και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου είχε για πρώτη φορά συνομιλίες με τους Ευρωπαίους συμμάχους, για να τους προειδοποιήσει ότι δεν είναι δυνατόν 23 χώρες από τις 28 να μην αφιερώνουν το 2% του εθνικού τους ΑΕΠ για τις ανάγκες της συμμαχίας, αφήνοντας να αιωρείται η απειλή ότι οι ΗΠΑ θα αλλάξουν στάση… Ενα σοκ, ιδίως για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που φοβούνται ακόμη και τη σκιά του Πούτιν.

Ακολούθησαν δηλώσεις από σύσσωμη την κοινοτική κουστωδία, όπως «Είχαμε εποικοδομητικές συνομιλίες» και τα παρόμοια – αλλά τίποτε το ουσιαστικό. Η Ε.Ε. επιθυμεί την ενίσχυση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο πλευρών έσω μίας συμφωνίας, όπως της επεισοδιακής με τον Καναδά, αλλά ο Τραμπ έχει ως σημαία τις ελεύθερες συναλλαγές, αλληθωρίζοντας προς τον προστατευτισμό των αμερικανικών προϊόντων…

Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ εκμυστηρεύτηκε ότι ο Αμερικανός Ντόναλντ «δεν φαίνεται να γνωρίζει πολλά για την Ε.Ε.»… Και μέχρι να μάθει -αν μάθει- οι σχέσεις Βρυξελλών – Ουάσινγκτον θα περάσουν από πολλά κύματα.